Hokusai Katsushika

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
書.svg Esta páxina contén texto en xaponés.
Se o seu navegador non está axeitadamente configurado pode ver caracteres estraños.
Hokusai Katsushika

Hokusai nun auto-retrato de 1839
Nacemento 23 de setembro de 1760
Lugar de nacemento Toquio Flag of Japan.svg
Morte 10 de maio de 1849
Lugar de morte Toquio Flag of Japan.svg
Nacionalidade xaponés

Hokusai Katsushika (Nome xaponés invertido|葛飾 北斎, Katsushika Hokusai), nado no distrito de Honjō o 12 de outubro de 1760 e finado en Toquio o 10 de maio de 1849, coñecido simplemente có nome de Hokusai (北斎), foi un pintor, debuxante especialista de ’ukiyo-e, gravador e autor de escritos populares xaponeses do período Edo. É un dos principais artistas desta escola coñecida como «pinturas do mundo flotante». [1]. A súa obra influíu en numerosos artistas europeos, especialmente en Gauguin e Van Gogh. Asinou ás veces os seus traballos, a partir de 1800, como Gakyōjin, « O louco do debuxo », así como cunha manchea de nomes: Shunro, Sori, Kako, Taito, Iitsu e Manji.[2]

Foi autor dunha obra inmensa e variada. Por exemplo, no Hokusai Manga (北斎まんが, Hokusai Manga) (1814-1849),[3]mostra a vida diaria da súa poboación, cunha gran exactitude e sentido do humor.[4]Realizou gravados de paisaxes, as Trinta e seis vistas do monte Fuji (富嶽三十六景, Fugaku Sanjūroku-kei)(ca. 1830-1833)[5] e as Cen vistas do monte Fuji (1834),[4]que reflicten en parte unha fixación persoal co Monte Fuji. Foron obras desta serie, A grande onda de Kanagawa (神奈川沖浪裏, Kanagawa Oki Nami Ura) e Fuji en días claros (凱風快晴, gai kaze kaisei), as que aseguraron a fama de Hokusai, tanto dentro do Xapón como no estranxeiro.

A mediados do século XIX os seus gravados, así como os doutros artistas xaponeses, chegaron a París. Alí eran coleccionados, especialmente por parte de artistas impresionistas da talla de Vincent Van Gogh, Claude Monet, Edgar Degas e Henri de Toulouse-Lautrec, cunha obra que denota unha profunda influencia dos gravados mencionados. O historiador Richard Douglas Lane dixo del e a súa obra:

En efecto, se hai un traballo que fixo o nome de Hokusai famoso, tanto no Xapón como no estranxeiro, debe ser esta serie de impresións monumental ...
Lane, Richard (1978). Images from the Floating World, The Japanese Print.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

A grande onda de Kanagawa, é a obra máis coñecida de Hokusai e a primeira da súa famosa serie Trinta e seis vistas do monte Fuji. Esta estampa representa unha tempestade en alta mar no momento en que a crista dunha onda está a piques de romper sobre a barca duns mariñeiros, xusto no centro e ao fondo vese o monte Fuji.

Naceu co nome de Tokitaro ao leste de Toquio.[6] Non se sabe quen foron seus pais. Foi adoptado, desde moi cativo, por un prestixioso artesán de Edo, familiarmente coñecido co nome de Nakajima Ise, —fabricante de espellos para a corte do shōgun—,[7] co que traballou como aprendiz e do que posteriormente foi lexítimo herdeiro, feito que fai pensar que, posiblemente, sexa certa a historia que explica que Hokusai era verdadeiramente fillo de Nakajima, fillo dunha concubina.[8]

Primeiros anos[editar | editar a fonte]

O dragón de fume escapando do monte Fuji.
Ilustración para Leccións rápidas ao debuxo simplificado.
O soño da muller do pescador, xilografía do xénero shunga de contido erótico, deseñada por Hokusai arredor do ano 1820.

