Ojén

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Ojén é un concello español da provincia de Málaga, Andalucía. É lindeiro con Mijas ao leste, con Marbella ao sur, con Istán ao oeste e con Monda e Coín ao norte. Dentro do termo municipal de Ojén destacan dous núcleos:

  • O centro urbano de Ojén
  • As urbanizacións da Mairena e O Vigairo, no sueste do termo municipal.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Ojén atópase a oito quilómetros ao nordeste de Marbella sobre o camiño do interior que enlazaba con Málaga. Ojén está situado xunto ao Arroio de Almadán, nun lugar moi apracible e rico en auga, rodeado polas serras Blanca, propiedade do IARA, e Alpujata, de gran riqueza en minerais de ferro, níquel, chumbo, talco e dunita. A mina de ferro do Peñoncillo foi explotada por unha compañía inglesa e deu traballo a numerosas persoas de Ojén e Marbella. A proximidade do mar fai que Ojén teña un clima témpero, a pesar de ser un típico pobo de montaña.

Os ojenetos recibían outrora o apelativo xocoso de "churrucos" polos pobos veciños.

Natureza[editar | editar a fonte]

Os montes de Ojén posúen un gran bosque mediterráneo de quejigos, alcornoques, aciñeiras, piñeiros, pitas e chumberas, que chegan até o bordo da estrada.

En canto á fauna que habita estes bosques hai que destacar a cabra hispánica, especie protexida e que está practicamente en extinción, e a aguia real. Tamén habitan as ginetas, o meloncillo, touróns e multitude de pequenos mamíferos, paxaros e insectos de variadas especies. Ademais, son variadas as plantas de uso medicinal, como salvia, romeu, tomiño, cantahueso, fiuncho ou camomila. Na matogueira do sotobosque abundan os toxos, xestas, xaras, abulagas ou semprevivas. Tamén hai que destacar pola súa rareza a presenza dunha colonia de pinsapos.

No río Almadán e en lugares como "El Charco Las Viñas" non é raro atopar tartarugas, ras ou culebras. Flores como a orquídea olorosa ou a orquídea ovejera abundan polas paraxes da Serra de Ojén, onde habita o moucho real, ave en perigo de extinción que é moi difícil de localizar actualmente.

Historia[editar | editar a fonte]

Vista de Ojén.

Xa no Paleolítico medio esta zona estaba habitada polo home de Neandertal, que vivía en grupos nómades, e no Neolítico existiu xa unha poboación asentada, como o demostra a Cueva de Pecho Redondo. Durante o baixo Imperio romano a costa estivo moi habitada e especúlase que na zona de Ojén, houbese algún poboado que explotaba a agricultura e a gandaría.

A primeira vez que se cita Ojén é na "Crónica das fazañas dos emires cordobeses". Segundo a crónica, Abderramán III inicia unha batalla para someter a rebelión dos mozárabes (cristiáns que vivían nas terras musulmás) e os muladíes malagueños. Sábese que unha das batallas entre os rebeldes e o exército foi diante das murallas do Castelo de Ojén. A sublevación dos mozárabes provocou a existencia dun reinado efémero con capital en Bobastro; no ano 921 Abderramán liberou Ojén e a súa igrexa foi convertida en mesquita. En 1485 os musulmáns capitulan ante o Rei Fernando o Católico e éntrase de cheo na Idade Moderna. Naquela época Ojén enviaba a Marbella para exportar a África, pasas, figos secos, améndoas, sedas, cera e mel das súas colmeas. Os musulmáns mudéjares pasan a ser vasalos de Castela e en 1492 os Reis Católicos toman totalmente o Reino de Granada, finalizando a Reconquista.

Ojén constitúese en «concello» e realízase o deslinde do termo. Ojén depende de Marbella, que nomea un rexedor con xurisdición civil e criminal. Os reis non permitiron a presenza de musulmáns a menos dunha legua da costa e moitos habitantes de Marbella establécense en Ojén; a medida tomouse para evitar a colaboración musulmá cos piratas turcos e berberiscos. Había entón en Ojén 114 veciños, catro deles cristiáns vellos. En 1505, por orde do arcebispo de Sevilla, Diego de Deza, fíxose a erección canónica da actual parroquia da nosa Señora da Encarnación. En 1568, durante o reinado de Felipe II prodúcese a rebelión dos mouriscos de Istán, e en 1569 únenselles os mouriscos de Ojén, que foxen coas súas familias e aveños ás serras próximas abandonando as terras despois de matar aos seus veciños cristiáns vellos e incendiar a igrexa, casas e cultivos. Felipe II nomea o Duque de Medina Sidonia e ao Duque de Arcos para pacificar a Serranía de Ronda e acabar coa rebelión. En 1570 finaliza a guerra e Ojén é repoboado por cristiáns vellos. O problema mourisco continúa en España ata que en 1609 o Rei Felipe III expulsa aos mouriscos.

