Shah Jahan

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Shah Jahan
'Jujhar Singh Bundela Kneels in Submission to Shah Jahan', painted by Bichitr, c. 1630, Chester Beatty Library (cropped).jpg
Nacemento5 de xaneiro de 1592
 Forte de Lahore, Walled City of Lahore, Lahore e Imperio Mogol
Falecemento22 de xaneiro de 1666
 Forte de Agra e Agra - आगरा
SoterradoTaj Mahal e Agra - आगरा
NacionalidadeImperio Mogol
RelixiónIslam e Sunnismo
Ocupaciónmonarca
PaiJahangir
NaiJagat Gosain
CónxuxeMumtaz Mahal, Izz-un-Nissa e Kandahari Begum
FillosParhez Banu Begum, Jahanara Begum Sahib, Prince Dārā Shikūh, Shah Shuja, Roshanara Begum, Aurangzeb, Murad Bakhsh e Gauhar Ara Begum
IrmánsKhusrau Mirza, Parviz, Shahryar e Bahar Banu Begum
editar datos en Wikidata ]

Shahab-ud-din Muhammad Khurram,[1] nado en Lahore o 5 de xaneiro de 1592 e finado en Agra o 22 de xaneiro de 1666,[2] foi un emperador mongol máis coñecido como Shah Jahan (en persa: شاه جهان; "Rei do Mundo"),[3] fillo do emperador Jahangir e da súa esposa Bibi Bilqis Makani (Jodh Bai), princesa rajput de Marwar (Jodhpur); a súa avoa paterna era tamén unha princesa hindú rajput de Amber (Jaipur), polo que o setenta e cinco por ciento dos seus antepasados eran príncipes hindús. Gobernou entre 1627 e 1658,[4] cando o seu fillo Aurangzeb o confinou no forte de Agra.

O Imperio Mongol alcanzou o seu cumio durante o reinado de Shah Jahan e está considerado o último dos grandes emperadores mongois.[5]

Durante gran parte do seu reinado, ata 1648, a súa capital foi Agra e despois mudouse a Delhi, cando se reconstruíu o Shahjahanabade, o Forte de Delhi, outra das súas grandes obras. É lembrado especialmente por ser quen mandou labrar o célebre trono do Pavón e levantou o Taj Mahal, ademais da Mesquita dos Venres de Delhi, os xardíns de Shalimar en Lahore, a mesquita que leva o seu nome en Sind e a tumba da súa filla favorita Jahanara, joyas únicas da civilización komol.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Infancia, mocidade e familia[editar | editar a fonte]

Shah Jahan naceu en xaneiro de 1592 co nome de Khurram na cidade de Lahore, cando aínda reinaba o seu avó Akbar, á esposa do cal, Ruqaiya Begum, princesa mongol curmá do seu esposo, lle foi encargado o coidado do neno, se ben sábese pouco da súa vida no harén. De calquera xeito debe terse en conta que o seu pai Jahangir logrou o trono 1605, á morte de Akbar, en parte apoado polas mulleres do harén: as viúvas de Akbar, Ruqaiya e Salima, e a súa avoa Hamida, nai de Akbar.

En 1607, aos dezaseis anos foi prometido á futura Mumtaz Mahal, filla de Asaf Khan e sobriña da esposa favorita do seu pai, Nur Jahan, quen con este matrimonio esperaba facerse coa lealdade do príncipe Khurram, que pouco despois foi designado herdeiro do imperio; porén, o casamento non se realizou ata 1612. Durante o reinado de Jahangir Nur Jahan converteuse no poder detrás do trono e os cargos e a fortuna que conseguira para o seu pai e irmán foron obxecto de fortes críticas entre a nobreza cortesá.

Segundo o costume Khurram foi tomando outras esposas, primeiro unha princesa persa safávida, Kandahari Begum; logo da voda con Mumtaz Mahal, casou con outra nobre musulmá, Izz un-Nisa Begum, e finalmente parece que contraeu matrimonio con algunha princesa rajput mais non hai datos seguros ao respecto. De feito, cómpre sinalar que Mumtaz Mahal (1593- 1631) foi a nai de todos os seus fillos e fillas historicamente destacados e sen dúbida a súa esposa favorita.

