Zúñiga

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Escudo de Zúñiga
Localización do concello en Navarra

Zúñiga (Zuñiga en euskera), é un concello pertencente á Comunidade Foral de Navarra, que forma parte da comarca de Tierra Estella. Encóntrase a 71 km de Pamplona.

Xentilicio[editar | editar a fonte]

Zuñigués (en euskera, Zuñigarra). Os habitantes de Zúñiga tamén reciben o alcume de cachuelos, que é o nome dun peixe que se cría nas augas do río Ega.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Vila do val da Solana, na Merindade de Estella. Atópase situado no extremo occidental da comarca estellesa, formando parte da depresión de Tierra Estella. O concello limita ao norte pola ladeira de Santiago de Lóquiz e ao sur polo río Ega e a Serra de Codés.

Historia[editar | editar a fonte]

Cos distintos nomes de Estunega, Buztunica, Estuniga, Stunica, Estúñiga, Stúñiga, formou parte ata 1200 da terra de Campezo. Sancho Iñiguez, Señor do Estado e Val de Estunega (en euskera significa Estune, estreito, e Ega é o nome do río que pasa polo lugar), Arminguero do rei de Navarra e Aragón Sancho V Ramirez, e sexto neto do rei de Navarra Fortún Garcús "o Monxe", comezou polo 1080 a chamarse Sancho Iñiguez de Stunica.

A raíz da guerra civil que estalou en Navarra en 1274 e durou ata o 1277, debido á querela pola titoría da raíña nena Xoana I e ao seu compromiso matrimonial con Filipe IV de Francia "o Fermoso". Isto significaba a incorporación de Navarra á Coroa de Francia, polo que abandona Navarra Iñigo Ortiz de Stunica, Rico-home, Alférez Maior de Navarra, señor de Stunica, e outros lugares, quinto neto do rei de Navarra García V Ramírez "o Restaurador" e establécese na Rioxa, Castela. Zúñiga é nomeada vila de reguengo e incorporada en 1278 á Coroa de Navarra.

Despois de asinar o tratado de amistade e axuda entre os reis de Castela Henrique III "O Doente" e de Navarra Carlos III "o Bo", que se asinou o 21 de xuño de 1394, o rei Carlos III restituíu a Diego López de Estúñiga, Xustiza Maior de Castela e do Consello do Rei, o 31 de xullo de 1394 o señorío de Estúñiga (o seu solar) e o señorío de Mendavia en recompensa. Desde 1430 ata 1450 o señorío pasou a Carlos e Luis de Beaumont, obtendo a condición de boa vila con asento nas Cortes do reino en 1482.

Álvaro de Stunica y Guzmán, duque I de Béjar e Plasencia, parente maior da Casa de Stunica / Estúñiga, castelanizou o apelido en Zúñiga, logo do pacto de reconciliación coa raíña Isabel I "a Católica", asinado en 1476. Desde entón empregouse o nome de Zúñiga por persoas e cidades dos Reinos de España.

Administración[editar | editar a fonte]

Está integrado na Mancomunidade de Montejurra e na Agrupación de Municipios de Lana, Piedramillera, Zúñiga, Mués e Sorlada. Pertence ao partido xudicial de Estella.

Demografía[editar | editar a fonte]

Evolución demográfica
1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1975 2005
333 344 359 383 327 317 284 204 154 178

Monumentos[editar | editar a fonte]

  • Igrexa de Santa María, edificio tardogótico do século XVI.
  • Ermida de Nuestra Señora de Arquijas, edificio gótico da primeira metade do século XIII.
  • Ermida da Beata Sis, con imaxe renacentista da titular.
  • Restos de una muralla medieval.

Festas[editar | editar a fonte]

As festas patronais celebranse a última semana de xuño e a primeira de xullo.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Menéndez y Pidal, Ramón (1981). Historia de España. Madrid, Editorial Espasa-Calpe. ISBN 84-239-4800-5. 
  • Villar y Pascual, Luis (1864). Diccionario histórico genealógico y heráldico de las familias ilustres de la monarquía española. Madrid. 

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]