ABBA

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
ABBA logo.png
Abba 28011977 15 200.jpg
Agnetha Fältskog
Orixe Estocolmo, Suecia Flag of Sweden.svg
Período 1972 - 1982
Xénero(s) pop
Selo(s) discográfico(s) Polar, Polydor, Atlantic, Universal, Epic, Vogue, RCA, PolyGram, Sunshine (Rhodesia-Zimbabwe), Ariston/Dig It (Italia)

ABBA (estilizado ᗅᗺᗷᗅ®) foi un grupo sueco de música pop, integrado por Benny Andersson, Anni-Frid «Frida» Lyngstad, Björn Ulvaeus e Agnetha Fältskog. O nome «ABBA» é un acrónimo formado polas primeiras letras do nome de cada membro (Agnetha, Björn, Benny, Anni-Frid).[1] O cuarteto formouse en Estocolmo en 1972, pero só lograron fama internacional ao triunfar no Festival de Eurovisión 1974.[2] Desde entón, ABBA gañou popularidade empregando melodías pegadizas, letras simples e o seu son propio, caracterizado polas harmonías das voces femininas e o wall of sound, un efecto musical creado polo produtor Phil Spector. Björn e Agnetha contraeron matrimonio meses antes da formación do cuarteto, mentres que Benny e Frida fixérono en 1978; os catro cumprían coas súas obrigacións artísticas ao tempo que se ocupaban das súas novas familias. As súas gravacións tiveron un impacto comercial que os levou a converterse nos artistas de maior éxito da súa compañía discográfica —Universal Music Group— e a ser a banda con máis vendas nos años 1970.[3][4]

ABBA foi o primeiro grupo pop europeo en experimentar o éxito en países de fala inglesa fora de Europa, principalmente Australia, Nova Zelandia, Suráfrica, Canadá e en menor medida Estados Unidos. Porén, no cume da súa popularidade, ambos matrimonios disolvéronse e estes cambios reflectíronse na súa música, ao escribir letras máis profundas cun estilo musical diferente. A agrupación experimentou un declive comercial e finalmente decidiron separarse, de modo que en decembro de 1982 realizaron a súa última aparición como ABBA.[5]

Logo dun tempo fora do interese público, na década de 1990 o lanzamento de varios álbums de recompilación fixeron posible o seu regreso ao cume das listas de popularidade, e ABBA é agora un dos grupos de maior éxito, con vendas estimadas de entre 380 e 400 millóns das súas producións musicais en todo o mundo.[6][7][8][9][10] A súa foi interpretada por varios artistas recoñecidos, e tamén é a base do musical Mamma Mia!. A agrupación é un símbolo do seu país de orixe, ademais dunha figura importante na expansión do europop. Así, a súa popularidade abriu as portas a outros artistas europeos, unha das razóns polas que ingresaron ao Salón da Fama do Rock.[11][12]

Antes de ABBA[editar | editar a fonte]

The Hep Stars, a primeira banda de Benny Andersson.

Desde os 18 anos de idade, Benny Andersson foi membro de The Hep Stars, unha banda sueca de pop rock que facía versións en sueco de éxitos internacionais. Benny tocaba o teclado e comezou a compoñer temas orixinais para a súa banda, moitos dos cales convertéronse en éxitos locais como: «No Response», «Sunny Girl», «Wedding», «Consolation» e «Speleman».[13] Tamén tiña unha frutífera colaboración co compositor Lasse Berghagen, con quen escribiu e produciu a canción «Hej, Clown» para o Melodifestivalen 1969, o festival que serve como preselección sueca para o Festival de Eurovisión. O tema empatou en primeiro lugar con «Judy min vän» de Tommy Körberg, pero na segunda rolda quedou no segundo posto. Este primeiro intento animou a Benny a seguir escribindo melodías para o festival.[14]

Do mesmo xeito, Björn Ulvaeus pertencía a The Hootenanny Singers, un grupo sueco de música folclórica e skiffle, que tiñan un contrato coa discográfica Polar Music. Björn comezou a escribir material para a súa banda, mentres intentaba sacar adiante unha carreira como produtor en Polar Music, onde se fixo amigo de Stig Anderson, o dono da discográfica.[13] A miúdo The Hootenanny Singers e The Hep Stars coincidían en varios espectáculos, e pronto os dous escritores comezaron unha relación profesional.[15]

