Peralta

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Peralta ou Azkoien é un municipio situado na Comunidade Foral de Navarra (España), no meiriñado de Olite, a 59,4 km da capital, Pamplona.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Dista 59,5 km da capital, Pamplona. Está situada a beiras do río Arga.

Historia[editar | editar a fonte]

Guerra Civil Española[editar | editar a fonte]

O concello de esquerdas foi reposto en xaneiro de 1936 tras 2 anos cun goberno da dereita imposto tras a revolución de 1934.

O día 19 de xullo, as dereitas fan a súa aparición ocupando o pobo, e ao día seguinte ordenan a entrega de todo tipo de armas. Pola noite deteñen a un veciño na súa casa ao que atan as mans e escasos metros de casa dispáranlle de socato. Ao día seguinte cribaron a outro que saíu coa súa escopeta porque había oído que viñan os republicanos. O día 22 foi destituído o concello. A partir de entón en distintos días de xullo, agosto e setembro foron realizando os fusilamentos. O 21 de outubro caeron 14 peralteses en sácaa do cárcere de Tafalla que fixeron en Monreal, como resposta da morte en combate do requeté tafallés Julián Castiella.

Desta forma 89 peralteses foron asasinados, Vítimas da Guerra Civil en Navarra.

Ademais a mediados de agosto realizouse o corte de pelo que se practicaba ás mulleres para denigrarlas, constando unha lista nominal de 63.

Mención á parte merécese o peraltés Eladio Celaya, párroco de Cáseda de 72 anos que non fixo ningunha concesión á violencia de Cáseda. Isto provocou primeiro que fose calumniado e logo ameazado. A Garda Civil foi a buscalo e Don Eladio tivo que saír do pobo, ao parecer en dirección a Pamplona. O 12 de setembro de 1936 a parroquia de Peralta tivo referencia da morte de Eladio. O seu cadáver chegou nun cadaleito hermeticamente pechado, non permitindo ver ao cadáver nin aos seus familires directos, algo inhabitual. Os funerais celebráronse con normalidade, pero con iso non se puido disipar a certeza do seu asasinato.

Economía[editar | editar a fonte]

Industria: Máquinas expendedoras (Azkoyen e Jofemar), mobiliario de oficina, compoñentes eléctrónicos, grupos de frío e refrixeración industrial.

Durante os últimos anos, Peralta consagrouse como unha das cabeceiras económicas da zona, de forma que nas súas empresas traballan habitantes tanto do pobo como dos arredores (Funes, Falces, Marcilla). No seu poligono industrial hai empresas dedicadas a manufacturas metalicas, soldadura, pintura, inxección de plásticos, cableados e montaxe de cartóns electrónicos, ademais de pequeno talleres que actúan como subcontratistas das empresas máis grandes da zona.

Tamén existe un polígono gandeiro, e varias empresas dedicadas ao cultivo e comercialización de verduras. O sector conserveiro, que tivo outrora tanta importancia, ultimamente perdeu algo de importancia.

Administración[editar | editar a fonte]

Lista de alcaldes
Jesus Hilario Campo 1999 - 2003 UPeI
Mª Sagrario Guinduláin 2003 - 2007 UPN

Demografía[editar | editar a fonte]

1900 1925 1950 1975 1996 2001 2003 2004 2005 2006 2008
3425 3840 4052 4142 4668 5564 5668 5801 5741 5844 5808