En 1615 Khurram encabezou o exército mongol nunha campaña contra o levantamento do raxá Amar de Mewar, do clan rajput de Sisodia, e logrou unha destacada vitoria; Amar é considerado o último maraxá libre de Mewar e o día seguinte á derrota suicidouse deixando a pretensión ao trono ao seu fillo Karan. Entre os hindús correu a voz de que Khurram estaba maldito por empurrar ao suicidio a quen era un parente político, pois polas súas veas corría abundante sangue rajput. A pouco da vitoria o Emperador Jahangir outorgou a Khurram o título de Shah Jahan e elevouno ao rango máis alto da nobreza do reino.

Nur Jahan, a súa madrasta, cometeu un paso en falso en 1620, cando propiciou o casamento da súa propia filla dun matrimonio previo ao imperial con Shahryar, o máis novo dos medios irmáns de Kurru. Atribúese en parte a esta voda que Kurru se rebelase contra o seu pai en 1622, temendo ser desprazado da primogenitura, que por outra banda distaba de ser un costume komola.

Non obstante, Jahangir non se mostrou demasiado rigoroso co seu fillo, limitándose a afastalo da corte; posiblemente o emperador sabía que os seus outros fillos estaban lonxe da brillantez de Shah Jahan.

Goberno[editar | editar a fonte]

Shah Jahan foi coroado en febreiro de 1628, co apoio do seu sogro Asaf Khan, que mantivo á marxe as aspiracións da súa propia irmá e emperatriz viúva Nur Jahan.

Durante o seu reinado produciuse un certo retorno á ortodoxia musulmá e mesmo prohibiu que se levantasen ou restaurasen templos hindús de acordo á Sharia, floreceron as seitas sufís e os festivais musulmáns convertéronse nos eventos máis importantes da corte; dúas veces por ano a corte pagaba peregrinacións á Meca.

En 1629 esmagou a última revolta dos nobres afgáns, liderada por Khan Jahan Lodi, gobernador de Malwa, e aínda que esta non logrou conmover os cimentos do poder imperial, a fronteira do Deccan continuou a ser conflitiva e o emperador volveu alí reiteradamente para lograr a submisión dos sultanatos de Bijapur e Golconda.

Logo dedicouse a asegurar outras fronteiras internas do imperio. O caso do pequeno reino rajput de Baglana é un exemplo da política imperial; porta do Deccan, pagaba tributo aos mongois, mais el anexionouno completamente e neste caso o seu raxá converteuse ao islam, algo absolutamente infrecuente ata entón. En territorios do Sind estableceu un maior control sobre a diversidade de tribos. Despois ocupouse dos rajputs Bundela de Orchha; pagaban tributo dende a época de Akbar, con Jahangir foron importantes nobres do imperio; o novo herdeiro de Orchha subiu ao trono contemporaneamente con Shah Jahan e distanciouse del polas presións relixiosas imperiais. Shah Jahan asolou a cidade, obtivo un enorme tesouro e os Bundela sometéronse, mais despois e sen permiso imperial, os Bundela atacaron Gond; Shah Jahan invadiu Orchha novamente en 1635 e escolleu el mesmo un novo raxá. Continuou a campaña e ocupou Chanda, o forte dos Gond, impoñendo un maior control mongol en toda esta fronteira sur.

En 1632 expulsou os portugueses de Hugli, Bengala, porque os acusaban de pirataría, co que os estes desapareceron da provincia. Porén, foron substituídos por franceses e ingleses, xa que os europeos dominaban o comercio marítimo de longa distancia.

No Deccan enfrontouse finalmente aos estados musulmáns subsistentes: Bijapur, que era un territorio habitado por marathas e con goberno musulmán e Golconda, outro sultanato, gran produtor de diamantes e que ocupaba aproximadamente o mesmo territorio con capital en Hyderabad; ambos accederon en 1636 a que a moeda e a oración do venres fosen dedicadas a Shah Jahan e a pagar un inxente tributo anual.

Contra 1640 o emperador decidiu recuperar Samarcanda e Bukhara, terra dos seus antergos timúridas, dos uzbekos, cando unha guerra civil entre eles lle deu a oportunidade. Con todo, a campaña demostrou ser un fracaso e a única ganancia concreta foi un certo dominio sobre a provincia sur de Balkh, deixando as cidades do seu antergo Tamerlán en mans uzbekas.