En xuño de 1966 compuxeron a súa primeira canción xuntos, a cal titulouse «Isn't It Easy to Say», gravada por The Hep Stars. Stig viu moito potencial na súa colaboración e animounos a que realizaran máis composicións. Björn e Benny comenzaron a tocar coa banda do outro no escenario e no estudo, pero non foi ata 1969 cando os dous compositores escribiron e produciron os seus primeiros éxitos: «Ljuva sextiotal», gravada por Brita Borg e «Speleman», o éxito de The Hep Stars.[16]

Agnetha Fältskog[nota 1] gravou o seu primeiro álbum de estudo cando só tiña 17 anos e os críticos recoñecérona como unha compositora talentosa. De feito, antes de formar parte de ABBA, Agnetha xa publicara catro álbums e máis de quince sinxelos en Suecia.[13] A inspiración nos seus primeiros anos proviña de cantantes co estilo de Connie Francis, aínda que a maioría das súas cancións pertencían ao xénero schlager. Xunto coas súas propias composicións gravou varias versións de éxitos estranxeiros e cantábaos nas súas xiras polos folkparks.[17]

Anni-Frid «Frida» Lyngstad cantou desde os 13 anos con varias bandas de jazz, incluso creou a súa propia agrupación chamada Anni-Frid Four. No verán de 1967 gañou unha competición nacional de talento coa canción «En ledig dag», onde o primeiro premio era un contrato coa discográfica EMI e unha presentación en directo nun popular programa de televisión. SVT transmitiu o episodio no «Dagen H», o que permitiu un nivel de audiencia alto durante a presentación de Frida.[18] Deste xeito lanzou varios sinxelos con EMI e tivo un éxito significativo nas listas de radio suecas. A partir de 1969, Frida comezou a viaxar e a presentarse con regularidade nos folkparks, ademais de facer aparicións en radio e televisión. En 1971 púxose en contacto con Benny para producir o seu primeiro álbum, onde conseguiu o seu primeiro sinxelo número un. Nesa canción, «Min egen stad», os catro futuros membros de ABBA cantaban nos coros.[18]

Previamente, Frida coñeceu a Björn en 1963 durante o concurso de talento, e a Agnetha durante un programa de televisión a principios de 1968. En marzo de 1969, Agnetha coñeceu a Björn nun concerto, volvéndose a encontrar durante a gravación dun especial de televisión e pronto convertéronse en parella.[13] O 1 de maio dese ano, Frida participou no Melodifestivalen 1969, onde coñeceu a Benny. Unhas semanas despois víronse nun concerto e ao pouco tempo tamén se comprometeron, pero ata 1978 non contraeron matrimonio.[13] The Hep Stars e The Hotennany Singers desintegráronse a finais da década de 1960, polo que Björn e Benny comenzaron a gravar o seu primeiro álbum como dúo, chamado Lycka, o cal contiña composicións feitas ao longo deses anos. Frida e Agnetha colaboraron nos coros dalgúns temas.[15]

En abril de 1970, cando os catro estaban de vacacións en Chipre, o que empezou como un canto por diversión na praia, rematou nunha presentación improvisada ante os Cascos Azuis da ONU, sendo esta a primeira presentación dos futuros membros de ABBA.[15] En setembro de 1970 saíu á venda o álbum Lycka, acreditado simplemente ao dúo Björn & Benny. Para a promoción lanzáronse como sinxelos os temas «Det kan ingen doktor hjälpa» e «Tänk om jorden vore ung», con Agnetha e Frida como coristas, que obtiveron un éxito moderado. Finalmente, o 1 de novembro de 1970 en Gotemburgo os catro presentaron un espectáculo de cabaret denominado Festfolk —un xogo de palabras en sueco que significa ‘festa da xente’ ou ‘parellas comprometidas’—, recibindo críticas negativas.[1] Xunto con outros números, o cuarteto cantaba o éxito de Björn & Benny «Hej, gamle man» e cancións dos seus propios álbums. O espectáculo non captou a atención do público, e tras unha curta xira por Suecia os catro decidiron concentrarse nos seus proxectos individuais de novo.[19]