De novo, Hokusai decidiu traballar como vendedor nunha prestixiosa libraría, e a partir dos 15 até os 18 anos, entrou como aprendiz de gravador nun taller. Esta aprendizaxe do mundo do libro e do comercio da impresión contribuíu ao desenvolvemento de Hokusai como impresor.[7] No ano 1778, con 18 anos de idade, converteuse en discípulo do mestre da escola ukiyo-e, Katsukawa Shunsho, co que aprendeu a técnica do gravado con planchas de madeira (xilografía), especializándose en retratar actores de kabuki, (Yakusha-e 役者絵 «cadros de actores»). Hokusai publicou os seus primeiros traballos ao ano seguinte, co nome de Shunro (勝川 春朗).[8] Este traballo consistiu nunhas invitacións impresas para o teatro kabuki, nas que o xénero da escola de Katsukawa aparece xa totalmente dominado polo seu alumno.[7]

A xulgar polas idades dos seus fillos, Hokusai debeu contraer matrimonio aos 20 anos. Posiblemente, debido á influencia da vida familiar, neste período os seus deseños tenden a centrarse en retratos de actores e mulleres situados en ambientes históricos e en xardíns. Utilizaba a técnica «uki-e» —paisaxes semi-históricas nos que se utiliza a técnica occidental da perspectiva—, así como estampas de nenos. Os libros de ilustracións do artista e os seus textos trataban temas históricos e didácticos, ao tempo que o traballo de Hokusai no xénero surimono durante toda a década seguinte marcou un dos puntos culminantes da súa carreira.[9]

O xénero surimono utilizábase, principalmente, para publicar tarxetas para as ocasións especiais como aninovo, para presentar programas musicais, avisos e outras felicitacións. Sempre adoitaban ser en edicións limitadas que ofrecían unha impresión perfecta e da máis alta calidade. Na maioría dos casos, os surimono encargábanos as sociedades de poetas coa finalidade de ilustrar o poema ganador dun concurso literario. Normalmente estes gravados eran dun formato pequeno e o feito de ter que tallar en relevo os caracteres kanji requiría unha gran habilidade técnica.

Cara aos 30 anos, Hokusai sufriu importantes cambios persoais. O seu mestre Katsukawa Shunso morreu en 1793 e a súa muller faleceu máis ou menos pola mesma época, deixándolle tres fillos —un rapaz e dúas rapazas—. No ano 1797 volveu casar e adoptou o coñecido nome profesional de Hokusai. Este cambio de nome marcou o inicio da idade de ouro do seu traballo, que continuou durante máis de medio século.[7]

Etapa principal[editar | editar a fonte]

A obra de Hokusai neste período cobre toda a gama da arte ukiyo-e: tarxetas, surimono, libros ilustrados, ilustracións de antoloxías de poemas, libros eróticos, pinturas a man ou libros de bosquexos. Dentro dos temas tratados por Hokusai, en escasas ocasións competiu con Utamaro, o mellor gravador de voluptuosas imaxes femininas. Pese a esta limitación consciente, Hokusai tratou de abarcar unha ampla gama de temas, especialmente puxo énfase na representación de paisaxes e escenas históricas, nas que a figura humana desempeña un papel secundario. Arredor do final da centuria introduciu no seu estilo a técnica da perspectiva e o colorido occidental. Publicou unha serie de retratos femininos titulados Cancións de Itako.[2]

A partir do século XIX, Hokusai comezou na ilustración do yomihon, un tipo de novelas históricas de alto nivel intelectual.[2]Baixo a súa influencia, o seu estilo empezou a sufrir cambios importantes e claramente visibles entre 1806 e 1807. A súa figura e o seu traballo cada vez tiñan un recoñecemento maior, aínda que perdeu en delicadeza e tendeu a prestar maior atención aos temas clásicos tradicionais, especialmente a representación de samurais, guerreiros ou temas chineses, e neste período empezou a afastarse do mundo de ukiyo-e.[10]

Arredor do ano 1812, o fillo maior de Hokusai morreu. Esta traxedia non foi só un duro golpe emocional senón tamén económico, porque, como herdeiro da acomodada familia Nakajima, o seu fillo supoñía o medio de obter unha importante renda, de maneira que Hokusai non tiña que preocuparse pola irregularidade con que lle chegaban os cobros pola venda das súas pinturas, deseños e ilustracións. Fose por razóns económicas ou por outra cuestión descoñecida, a partir deste momento a atención de Hosaki centrouse na ilustración de libros e particularmente nos libros que eran copias de gravados deseñados para artistas aficionados, como Leccións rápidas ao debuxo simplificado. Esta iniciativa serviu para atraer máis alumnos ao seu taller.[11]

Xunto á fama das súas detalladas impresións e ilustracións, Hokusai colleitou tamén grande éxito nas exposicións públicas da súa pintura; fixo, por exemplo, unha enorme pintura duns 200 m2 con figuras mitolóxicas para un multitudinario festival.[6] Incluso unha vez foi convocado para mostrar as súas habilidades artísticas ante o shogun, teoricamente un axudante do emperador que na práctica era o gobernador do Xapón.[6]

No verán de 1828, a súa segunda esposa faleceu. Hokusai tiña entón 68 anos, e atopábase aflixido, cunha parálise intermitente no brazo esquerdo, só e cun neto conflitivo, que demostrara ser un delincuente incorrixible. Ante esta situación, a súa filla favorita e alumna, O-ei, rompeu o seu matrimonio cun artista menor e volveu á casa do pai onde permaneceu o resto da súa vida.[12]

Últimos anos[editar | editar a fonte]

Sinatura de Katsushika Hokusai.