Outro fracaso foi a reconquista de Qandahar de mans persas; Shah Jahan obtívoa en 1638, mais os safávidas reconquistárona en 1648 e a pesar de tres campañas posteriores permaneceu nas súas mans, coas conseguintes perdas para o exército mongol.

Aos pés do Himalaia conquistou Srinagar e Garhwal, ambos os reinos rajputs; tamén no baixo Tíbet, Baltistan, un reino musulmán, debeu aceptar que a oración se lese en nome de Shah Jahan.

No Brahmaputra os principados de Kuch Behar e Kamrup vixiaban a fronteira nordés, mais o último aliouse aos assanos Ahom, o que levou a unha guerra en contra dos últimos. Rematou co recoñecemento da independencia de Assam-Birmania.

O imperio parecía estabilizado contra 1647, aínda que é verdade que houbera fames negras en 1630-1631 e que os gastos en administración, exército e corte eran enormes, mais o sistema de recadación resistía e dicíase que a riqueza en metais e pedras preciosas do emperador era a maior do mundo. Por outra banda, é certo que se descoidaron as ciencias aplicadas e que o armamento do exército non se renovou.

Respecto da nobreza durante o seu goberno, parecen que tivo maior influencia a musulmá, de orixe turca, afgá, turania ou persa, cá hindú, representada polos grandes maraxás de Jaipur, Mewar, Jodhpur e Gaur. Sumáronse entón á corte algúns nobres de rango menor con orixe no Deccan: musulmáns e marathas. Por outra banda, notouse certo relaxamento na disciplina e a visión endeusada do emperador por parte destes grupos poderosos; a mesma adhesión ao islam tradicional impedía o endeusamento do Emperador.

Durante os seus últimos anos fóronse formando entre a nobreza dous partidos, o liberal á cabeza do seu primoxénito Dara Shikoh e o conservador dirixido polo seu terceiro fillo, Aurengzeb. As simpatías do primeiro pola relixión hindú, que dicía monoteísta, non lle gañou a Dara o favor da musulmá; por outra banda era un pésimo guerreiro.

Aurangzeb non tiña boa relación co seu pai e cando foi enviado a loitar novamente ao Deccan disposto a incorporar Golconda ao Imperio, recriminaba o seu pai pola falta de apoio e distanciáronse inevitablemente. Posiblemente o último acto soberano de Shah Jahan foi ordenar a Aurangzeb volver a Delhi.

En 1657 Shah Jahan enfermou e comezou unha guerra de sucesión entre os irmáns Aurangzeb, Muhammad Shuja, Murad Bakhsh e Dara Shikoh,[6] este último acusado popularmente de dominar o seu pai. Os outros dous irmáns foron descartados na liorta. Finalmente Aurangzeb, experimentado xeneral na guerra do Deccan, avanzou cara a Agra en 1658, onde tomou prisionero a Shah Jahan e se coroou.

Shah Jahan terminou a súa vida preso no forte de Agra[7] xunto á súa filla favorita Jahanara Begum.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Singh, Pashaura; Fenech, Louis E., eds. (2014). The Oxford handbook of Sikh studies. Oxford University Press. p. 649. ISBN 978-0-19-969930-8. 
  2. "Shah Jahan". Encyclopædia Britannica. 
  3. Middleton, John (2015). World Monarchies and Dynasties (en inglés). Routledge. p. 451. ISBN 978-1-317-45158-7. 
  4. Gonzalez, Valerie (2016). Aesthetic Hybridity in Mughal Painting, 1526–1658 (en inglés). Routledge. p. 116. ISBN 978-1-317-18487-4. 
  5. Mehta, Jaswant Lal (1986). Advanced Study in the History of Medieval India (en inglés). Sterling Publishers Pvt. Ltd. p. 59. ISBN 9788120710153. 
  6. Richards 1993, p. 158
  7. Illustrated dictionary of the Muslim world. Tarrytown, N.Y.: Marshall Cavendish Reference. 2011. p. 136. ISBN 978-0-7614-7929-1. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]