Formación do grupo (1971-1973)[editar | editar a fonte]

Pouco despois do lanzamento de Lycka, Agnetha lanzou o sue cuarto álbum de estudo, När en vacker tanke blir en sång[20] e contraeu matrimonio con Björn o 6 de xullo de 1971, nunha cerimonia que a prensa de Suecia cualificou como «a voda do ano».[21] Agnetha, Björn e Benny comenzaron a presentarse xuntos ese verán e apareceron nalgúns concertos e programas de televisión.[22] Pola súa banda, con axuda de Benny, Frida comenzou a producir a súa primeira produción discográfica, Frida, o cal presentouse en marzo de 1971 obtendo boas críticas. Stig Anderson fixouse a meta de entrar ao mercado internacional coa música de Benny e Björn: «Un día su dueto escribirá unha canción que se convertera nun éxito mundial», predixo.[16] Stig animou a Björn e Benny a escribir un tema para o Melodifestivalen, e despois de dúas entradas rexeitadas en 1971 («Det kan Ingen Doktor Hjälpa» e «Välkommen Till Världen»),[23] inscribiron no Melodifestivalen 1972 unha nova canción, «Säg det med en sång», interpretada por Lena Andersson. Aínda que o tema quedou en terceiro lugar, converteuse nun éxito en Suecia e convenceu a Stig de que ían por bo camiño.[24]

Porén, os primeiros sinais de éxito internacional chegaron por sorpresa en marzo de 1972, cando CBS Records lanzou no Xapón o sinxelo de Björn & Benny, «She's My Kind of Girl», que chegou ao número sete das listas de Oricon. Aínda que lanzaron dous sinxelos máis no Xapón —«Merry-Go-Round» e «Love Has Its Ways»— non lograron repetir o éxito.[15] A pesar disto, a popularidade de «She's My Kind of Girl» aseguroulles un lugar para representar a Suecia no Festival Yamaha Music, celebrado en Toquio. En novembro dese ano, Björn & Benny viaxaron ao Xapón coas súas parellas, quen tamén lles acompañaron no escenario interpretando o tema «Santa Rosa», que finalmente non obtivo ningún galardón.[25]

O primeiro éxito[editar | editar a fonte]

«As mozas só viñeron axudar aos seus noivos. Non houbo un motivo ulterior. Non podía acreditar esa gravación a Benny & Björn, son as mozas que fan funcionar a gravación. Deberían ser acreditadas tamén... Lancen este disco, deixen que o público se familiarice con vos, non como un acto, senón como un grupo. Deixen que o público diga se hai un futuro para vos como cuarteto».
Stig falando sobre o lanzamento de «People Need Love».[26]

Björn e Benny continuaron coas súas composicións e experimentaron con novos sons e arranxos vocais. Finalmente o 29 de marzo de 1972, os catro gravaron unha canción chamada «People Need Love», con máis versos cantados polas mulleres, adquirindo as súas voces máis importancia. Todos entusiasmáronse co novo son e Stig decidiu publicalo como sinxelo en xuño de 1972, baixo a súa discográfica Polar Music; debido a que os catro non pensaran aínda o crear un grupo, o lanzamento foi acreditado simplemente a Björn & Benny, Agnetha & Anni-Frid.[nota 2][27] «People Need Love» chegou ao número 17 nas listas combinadas de sinxelos e álbums en Suecia, suficiente para convencelos de que estaban en medio de algo bo.[28] O sinxelo tamén converteuse na súa primeira entrada ás listas de popularidade nos Estados Unidos, onde chegou ao número 114 da lista de Cashbox e ao posto 117 da lista Record World. Aí chamábanse Björn & Benny (with Svenska Flicka)[nota 3] e o seu selo discográfico era Playboy Records. Porén, de acordo a Stig, «People Need Love» puido ter un éxito máis grande en Estados Unidos, pero unha discográfica pequena como Playboy Records non tiña suficientes medios de distribución para satisfacer a demanda.[29]

