Xudea

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Coordenadas: 31°41′56″N 35°18′23″E / 31.69889°N 35.30639°E / 31.69889; 35.30639

Mapa do sudeste do Levante mediterráneo, cara 830 a. C.      Reino de Xudá      Reino de Israel      Cidades-estados Filisteos      Estados Fenicios      Reino de Ammon      Reino de Edom      Reino de Aram-Damasco      Tribus Arameas      Tribus Arubu      Tribus Nabatu      Imperio Asirio      Reino de Moab

Xudea (en hebreo יהודה, Yehuda, Agradezo a Deus ou Recoñezo a Deus) é a parte montañosa do sur da histórica de Israel (hebreo ארץ ישראל, Eretz, Israel).

O nome Xudea é en grego (Ιουδαία) e latín (Iudaea) adaptado a partir do nome de Judah e designaba orixinalmente todo o territorio do reino xudeu, pero en tempos do Novo Testamento foi de ámbito limitado ao sur da rexión. Yehudah en Hebreo refírese a unha gran parte do sur de Israel e a Marxe Occidental, ou a combinación de Xudea e Samani para referirse especificamente á Cisxordania no sur de Xerusalén. O antropónimo de Xudea é xudeu.

A área foi o lugar da antiga Reino de Xudá, o Reino Hasmoneus, e máis tarde o Reino de Xudea, unha provincia do Imperio Romano.

Localización e límites históricos[editar | editar a fonte]

Os límites orixinais foron Bethsûr (preto de Hebrón), no sur do país, Beth-horon (hoxe Beit 'Ur al Fawka, en Cisxordania), no norte; Latrun ou Emaús, no oeste (a poucos quilómetros ao oeste de Xerusalén), o río Xordán no leste. O historiador clásico Flavius Josephus tivo unha definición máis ampla, que abrangue a metade inferior do que é hoxe Cisxordania no norte, ata Beer Sheva no sur, e delimitada ao leste e oeste polo Mar Mediterráneo e o Río Xordán, respectivamente.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Xudea é unha rexión árida e montañosa, considerada en gran parte coma deserto. Varía moito de altura, chegando a unha altitude de 1.020 metros no sur do Monte Hebrón, a 30 quilómetros ao suroeste de Xerusalén, e baixa aos 400 metros por baixo do nivel do mar ao leste da rexión. As principais áreas urbanas da rexión inclúen Xerusalén, Beitar Illit, Belén, Efrat, Gush Etzion, Xericó e Hebrón.

Os xeografos dividen Xudea en varias rexións: os outeiros de Hebrón, Xerusalén, os outeiros de Betel e o deserto de Xudea, ao leste de Xerusalén, que descende gradualmente para o Mar Morto. Os outeiros distínguense pola súa estrutura anticlinal. Na antigüidade, eran outeiros arborados e a Biblia rexistra que a agricultura e a cría da ovella era practicada na área. Segue habendo cría de gando aínda hoxe. A rexión secou ao longo dos séculos e boa parte das árbores desapareceron.

Breve historia[editar | editar a fonte]

No terceiro milenio AEC (acrónimo de Antes da Era Común), comezaron a xurdir as primeiras cidades, seguramente en contacto coas grandes civilizacións que se desenvolveron nos vales do Nilo e Mesopotamia. O pobo xudeu,que se refuxiara no Exipto, volveu ao redor do 1550 AEC, escapando do territorio dos Faraóns . De primeiras, os xudeus instaláronse na rexión localizada ao oeste do Mar Morto e movéronse gradualmente cara ás marxes do Mediterráneo e ás terras do norte, a Galilea. Durante o século XII AEC, os chamados Pobos do Mar, incluídos os filisteos, ocuparon as planicies costeiras, desprazando os anteriores Hebreos. A loita constante entre os dosu pobos rematou en vitoria para os xudeus. No século X AEC, o Reino de Xudá aproveitou o debilitamento dos grandes imperios veciños para expandir o seu territorio. O reino, que alcanzou o seu apoxeo durante os reinados de David e Salomón, foi dividido máis tarde noutros dous: o Reino de Israel, ao norte, e o Reino de Xudá, ao sur. Israel foi transformado nun contribuínte de Asiria e despois de subir ao trono no 721 a.C, Sargón II conquistou o reino e deportou a maioría dos seus habitantes. No sur, o Reino de Xudea mantivo a súa precaria independencia ata o 587 a.C, cando Nabucodonosor o devastou e deportou a súa poboación para Macedonia. No 539 a.C, cando o emperador persa Ciro, o Grande tomou posesión da Babilonia, moitos xudeus puideron volver a Israel. Despois da conquista do Imperio Persa polo macedonio Alexandre o Grande, toda a rexión ficou baixo a influencia grega.

Cronoloxía[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Xudea