Paul Newman

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Paul Newman
Nacemento Paul Leonard Newman
26 de xaneiro de 1925
Shaker Heights, Ohio Flag of the United States.svg
Falecemento 26 de setembro de 2008 (83 anos)
Westport, Connecticut Flag of the United States.svg
Profesión Actor, director e produtor
Cónxuxe(s) Jackie Witte (1949-1958), Joanne Woodward (1958-2008)
Ficha na IMDb

Paul Leonard Newman, nado en Shaker Heights (Ohio) o 26 de xaneiro de 1925 e falecido en Westport (Connecticut) o 26 de setembro de 2008, foi un actor, director e produtor de cine estadounidense.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Orixes[editar | editar a fonte]

Fillo de Terézia Fecková, nada en Ptičie, Imperio austrohúngaro (hoxe Eslovaquia), e Arthur Samuel Newman, estadounidense xudeu, fillo de emigrantes húngaros e polacos, cursa estudios elementais na Malvien Grammar School e na Shaker Heights School. En 1942 ingresa no Kenyon College universitario e ao ano seguinte alístase na Armada.

Cumpliu o servizo militar entre 1943 e 1945, nas bases de Okinawa e Guam. Tras servir na Armada durante a Segunda Guerra Mundial, volveu a Kenyon, onde se graduou en Ciencias Económicas e formou parte do equipo de fútbol americano. Estudou posteriormente artes escénicas en Yale cunha bolsa do exército e o método Stanislavski no Actor´s Studio.

Carreira[editar | editar a fonte]

Despois de traballar de figurante e de facer pequenos papeis en diversas series de televisión, proba sorte no cine. O seu primeiro filme foi The Silver Chalice, cinta bíblica de luxosa produción dirixida por Victor Saville con regulares resultados tanto de público coma de crítica. Compartía cartel con Pier Angeli e Virginia Mayo.

O seu primeiro éxito chegoulle dous anos despois cunha película de enorme repercusión a nivel internacional, interpretando ao boxeador Rocky Graziano en Somebody Up There Likes Me de Robert Wise. Ese mesmo ano logra destacar nun filme de ambiente xudicial baseado nunha obra teatral, The Rack, de Arnold Laven. Un ano despois repite con Robert Wise nun melodrama criminal onde comparte cartel con Joan Fontaine e Jean Simmons, Until They Sail. Ese mesmo ano estrea a biografía musical da cantante Helen Morgan, The Helen Morgan Story, dirixida por Michael Curtiz.

En 1958 Newman estreará catro filmes, entre os que destaca sen lugar a dúbidas Cat on a Hot Tin Roof, de Richard Brooks, adaptación teatral da obra homónima de Tennessee Williams. Este filme marcará unha época e lanzará ao actor ao cumio da industria cinematográfica pola súa extraordinaria interpretación do atormentado Brick Pollitt así coma pola indubidable química en pantalla da parella protagonista, que formará xunto a Elizabeth Taylor. Burl Ives, Jack Carson e Madeleine Sherwood completan un gran elenco.

The Left Handed Gun, de Arthur Penn, revisión desmitificadora de Billy o Neno; The Long, Hot Summer primeira película do actor coa que sería a súa dona, Joanne Woodward e cun dos directores cos que máis traballaría ao longo da súa carreira, Martin Ritt; e a comedia Rally 'Round the Flag, Boys!, tamén serían estreados este ano.

En 1959 estrea unha historia sobre as presións da alta sociedade conservadora, The Young Philadelphians, na que interpreta a un xove e talentoso avogado que loita por se abrir camiño. A película, dirixida por Vicent Sherman, está baseada na novela de Richard P. Powell, The Philadelphian. Ao ano seguinte volve a traballar coa súa dona, Joanne Woodward, no melodrama From the Terrace e no drama histórico Exodus, producido e dirixido polo cineasta Otto Preminger, para o que Dalton Trumbo adaptaba o best seller homónimo de Leon Uris sobre o nacemento do estado de Israel.


1961 parece dar un revés á xove estrela, ao estreares dúas cintas que pasan sen pena nin gloria: por un lado, a hoxe célebre pero no seu momento algo incomprendida The Hustler, de Robert Rossen; polo outro Paris Blues, a súa segunda película con Martin Ritt, onde encarna a un xove músico de jazz que viaxa a París. Pero, dende 1962 en adiante, Newman vai encadeando un éxito tras outro, en títulos destacados coma Sweet Bird of Youth, nova adaptación dunha obra de Tennessee Williams, que supón o reencontro do actor co director e guionista Richard Brooks; Hemingway's Adventures of a Young Man e Hud de novo baixo a dirección de Ritt; a comedia Samantha onde volve a coincidir coa súa muller; a intriga The Prize con Mark Robson na dirección; e The Outrage, versión do filme de Akira Kurosawa Rashomon, con Martin Ritt na dirección, e onde completa un elenco encabezado por Edward G. Robinson, Laurence Harvey e Calire Bloom.