O 30 de abril de 1972, os catro apareceron por primeira vez en televisión como unha agrupación no programa sueco Vi i femman, cantando o tema «People Need Love».[30] Como o sinxelo foi un éxito local, decidiron gravar o seu primeiro álbum xuntos, a pesar de que o formar un grupo non era unha prioridade para ningún nese momento.[25] Así, as sesións de gravación comenzaron o 26 de setembro de 1972, e para outubro terminaron un par de cancións.[25] Unha pista en particular incluíu ás chicas como líderes vocais, «Nina, Pretty Ballerina», onde as súas voces postas en harmonía deron por primeira vez unha idea da calidade dos seus talentos combinados. En outubro publicaron o sinxelo «He Is Your Brother», que aínda que non logrou entrar nas listas de vendas, acadou o número un das listas da radio.[31] O 23 de febreiro de 1973 naceu Linda Ulvaeus, a primeira filla de Agnetha e Björn. Previamente, o embarazo de Agnetha supuxera algúns problemas para a promoción dos seus sus primeiros sinxelos: durante a primeira presentación do grupo en Alemaña e Austria, Agnetha foi substituúda por Inger Brundin, unha amiga de Frida.[27]

Ring Ring[editar | editar a fonte]

Mentres continuaban as sesións de gravación, os membros do cuarteto continuaron con algúns proxectos individuais. Frida seguiu presentándose a varios espectáculos de cabaret en Estocolmo ata 1973. Nese mesmo ano, Agnetha interpretou a María Magdalena na produción orixinal sueca de Jesus Christ Superstar, recibindo críticas favorables. Björn seguiu traballando ocasionalmente con algúns dos seus compañeiros de The Hootenanny Singers ata o verán de 1974. O grupo e Stig –agora o seu representante– decidiron facer outro intento para o Melodifestivalen, esta vez coa canción «Ring Ring». As sesións de gravación realizáronse co enxeñeiro de son Michael B. Tretow, quen experimentou co wall of sound, unha técnica de produción musical que converteuse en particular son de ABBA.[25] O wall of sound consistía en gravar a melodía nunha cinta mestra, creando posteriormente varias copias desa cinta e reproducilas cunha separación de milisegundos, de xeito que se duplicara o número de elementos que se escoitaban nunha pista e conseguindo así un son máis forte e claro.[32]

Primeiro logotipo do grupo, co seu nome orixinal.

Coa pista xa feita e a canción gravada en sueco, Stig arranxou unha tradución ao inglés coa letra por Neil Sedaka e Phil Cody, o que faría ao grupo un gañador seguro.[33] Porén, no Melodifestivalen de 1973 celebrado o 10 de febreiro, «Ring Ring» quedou en terceiro lugar sen oportunidade para presentarse no concurso internacional.[24] A pesar do resultado, o cuarteto mantivo os seus plans e lanzou o seu primeiro álbum, chamado Ring Ring, que contiña éxitos pasados como «People Need Love» e «He Is Your Brother», así como os sinxelos «Love Isn't Easy (But is Sure is Hard Enough)» e «Another Town, Another Train». Pola súa banda, o sinxelo «Ring Ring» tivo unha boa recepción en varios países europeos, pero Stig sentiu que o verdadeiro éxito chegaría solo cun número un no Reino Unido ou en Estados Unidos.[34]

Na primavera de 1973, cansado de nomes difíciles, Stig empezou a referirse ao grupo en público como ABBA, acrónimo formado polas primeiras letras do nome dos seus integrantes: Agnetha, Björn, Benny e Anni-Frid.[35] Ao principio non foi tomado en serio, xa que «ABBA» era o nome dunha coñecida compañía de mariscos en Suecia, pero Stig chegou a crer que o nome si funcionaría no mercado internacional.[13] Porén, un periódico de Goteburgo anunciou un concurso para encontrar un nome adecuado para a banda. O grupo recibiu nomes como «Baba» e «Friend and Neighbours», pero ao final todos foron rexeitados e no verán anunciaron que o nome oficial era ABBA;[35] posteriormente, Stig chegou a un acordo económico coa compañía de mariscos.[36] A primeira vez que o nome apareceu escrito nun papel foi durante as sesións de gravación que tiveron lugar no estudio Metronome de Estocolmo, o 16 de outubro de 1973. A primeira «B» no logotipo de ABBA foi posta ao revés nunha campaña de promoción da banda en 1976, e máis tarde converteuse no seu logotipo oficial e nunha marca rexistrada. No verán de 1973, ABBA comezou unha longa xira polos folkparks que abarcou desde xullo ata setembro, presentándose en máis de sesenta concertos ao aire libre. Despois da xira comenzaron a traballar nun segundo álbum.[37]