Hokusai traballou até o último día da súa existencia. Era un artista enérxico que se levantaba cedo e pintaba até a noite. Esta fora a súa forma de actuar durante toda a súa longa e produtiva vida, e foi tamén a dos seus anos finais. Dos milleiros de libros e de impresións de Hokusai, as súas Trinta e seis vistas do Monte Fuji son particularmente notables. Publicada entre 1826 e 1833, esta famosa serie, que cos suplementos incluía un total de 46 impresións a cor, marcou un fito na impresión xaponesa de paisaxes. A grandeza do deseño e a habilidade da execución non fora acadada até ese momento, incluso no traballo de seu contemporáneo Utagawa Hiroshige. En conxunto, Hokusai tivo unha gran produción artística integrada por unhas trinta mil obras.[13]

Os continuos cambios de domicilio de Hokusai -residiu en máis de 90 vivendas-, e incluso os cambios de nome, son elementos significativos do carácter do artista. Ademais do seu nome principal, Hokusai utilizaba outros dous pseudónimos ocasionais, e arredor dunha vintena de nomes que, indistintamente, engadía ao seu nome principal.[2]

Pese aos seus desexos por seguir vivindo unha década máis, o día 18 do cuarto mes —do calendario xaponés— de 1849, «o vello tolo pola pintura», como el mesmo se definía, morreu aos 89 anos, sen ter satisfeito a procura da última verdade sobre a pintura.[2]

Anos antes, no prefacio da publicación de Cen vistas do Monte Fuji escribiu:

[...] á idade de cinco anos tiña a manía de facer trazos das cousas. Á idade de 50 producira un gran número de debuxos, con todo, ningún tiña un verdadeiro mérito até a idade de 70 anos. Aos 73 finalmente aprendín algo sobre a verdadeira forma das cousas, paxaros, animais, insectos, peixes, as herbas ou as árbores. Polo tanto, á idade de 80 anos terei feito un certo progreso, aos 90 penetrarei máis na esencia da arte. Aos 100 chegarei finalmente a un nivel excepcional e aos 110, cada punto e cada liña dos meus debuxos, posuirán vida propia [...]
[14][15]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Atkison, Daniel; Leslie, Stewart. "Katsushika Hokusai (1760-1849):Life and Art of Katsushika Hokusai". http://web.archive.org/web/20021108104201/http://www.csuchico.edu/art/contrapposto/contrapposto99/pages/essays/themefloating/hohusaimnt.html. Consultado o 7 de xuño de 2012.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Walther, Ingo F. 1994: p.196
  3. O volume VI do Manga, "Debuxos a punta de pincel", foi a primeira estampa de Hokusai que foi adquirida por «Cabinet des Estampes» da Biblioteca Nacional de Francia; pertencía á colección Van Overmeer Fisscher, un holandés que estivera en Nagasaki. As estampas xaponesas causaron furor no mundo occidental e eran importadas do Xapón aos Estados Unidos e a Europa. G. Lambert, Ukiyo-e. Imatges d'un món efímer, p. 11; catálogo da Exposición organizada pola Fundación Caixa Catalunya e a Bibliothèque nationale de France, do 16 de xuño ao 14 de setembro de 2008.
  4. 4,0 4,1 La Gran Enciclopèdia en català 2004: Volume XI
  5. British Museum. "British Museum". http://www.britishmuseum.org/research/search_the_collection_database/search_object_details.aspx?objectid=3097579&partid=1&searchText=JCF20008&fromADBC=ad&toADBC=ad&numpages=10&orig=/research/search_the_collection_database.aspx&currentPage=1. Consultado o 7 de xuño de 2012.
  6. 6,0 6,1 6,2 "Katsushika Hokusai". http://www.epdlp.com/pintor.php?id=2884. Consultado o 7 de xuño de 2012.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Walther, Ingo F. 1994: p.195
  8. 8,0 8,1 Weston, Mark 2002: p.116
  9. "Hokusai". Britannica Concise Encyclopedia. http://www.answers.com/topic/hokusai. Consultado o 7 de xuño de 2012.
  10. Walther, Ingo F. 1994: p.152
  11. Weston, Mark 2002: p.118
  12. Raymonde, Gans de 1976: p.178
  13. Enciclopèdia Salvat 1997: Volum 9
  14. Walther, Ingo F. 1994: p.155
  15. Bouquillard, Jocelyn (2008). "L'aparició de l'estampa de paisatge al segle XIX". Ukiyo-e. Imatges d'un món efímer. Catálogo. Barcelona: Fundació Caixa Catalunya -Bibliothèque nationale de France. pp. p.212. ISBN 978-84-89860-92-6.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Bowie, Theodore (1964). The Drawings of Hokusai. Indiana University Press, Bloomington.
  • Bru, Ricard (2009) (en català). Tentacles d'amor i de mort: de Hokusai a Picasso, Imatges secretes. Picasso i l'estampa eròtica japonesa. Barcelona: Museu Picasso. ISBN 978-84-9850-187-2.
  • DDAA (1997) (en castelán). Enciclopedia Salvat: Volum 9. Barcelona: Salvat Editores. ISBN 84-345-9716-0.
  • DDAA (1984) (en castelán). Historia Universal del Arte: Volum 11. Madrid: SARPE. ISBN 84-7291-599-9.
  • DDAA (2008) (en catalán) (Catálogo). Ukiyo-e. Imatges d'un món efímer.. Barcelona: Fundació Caixa Catalunya - Bibliothèque bationale de France. ISBN 978-84-89860-92-6.
  • Gans, Raymonde de (1976) (en castelán). Japón. El Imperio del Sol Naciente. Xénova/Barcelona: Ferni/Círculo de Amigos de la Historia. ISBN 84-225-0597-5.
  • Hillier, Jack (1980) (en inglés). Art of Hokusai in Book Illustration.. Londres: Sotheby Publications. ISBN 0-520-04137-2.
  • Forrer, Matthi (1988) (en inglés). Hokusai. New York: Rizzoli. ISBN 0-8478-0989-7.
  • Forrer, Matthi (1982) (en inglés). Hokusai and His School: Paintings, Drawings and Illustrated Books. Haarlem: Frans Halsmuseum. ISBN 90-70216-02-7.
  • Hillier, Jack, and Dickens, F.W. (1960). Fugaku Hiyaku-kei (One Hundred Views of Fuji by Hokusai). Frederick, New York.
  • Kondo, Ichitaro (1966). Trans. Terry, Charles S. The Thirty-six Views of Mount Fuji by Hokusai. East-West Center, Honolulu.
  • Lane, Richard Douglas (1978) (en inglés). Images from the Floating World, The Japanese Print. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-211447-1.
  • Michener, James A. (1958). The Hokusai Sketch-Books: Selections from the 'Manga'. Charles E. Tuttle, Rutland.
  • Morse, Peter (1989). Hokusai: One Hundred Poets. George Braziller, New York. ISBN 0-8076-1213-8.
  • Narazaki, Muneshige (1968). Trans. Bester, John. Masterworks of Ukiyo-E: Hokusai — The Thirty-Six Views of Mt. Fuji. Kodansha, Tokyo.
  • van Rappard-Boon, Charlotte (1982). Hokusai and his School: Japanese Prints c. 1800–1840 (Catalogue of the Collection of Japanese Prints, Rijksmuseum, Part III). Rijksmuseum, Amsterdam.
  • Smith, Henry D. (1988) (en inglés). Hokusai: One Hundred Views of Mt. Fuji. Nova York: George Braziller, Inc., Publishers. ISBN 0-8076-1195-6.
  • Walther, Ingo F (1994) (en castelán). Köln: Taschen. ISBN 3-8228-9548-2.
  • Walther, Ingo (2000) (en castelán). Vincent van Gogh 1853-1890. Germany, Taschen. ISBN 3-8228-6193-6.
  • Weston, Mark (2002) (en inglés). Giants of Japan: The Lives of Japan's Most Influential Men and Women. Kodansha America. ISBN 1-56836-324-9.
  • Zacharías, Thomas (1994) (en castellà). Grabados japoneses: Cereza. Madera. Flores.. Köln: Taschen. ISBN 3-8228-9548-2.

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Hokusai Katsushika