Filmografía como actor[1][editar | editar a fonte]

Ano Filme Director Personaxe
2005 Empire Falls (TV) Fred Schepisi Max Roby
2002 Road to Perdition Sam Mendes John Rooney
2000 Where the Money Is Marek Kanievska Henry
1999 Message in a Bottle Luis Mandoki Dodge Blake
1998 Twilight Robert Benton Harry Ross
1994 Nobody's Fool Robert Benton Sully Sullivan
1994 The Hudsucker Proxy Joel Coen Sidney J. Mussburger
1990 Mr. & Mrs. Bridge James Ivory Walter Bridge
1989 Blaze Ron Shelton Gobernador Earl K. Long
1989 Fat Man and Little Boy Roland Joffé Xeneral Leslie R. Groves
1986 The Color of Money Martin Scorsese Eddie Felson
1984 Harry & Son Paul Newman Harry Keach
1982 The Verdict Sidney Lumet Frank Galvin
1981 Absence of Malice Sydney Pollack Gallagher
1981 Fort Apache, the Bronx Daniel Petrie Murphy
1980 When Time Ran Out... James Goldstone Hank Anderson
1979 Quintet Robert Altman Essex
1977 Slap Shot George Roy Hill Reggie Dunlop
1976 Buffalo Bill and the Indians, or Sitting Bull's History Lesson Robert Altman Buffalo Bill
1975 The Drowning Pool Stuart Rosenberg Harper
1974 The Towering Inferno John Guillermin, Irwin Allen Doug Roberts
1973 O golpe George Roy Hill Henry Gondorff
1973 The MacKintosh Man John Huston Rearden
1972 The Life and Times of Judge Roy Bean John Huston Juez Roy Bean
1972 Pocket Money Stuart Rosenberg Jim Kane
1970 Sometimes a Great Notion Paul Newman Hank Stamper
1970 WUSA Stuart Rosenberg Rheinhardt
1969 Butch Cassidy and the Sundance Kid George Roy Hill Butch Cassidy
1969 Winning James Goldstone Frank Capua
1968 The Secret War of Harry Frigg Jack Smight Xeneral Harry Frigg
1967 Cool Hand Luke Stuart Rosenberg Luke
1967 Hombre Martin Ritt John Russell
1966 Torn Curtain Alfred Hitchcock Profesor Michael Armstrong
1966 Harper Jack Smight Lew Harper
1965 Lady L Peter Ustinov Armand Denis
1964 The Outrage Martin Ritt Juan Carrasco
1964 What a Way to Go! J. Lee Thompson Larry Flint
1963 The Prize Mark Robson Andrew Craig
1963 A New Kind of Love Melville Shavelson Steve Sherman
1963 Hud Martin Ritt Hud Bannon
1962 Hemingway's Adventures of a Young Man Martin Ritt O batallador
1962 Sweet Bird of Youth Richard Brooks Chance Wayne
1961 Paris Blues Martin Ritt Ram Bowen
1961 The Hustler Robert Rossen Eddie Felson
1960 Exodus Otto Preminger Ari Ben Canaan
1960 From the Terrace Mark Robson David Alfred Eaton
1959 The Young Philadelphians Vincent Sherman Anthony Judson Lawrence
1958 Rally 'Round the Flag, Boys! Leo McCarey Harry Bannerman
1958 Cat on a Hot Tin Roof Richard Brooks Brick Pollitt
1958 The Left Handed Gun Arthur Penn Billy o Neno
1958 The Long, Hot Summer Martin Ritt Ben Quick
1957 Until They Sail Robert Wise Capitán Jack Harding
1957 The Helen Morgan Story Michael Curtiz Larry Maddux
1956 The Rack Arnold Laven Capitán Edward W. Hall Jr.
1956 Somebody Up There Likes Me Robert Wise Rocky Graziano
1954 The Silver Chalice Victor Saville Basil

Filmografía como director[editar | editar a fonte]

Ano Filme
1987 The Glass Menagerie
1984 Harry & Son
1980 The Shadow Box (TV)
1972 The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds
1971 Sometimes a Great Notion
1968 Rachel, Rachel

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Na filmografía non se inclúen os cameos, os documentais para os que prestou a súa voz, nin as dobraxes.

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Paul Newman