Salto á fama (1974 - 1975)[editar | editar a fonte]

Vitoria en Eurovisión[editar | editar a fonte]

Tal como en anos anteriores, Björn, Benny e Stig creron na posibilidade de usar o Melodifestivalen e o Festival da Canción de Eurovisión para lograr un negocio musical seguro para a banda. A finais de 1973, Sveriges Television invitou aos tres a contribuír cunha canción para a edición de 1974. Dun número variado de novas composicións escritas durante os últimos meses, o grupo agora inspirado polo crecente glam rock no Reino Unido escolleu o tema «Waterloo», unha canción cun estilo pop glam producido co wall of sound arranxado polo enxeñeiro Michael B. Tretow.[37] O 9 de febreiro, ABBA obtivo o triunfo no Melodifestivalen 1974 ao obter un total de 302 puntos por parte dos xuíces, a puntuación máis alta obtida por un ganador no evento. O tema gañador foi publicado como sinxelo en inglés e en sueco, colocándose nos primeiros lugares das listas de popularidade suecas. En marzo lanzaron ao mercado o seu segundo álbum Waterloo que contiña a canción do mesmo nome, así como os sinxelos «Honey, Honey» e «Hasta mañana».[37]

«Despois do 6 de abril de 1974, o Festival de Eurovisión está morto, afortunadamente. Os días en que chicos e chicas máis ou menos lindos simplemente cantaban unha canción marcháronse. Agora esperamos máis que iso: unha boa canción, un bo show, unha boa vestimenta. ABBA introduciu unha nova fórmula e só podemos estar alegres por elo».
Disc Magazine, o día despois da vitoria de ABBA en Eurovisión.[38]

O 6 de abril de 1974, «Waterloo» representou a Suecia na XIX edición do Festival de Eurovisión celebrado no Domo de Brighton, Reino Unido. Durante a súa presentación os catro membros de ABBA levaron unhas vestimentas deseñadas por Inger Svvenke, e o director de orquestra Sven-Olof Walldoff disfrazouse como Napoleón Bonaparte. A pesar de que a interpretación vocal dos catro non foi a mellor, o número en si rompeu con varios estereotipos propios do festival.[35] Ao final da votación a canción obtivo vinte e catro puntos —seis máis que a representante de Italia «Si», de Gigliola Cinquetti— dándolle a Suecia a súa primeira vitoria no festival e a ABBA un éxito de alcance internacional.[39]

Gañar o festival brindoulles a oportunidade de viaxar por Europa e presentarse en importantes programas de televisión como Top of the Pops, Domino, Starparade, Toppop e ¡Señoras y señores!.[40] «Waterloo» chegou ao cume das listas na maioría dos países que visitaban, sendo o primeiro sinxelo número un de ABBA no Reino Unido. Nos Estados Unidos, grazas ao apoio da súa nova compañía discográfica Atlantic Records, o tema chegou ao número seis na lista Billboard Hot 100, contrario ao que pasou co álbum, que só chegou ao número 145 no Billboard 200.[41] Incluso en Australia, «Waterloo» ascendeu ao número catro nas listas da ARIA.[42][43]

O seguinte sinxelo de ABBA, «Honey, Honey», logrou escalar ao número vinte e sete en Estados Unidos, así como ás tres primeiras posicións en Alemaña. Porén, no Reino Unido Epic Records —o seu selo discográfico nas illas Británicas— decidía publicar unha remezcla de «Ring Ring» no seu lugar. Este non logou colocarse dentro do top 30 da lista UK Singles Chart, incrementando a crecente especulación de que o grupo era simplemente outro one-hit wonder de Eurovisión.[44] Para atopar un novo tema que continuara co éxito xa obtido, no cuarteto regresou ao estudo de gravación en agosto de 1974; algunhas pistas destas sesións foron publicadas máis adiante como parte do seu terceiro álbum de estudio.[31] En novembro decidiron lanzar unha destas cancións como sinxelo. Aínda que «So Long» tiña un estilo similar ao de «Waterloo», o seu lanzamento foi un fracaso comercial e é considerado como o sinxelo de menor éxito de ABBA a nivel internacional.[45]

