Lingua fula

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Fula
'Fulfulde, Pulaar ou Pular.
Falado en: Mauritania Mauritania
Senegal Senegal
Gambia Gambia
Guinea Bisau Guinea-Bisau
Serra Leoa Serra Leoa
Guinea Guinea
Mali Malí
Burkina Faso Burkina Faso
Níxer Níxer
Costa do Marfil Costa do Marfil
Ghana Ghana
Benin Benin
Nixeria Nixeria
Camerún Camerún
Togo Togo
Chad Chad
Sudán Sudán
República Centroafricana República Centroafricana
Rexións: África Occidental, África Central
Total de falantes: 10-16 millóns
Familia:
  Atlántico-Congo

  Atlántico setentrional
   Senegambiano
    Fula-Wólof

     Fula
  Fula
Estatuto oficial
Lingua oficial de: cooficial en Mauritania,Senegal, Malí, Guinea, Burkina Faso, Níxer, Nixeria e Camerún.
Códigos de lingua
ISO 639-1: sw
ISO 639-2: swa
ISO 639-3: swa
SIL: SWA

A lingua fula (tamén chamada peul, fulani, pulaar, fulbe, fulfulde) é unha lingua de África Occidental, falada pola etnia fula, que abrangue dende Senegal até Camerún e Sudán. É falada por unhas 10-16 millóns de persoas e ten un status de lingua oficial en Mauritania, Senegal, Malí, Guinea, Burkina Faso, Níxer, Nixeria e mais no Camerún.

Fonoloxía[editar | editar a fonte]

O inventario de consoantes do fula é o seguinte:

Labial Alveolar Palatal Velar Glotal
oclusiva p, b t, d k, g ʔ
implosiva ɓ ɗ ʄ
fricativa f s ʝ x
nasal m n ɲ ŋ
aproximante r, l y w

Nalgúns dialectos do fula non existe a serie de implosivas. Polo demais o inventario anterior é moi semellante á da lingua wólof, coa salvedade de que nesa outra lingua atlántica non existe nin serie de implosivas nin a oclusiva glotal.

Xeitos de escritura[editar | editar a fonte]

alfabeto latino[editar | editar a fonte]

Cando se escribe úsase o alfabeto latino, con algúns caracteres adicionais para representais fonemas ou sons especiais Ɓ/ɓ, Ɗ/ɗ, Ŋ/ŋ, Ñ/ñ, Ƴ/ƴ (ex. implosiva B, implosiva D, velar N [sons coma o grafo "nh" galego en "unha" por exemplo], palatal N, exectiva Y). O apóstrofo (ʼ) úsase coma unha pausa glotal. En Nixeria ʼy substitúe ƴ, e no Senegal ñ úsase no canto de ɲ.

Alfabeto fula[editar | editar a fonte]

a, aa, b, mb, ɓ, c, d, nd, ɗ, e, ee, f, g, ng, h, i, ii, j, nj, k, l, m, n, ŋ, ny (ou ñ ou ɲ), o, oo, p, r, s, t, u, uu, w, y, ƴ

As letras q, x, z só se empregan nalgúns casos en estranxeirismos. No pular da Guinea atopamos unha letra adicional: ɠ.

Escritura árabe[editar | editar a fonte]

O fula tamén se escribiu no pasado con caracteres árabes ou Ajami pero foi antes da colonización. Nalgunhas zonas de Guinea aínda os usan.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]