Casa Museo Rosalía de Castro

Casa Museo Rosalía de Castro
	A Matanza e Padrón
	Instancia de casa museo; monumento
	Epónimo Rosalía de Castro
1951
Cronoloxía
1951
1951
1951	renovación
1971	inauguración
Localización
	Situado en A Matanza, Iria Flavia, Padrón, provincia da Coruña, Galicia, España
	Código postal 15970
	Enderezo A Matanza, s/n
	42°44′18″N 8°39′07″O / 42.738416, -8.651861
Data
Recoñecemento
Data
Ben de Interese Cultural de España
Data	30 de agosto de 1974
Identificador	RI-51-0003957
Fontes e ligazóns
	Páxina WEB rosalia.gal
	Teléfono +34 981-811204
	Correo mailto:fundacion@rosaliadecastro.gal
	Wikidata C:Commons

A Casa Museo Rosalía de Castro, tamén chamada Casa da Matanza, é unha casa museo situada na vivenda na que viviu Rosalía de Castro xunto co seu home Manuel Murguía e os fillos da familia desde 1883 ata a súa morte en 1885. Recolle distintas edicións das súas obras e diverso material seu, como fotografías ou recordos persoais. No segundo andar, recrea o ambiente da casa en tempos de Rosalía.

O museo é a sede da Fundación Rosalía de Castro e do Centro de Estudos Rosalianos, que teñen por obxecto divulga-la obra e a memoria da escritora.^[1]

Historia

Rosalía de Castro instalouse na casa en 1883, e tras a súa morte en 1885 a familia marchou a outro lugar, co que a vivenda quedou baleira. Durante anos sucedéronse intentos de compra co obxecto de convertela en lugar de memoria da poeta,^[2] moitos deles procedentes da diáspora galega en América.

En 1946 Xosé Villar Granjel e Xosé Mosquera Pérez, coa axuda da emigración na Arxentina, mercaron a casa con intención de cederlla ao Padroado Rosalía de Castro, que se constituíu en 1947. A primeira restauración, segundo proxecto de Manuel Gómez Román, levouse a cabo en 1951. Nese mesmo ano Gala Murguía de Castro visitou a casa acompañada de membros do Padroado.

En 1971 inaugurouse como casa-museo, con proxecto arquitectónico de Andrés Fernández-Albalat Lois e museístico de Xosé Filgueira Valverde. A casa quedou ao coidado de Maruxa Villanueva. Catro anos despois inaugurouse a casa para Maruxa Villanueva, hoxe arquivo da Fundación e unha sala de xuntas.

En 1985 inaugurouse o Auditorio, e en 1999 naceu o Centro de Estudos Rosalianos.

Descrición

A Casa da Matanza toma o seu nome da aldea da Matanza^[3], na parroquia de Iria Flavia, concello de Padrón.

Edificacións

A Casa Museo componse arestora de catro edificios:^[4] a Casa da Matanza propiamente dita, un auditorio, un arquivo rosaliano e a sala de reunións para a Fundación.

A Casa

Trátase dunha edificación en cachote de granito, de dous andares, o superior con solaina. A súa musealización ven expresada en catro características:

Unha zona dedicada á Fundación, coa súa historia e fins.
Unha ambientación que, grazas aos obxectos cotiás, nos permite entender como era a vida nunha casa galega do século XIX.
Mobles e obxectos que fan lembranza de Rosalía: o escritorio, a cama...
Documentación e obras de arte que fan referencia á obra rosaliana e que amplían o seu mundo e dan contexto á súa obra: documentación, primeiras edicións, retratos, obras de arte...

Auditorio

O auditorio foi construído e inaugurado en 1985 segundo proxecto do arquitecto Andrés Fernández-Albalat Lois^[5], e reformado en 2022, ten unha capacidade para 100 persoas.

En 1975 preparouse unha casa como vivenda de Maruxa Villanueva, a coidadora da Casa-Museo. Trala súa morte, en 2008 reformouse para ser aula didáctica. En 2015 transformouse no arquivo que é hoxe.

Encostada a estas dúas edificacións está o edificio de uso propio da Fundación: oficinas e sala de reunións.

Nun terreo lindeiro co da Casa está o Centro de Estudos Rosalianos para o que hai un proxecto de reforma^[6].

O xardín

A casa ten tamén un amplo xardín^[7], que noutrora foi horta, no que destacan distintas especies de árbores algunhas exóticas e outras cun forte compoñente simbólico. Entre outros, hai unha camelia, un loureiro, un loureiro real, un castiñeiro e un ombú. Dúas destas árbores foron incluídas en 2025 no Catálogo de árbores senlleiras de Galicia: unha camelia hibrida creada na honra da poeta, a "Camelia de Rosalía de Castro",co número de catálogo 175A; e un loureiro probablemente fillo doutro diante do que se fixo unha das máis famosas fotos de Rosalía, chamado "loureiro dos poetas", co número 176A.

De entre todas destaca, pola súa ligazón coa obra rosaliana e polo uso simbólico que se lle dá, a figueira chamada "de Rosalía". Esta situada nun costado do patio principal, preto da casa, é un exemplar moi vello para o que é normal nesta especie, calcúlase a súa idade por enriba dos 150 anos. Tamén está incluída no Catálogo de árbores senlleiras de Galicia,^[8] con número de referencia 50A. No poema "Adiós ríos, adiós fontes" Rosalía canta:

Miña terra, miña terra,
terra onde me eu criéi,
hortiña que quero tanto,
figueiriñas que prantéi.

Destes versos nace o valor simbólico da árbore e o seu nome, mais non se refire á figueira da Matanza. Os versos son anteriores a 1863, cando se publicou Cantares gallegos, e Rosalía chegou á casa en 1883, polo que os versos de Rosalía poden ser só testemuño dunha "plantación literaria".

Cos fillos desta figueira orixinal a Casa de Rosalía exerce un xeito de diplomacia que lembra a presenza da poeta^[9], recoñece os apoios recibidos^[10] e reforza os contactos con outras institucións^[11].