Discografía[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Debido á dificultade para pronunciar o seu nome, en algúns países como Estados Unidos e Xapón, Agnetha era chamada «Anna».
  2. Como Agnetha e Frida tiñan un contrato discográfico cunha compañía diferente, a portada do sinxelo incluía a lenda «Agnetha Fältskog por cortesía de CBS-Cupol AB — Frida por cortesía de EMI».
  3. En galego: ‘Björn & Benny (coas chicas suecas)’.
  1. 1,0 1,1 Universal Music (2012). "The Story". ABBA Site.com (en inglés). Consultado o 25 de abril de 2012. 
  2. Kathy McCabe y David Murray (5 de xullo de 2008). "How a 1970s pop group from Sweden became an adopted Australian icon". The Daily Telegraph (en inglés): 119 – 121. Consultado o 20 de marzo de 2012. 
  3. Jeffrey de Hart (26 de setembro de 2005). "ABBA film making DVD debut". Billboard (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 3 de xullo de 2012. Consultado o 20 de marzo de 2012. 
  4. Jason Ankeny (2007). "ABBA Music News & Info". Billboard.com (en inglés). Consultado o 20 de marzo de 2012. 
  5. "Reencuentro de ABBA: solo para la alfombra roja". El Mundo.es. 6 de xullo de 2008. Consultado o 20 de marzo de 2012. 
  6. "ABBA Biography". The Biography Channel.co.uk (en inglés). 2009. Arquivado dende o orixinal o 3 de decembro de 2015. Consultado o 20 de marzo de 2012. 
  7. Adam Sherwin (19 de abril de 2006). "It's ABBA on the phone making a lot more money, money, money". The Times (en inglés). Consultado o 20 de marzo de 2012. 
  8. "Former ABBA drummed fund dead in garden". MSN.com (en inglés). 17 de marzo de 2008. Consultado o 20 de marzo de 2012. 
  9. Potiez, Jean-Marie (2000). ABBA: The Book (en inglés). Aurum Press. ISBN 1854106988. 
  10. "ABBA drummer found in pool of blood". The Local.se (en inglés). 30 de marzo de 2008. Arquivado dende o orixinal o 3 de decembro de 2015. Consultado o 20 de marzo de 2012. 
  11. Lewis Bazley (16 de decembro de 2009). "ABBA enter to the Rock and Roll Hall of Fame". In the News.co.uk (en inglés). Arquivado dende o orixinal o 3 de decembro de 2015. Consultado o 20 de marzo de 2012. 
  12. "Abba entra en el Salón de la Fama del Rock de la mano de los Bee Gees". El Mundo.es. 16 de marzo de 2006. Consultado o 20 de marzo de 2012. 
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 Carl Magnus Palm (2008). "Liner notes - ABBA Gold". Carl Magnus Palm.com (en inglés). Consultado o 25 de abril de 2012. 
  14. Palm 2002, pp. 70-78.
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 Carl Magnus Palm (2006). "Lycka — the only Björn & Benny album". ABBA Site.com (en inglés). Consultado o 15 de xuño de 2012. 
  16. 16,0 16,1 Carl Magnus Palm (2005). "Stig Anderson — master of words". ABBA Site.com (en inglés). Consultado o 15 de xuño de 2012. 
  17. Gabrielsson, Jan (27 de setembro de 1970). "Thanks for ALLERS said Agnetha with a bare stomach and makes songs that become hits". Allers (en inglés). Consultado o 25 de abril de 2012. 
  18. 18,0 18,1 Carl Magnus Palm (2010). "English traslation for liner notes- Anni-Frid Lyngstad". Carl Magnus Palm.com (en inglés). Consultado o 25 de abril de 2012. 
  19. Carl Magnus Palm (2003). "People Need Love — The First ABBA Song". ABBA Site.com (en inglés). Consultado o 20 de xaneiro de 2012. 
  20. Carl Magnus Palm (2005). "The Agnetha Fältskog Solo Albums". ABBA Site.com (en inglés). Consultado o 15 de xuño de 2012. 
