Abeto branco

Abeto branco
	Abies alba ; Philip Miller 1768
	Nome común Silver Fir (en) ; Ялиця біла (uk) ; Пихта белая (ru) ; bela jelka (sl) ; jedľa biela (sk) ; Vanlig Edelgran (nb) ; Jela (sh) ; Europinis kėnis (lt) ; bradul argintiu (ro) ; jodła pospolita (pl) ; Сребрена ела (mk) ; Bredhi i bardhë (sq) ; Gewone Zilverspar (nl) ; ווײַסיאָדלע (yi) ; silver fir (en) ; 欧洲冷杉 (zh) ; Јела / Jela (sr) ; شوح أبيض (ar) ; Тӧдьы ньылпу (udm) ; Gewone zilverspar (nl) ; Silvergran (sv) ; Orta Avrupa göknarı (tr) ; 欧洲银冷杉 (zh) ; Чочком ньыв (koi) ; Euroopa nulg (et) ; Піхта белая (be) ; Weißtanne (de) ; Abete bianco (it) ; Bijela jela (hr) ; Ghjaddicu (co) ; Abeto blanco (es) ; Avet blanc (ca) ; Weiß-Tanne (de) ; Sapin blanc (fr) ; Sapin pectiné (fr) ; Λευκή ελάτη (el) ; jedle bělokorá (cs) ; Běła jědla (hsb) ; Avropa ağ şamı (az) ; Blanka abio (eo) ; Almindelig Ædelgran (da) ; Saksanpihta (fi) ; Піхта белая (be-tarask) ; Běła jedła (dsb) ; közönséges Jegenyefenyő (hu) ; Abet común (an) ; abetu común (ast)
	Instancia de taxon
	Categoría taxonómica especie
Características
	Fonte de aceite de abeto branco; madeira de abeto branco
	Conservación Especie pouco preocupante
Clasificación taxonómica
Reino	Plantae
Clase	Pinopsida
Orde	Pinales
Familia	Pinaceae
Xénero	Abies
Especie	Abies alba ; Mill., 1768 Abies alba
Cifras e dimensións
	Duración máxima da vida 475 a
	Duración máxima da vida 475 a
Historia
	Premios e distincións árbore do ano (2015); árbore do ano (2004)
Localización
Freebase
Códigos e identificadores
Freebase
Freebase	/m/035sr9
OpenAlex	C2781224132
UNII	62INA9V33X
ITIS	506607
OTT	887363
UICN	42270
CoL	8K9Y
EOL	1033070
WFO	wfo-0000510976
Fontes e ligazóns
	Descrito pola fonte The Domestic Encyclopædia; Or, A Dictionary Of Facts, And Useful Knowledge "Domestic Encyclopædia (1802)/Spruce-fir (en) " ;
	Wikidata G:Commons C:Commons

O abeto branco, a pinabeta^[1], o abeto prateado ou o abeto común (Abies alba), é unha especie arbórea da familia das pináceas, orixinaria das rexións montañosas de Europa. De porte piramidal, tamaño medio ou elevado, entre 20 e 50 metros, pode acadar os 60 metros de altura, o seu toro é dereito, desprovisto de pólas na súa parte inferior, de até 6 metros de circunferencia, con casca de cinsenta a abrancazada, lisa e con vesículas resinosas; escurécese enchéndose de fendas nos exemplares máis vellos.

En Galicia non aparece de xeito salvaxe, atopándoo só rara vez coma ornamental en arboredos e xardíns urbanos.

Características

É unha árbore perennifolia, de follas lineais de 1,5 a 3 cm, planas, solitarias, non punzantes, dispostas en dúas fileiras grosas con dúas liñas abrancazadas na parte inferior (característica moi peculiar); xemas non resinosas. As súas pólas dende o chan son case horizontais. Estróbilos erectos entre 10 e 20 cm con escamas tectrices.

Floración

Florea durante a primavera de abril a xuño. Os conos chegan no outono a seguir. As flores divídense en conos femininos (as piñas ou estróbilos) e en conos masculinos (onde se atopa o pole).

Hábitat

Nas abas avesías das montañas, principalmente sobre os solos frescos e fondos, tanto nos ricos coma nos pobres de cal, con óptimo entre os 700 e 1800 metros de altitude, mais acadando con frecuencia os 2000 m. Cómpre dun clima húmido, con seca estival non moi acusada, prexudicándolle moito as xeadas serodias. Asóciase ás formacións de faias e tamén a algúns piñeiros de montaña coma o piñeiro rubio, ou o Pinus radiata.

Distribución

No norte e centro de Europa, e nalgunhas áreas montañosas do sur do continente; na Península Ibérica desenvólvese na zona norte, especialmente nos Pireneos, atopándose as súas masas máis importantes nas provincias de Navarra, Huesca, Lleida, Barcelona e Xirona. Acada o seu límite máis meridional no Montseny e na Serra de Guara.

Non aparece nas montañas galegas por mor á escasa altitude das mesmas. Atopamos algúns exemplares illados nos arboredos e xardíns do país.

Observacións

O nome científico deste abeto, alba, alude sen dúbida á cor abrancazada da súa casca rica en taninos.

Considérase unha especie silvícola. A madeira é branca, lene, pouco resinosa, doada de traballar, e moi empregada na construción, en ebanistaría fina, para a confección de instrumentos musicais coma órganos e na fabricación de papel. A casca é rica en taninos.

A trementina, que se obtén de vexigas corticais, é un líquido de cheiro resinoso e sabor algo agre, que os romanos chamaron lacryma abietis e que gozou de gran sona coma balsámico e vulnerario. Sen tratar coñécese co nome de resina e utilízase para calafetar as naves.

Recoñecemento

Baseamento da folla non decorrente (pegada limpa ao arrincarmos a folla, eixos das poliñas dondos), inserción do pecíolo circular (e que non sobresae da superficie da poliña, liso). Follas normalmente escotadas no ápice, de sección aplanada, longas, verde escura. Piñas erectas de escamas caedizas e brácteas tectrices das mesmas saíntes.

Propiedades

Ten propiedades semellantes ás dos piñeiros. As xemas son ricas en resina, e as súas esencias principais son o limoneno e o alfa pineno. As follas presentan unha notábel cantidade de esencias, ademais de glicósidos e piceína. A casca é rica en taninos e flobaceno. A resina ademais de ser rica en trementina, ten certa cantidade de ácido abietínico.

Por vía interna utilízase como balsámico e pectoral xa que ten propiedades anticatarrais, antigripais e diuréticas. A infusión tómase a razón de catro cuncas diarias.
Por vía externa, é cicatrizante e resolutivo se se aplicar sobre feridas e tumores.
Por vía externa como fricción, a súa esencia de trementina actúa como remedio contra as dores reumáticas.
Utilízase coma desinfectante doméstico. Porén debe utilizarse con tento, xa que a esencia do abeto produce nalgunhas persoas fenómenos alérxicos.^[2]

Véxase tamén

Referencias

↑ Nome preferido por Termos esenciais de Botánica da Comisión de Normalización Lingüística da Escola politécnica Superios de Lugo-Universidade de Santiago de Compostela
↑ Dr.Berdoces i Serra. Enciclopedia de Plantas Medicinales ISBN 84 305 8496-X

Ligazóns externas

[1] Nome preferido por Termos esenciais de Botánica da Comisión de Normalización Lingüística da Escola politécnica Superios de Lugo-Universidade de Santiago de Compostela

[2] Dr.Berdoces i Serra. Enciclopedia de Plantas Medicinales ISBN 84 305 8496-X

[1]

[2]