En 1772 o cronista británico Francis Carter describe Ojén como "un pobo de xente afable, sinxela, que descoñece o té e o café, pero goza de leite de cabra nas súas cuncas de barro". En 1807 Carlos IV concede a Ojén independencia da xurisdición de Marbella. En 1905 Pedro Fernández mandou construír a Fonte dos Chorros, a cal foi restaurada en 2006 por Enrique Salvo Rabasco e o seu equipo de restauradores.

En 1906 o Marqués de Larios levantou o Palacio de Juanar como refuxio de caza, onde nunha ocasión foi convidado o Rei Alfonso XIII. O Palacio de Juanar foi habilitado como «Parador Nacional» en 1965 e desde 1984 explótao unha cooperativa de traballadores de Ojén.

Na noite do 30 ao 31 de agosto de 2012, o municipio ao completo tivo que ser evacuado ao declararse na zona de Barranco Blanco (Coín) un enorme incendio que afectou non só ao mesmo, senón a varios pobos veciños talles como Monda, Coín, Alhaurín el Grande, Marbella e Mijas.

Política e administración[editar | editar a fonte]

A administración política do municipio realízase a través dun Concello de xestión democrática cuxos compoñentes se elixen cada catro anos por sufraxio universal. O censo electoral está composto por todos os residentes empadroados en Ojén maiores de 18 anos e nacionais de España e dos restantes estados membros da Unión Europea. Segundo o disposto na Lei do Réxime Electoral Xeneral, que establece o número de concelleiros elixibles en función da poboación do concello, a Corporación Municipal de Ojén está formada por 11 concelleiros.[1]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Ley Orgánica 5/1985, de 19 de junio, del Régimen Electoral General". B.O.E. Arquivado dende o orixinal o 25 de xuño de 2008. Consultado o 26 de setembro de 2018. 

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • MEGINO COLLADO, Luis J. - SÁNCHEZ MAIRENA, Alfonso: "La memoria oral y escrita en el movimiento obrero español: el folleto de rasgos autobiográficos de José Mairena Parra (1918)", en <IX Jornadas de Castilla - La Mancha sobre Investigación en Archivos: "El Trabajo y la Memoria obrera">. Guadalajara, 27-30 de abril de 2009 (en prensa).
  • MEGINO COLLADO, Luis J. - SÁNCHEZ MAIRENA, Alfonso: "Oligarquía y resistencia social en la zona minera de Ojén - Marbella (Málaga): Contexto social, personal y político de la memoria de José Mairena Parra, 1869-1919", en <IX Jornadas de Castilla - La Mancha sobre Investigación en Archivos: "El Trabajo y la Memoria obrera">. Guadalajara, 27-30 de abril de 2009 (en prensa).
  • SÁNCHEZ MAIRENA, Alfonso: "Catálogo de documentos sobre la Guerra Civil Española (1936-1939) en el Archivo Municipal de Ojén (Málaga)", en <España entre Repúblicas. 1868-1939>. Guadalajara: ANABAD Castilla-La Mancha, 2007, vol. II, pp. 955-972.
  • SÁNCHEZ MAIRENA, Alfonso: "Catálogo de documentos sobre la I y la II Repúblicas en el Archivo Municipal de Ojén (Málaga)", en <España entre Repúblicas. 1868-1939>. Guadalajara: ANABAD Castilla-La Mancha, 2007, vol. II, pp. 973-990.
  • SÁNCHEZ MAIRENA, Alfonso: "Aparato defensivo y repoblación del reino de Granada. El castillo de Ojén en el siglo XVI", <Castillos de España>, nº 121-122, Madrid, 2001, pp. 2-20.
  • SÁNCHEZ MAIRENA, Alfonso: "Fortificaciones altomedievales de la Tierra de Marbella (Málaga)", <Castillos de España>, nº 134-135, Madrid, 2004 (Ejemplar dedicado a las fortalezas de Málaga), pp. 15-28.
  • SÁNCHEZ MAIRENA, Alfonso: "Fuentes documentales y archivos de la Administración de Justicia y de la Fe Pública en la costa del sol. Partidos Judiciales de Marbella y Estepona", en <II Jornadas de Patrimonio Histórico Local>. Marbella (Málaga): Fundación J. Banús Masdeu y P. Calvo y Sánchez de León, 2002; pp. 71-149.
  • SÁNCHEZ MAIRENA, Alfonso: "Socioeconomía de una población morisca. Ojén, finales del siglo XVI y principios del XVI", <1492. En el umbral de la modernidad : el Mediterráneo europeo y las ciudades en el tránsito de los siglos XV-XVI> / coord. por Jesús Pradells Nadal, José Ramón Hinojosa Montalvo, Vol. 2, 1994, ISBN 84-7890-997-4, pp. 577-584.

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

  • Web da Reserva da Biosfera Serra das Neves creada pola Mancomunidade de Municipios da Serra das Neves.[1]