  21. de Hart, Jeffrey; Axelsson, Frank (marzo de 1973). "Agneta Fältskog: What's important to me? To give birth to my child and keep the family together". Se (en inglés). Consultado o de maio de 2012. 
  22. Sara Rusell. "Midsommardans från Solliden (Mid summer dance from Solliden)". ABBA On TV.com (en inglés). Consultado o 5 de maio de 2012. 
  23. Palm 2002, p. 173.
  24. 24,0 24,1 "Sveriges ESC-segar". ESC Sweden.com (en sueco). Consultado o 5 de maio de 2012. 
  25. 25,0 25,1 25,2 25,3 Carl Magnus Palm (2004). "Ring Ring — ABBA's journey towards Eurovision". ABBA Site.com (en inglés). Consultado o 15 de xuño de 2012. 
  26. van Leyde, Cees (xullo de 1977). "De Abba Story deel 3". Muziek Parade (en neerlandés) (Ámsterdam). 
  27. 27,0 27,1 Universal Music (2012). "People Need Love / Merry-Go-Round". ABBA Site.com (en inglés). Consultado o 4 de xuño de 2012. 
  28. Trent Nickson (2008). "Sweden". ABBA - The Worldwide Chart List (en inglés). Consultado o 5 de maio de 2012. 
  29. "Sitg Anderson: Interview". Songwriter (en inglés) (6): 23–25. 1981. 
  30. Sara Russell (2008). "Vi i femman (We in Fifth Grade)". ABBA On TV.com (en inglés). Consultado o 5 de maio de 2012. 
  31. 31,0 31,1 Carl Magnus Palm (2001). "The Definitive Collection - liner notes, part 1". Carl Magnus Palm.com (en inglés). Consultado o 5 de maio de 2012. 
  32. Middleton, Richard (1990/2002). Studying Popular Music. Filadelfia: Open University Press. ISBN 0-335-15275-9. 
  33. Universal Music (2012). "Ring Ring (English version) / She's My Kind Of Girl". ABBA Site.com (en inglés). Consultado o 4 de xuño de 2012. 
  34. Palm 2002, pp. 191-211.
  35. 35,0 35,1 35,2 Carl Magnus Palm. "Waterloo — 30 years since ABBA's breakthrough". ABBA Site.com (en inglés). Consultado o 15 de xuño de 2012. 
  36. Palm 2002, p. 210.
  37. 37,0 37,1 37,2 Carl Magnus Palm (2001). "Waterloo - liner notes". Carl Magnus Palm.com (en inglés). Consultado o 5 de maio de 2012. 
  38. van Leyde, Cees (setembro de 1977). "De Abba Story deel 5". Muziek Parade (en neerlandés) (Ámsterdam). 
  39. UER (2012). "Eurovision Song Contest 1974". Eurovision.tv (en inglés). Consultado o 5 de maio de 2012. 
  40. Sara Russell. "1974 Performances". ABBA On TV.com (en inglés). Consultado o 5 de maio de 2012. 
  41. "ABBA Album and Song Chart History". Billboard.com (en inglés). 2008. Consultado o 5 de maio de 2012. 
  42. Universal Music (2012). "Waterloo (English version) / Watch Out". ABBA Site.com (en inglés). Consultado o 4 de xuño de 2012. 
  43. Trent Nickson (2012). "ABBA - The Worldwide Chart Lists". Zipworld.com.au (en inglés). Consultado o 4 de xuño de 2012. 
  44. Carl Magnus Palm (2008). "Mamma Mia — The Song That Saved ABBA". ABBA Site.com (en inglés). Consultado o 15 de xuño de 2012. 
  45. Carl Magnus Palm (2005). "Sending out an SOS". ABBA Site.com (en inglés). Consultado o 15 de xuño de 2012. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: ABBA

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Predecesor:
Flag of Luxembourg.svg Anne-Marie David
con «Tu te reconnaîtras»
Wiki Eurovision Heart (Infobox).svg
Gañadores do Festival de Eurovisión

1974
Sucesor:
Flag of the Netherlands.svg Teach-In
con «Ding-a-Dong»
Predecesor:
The Nova
con «You're Summer»
EuroSuecia.svg
Suecia no Festival de Eurovisión

1974
Sucesor:
Lars Berghagen
con «Jennie, Jennie»
Predecesor:
Malta
Gañadores do Melodifestivalen
1974
Sucesor:
Lars Berghagen