Policía

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Un coche da policía australiana

A policía é unha forza de seguridade encargada de velar polo mantemento da orde pública e a seguridade dos cidadáns e sometida ás ordes das autoridades políticas. Chámase tamén policía a cada axente pertencente a dita organización.

Actualmente a CNP(Corpo Nacional de Policía) ten unha sección adscrita a Galicia co nome de policía autonómica de Galicia, pero non ten nada que ver coas policias propiamente autonómicas de Euskadii, Navarra e Cataluña. A verba "policía" provén da lingua francesa e o seu usu data do século XVIII. Esta palabra provén indirectamente do latín politīa, e esta do grego πολιτεία, de πολις, "cidade", que se refire ao goberno ou á administración do Estado.

España[editar | editar a fonte]

En España coexisten como forzas policiais de carácter estatal:

Vehículo do Corpo Nacional de Policía.

Ademais destes dúas forzas estatais, existen policías autonómicas, como

así como policías locais ou municipais. O mapa policial do Estado complétase coas "Unidades Adscritas do Corpo Nacional de Policía" aos gobernos autonómicos de Galiza (Policía Autonómica Galega), Valencia, Andalucía e Asturias, estando prevista a súa implantación noutras comunidades como Aragón e Canarias.

Historia da Policía en España[editar | editar a fonte]

As orixes da policía en España remóntase ás milicias municipais.

A primeira policía do estado español é a de Barcelona, creada pola administración napoleónica na cidade para afogar os levantamentos antifranceses dentro da cidade, Fernando VII mandou crear a policía do reino en 1824 en plena Década Ominosa a través dunha real cédula pero o corpo como tal non chegou a callar manténdose só no papel, aínda que sí había corpos de seguridade que eran extensións do propio exército e serviron para a vixiancia dos liberais.

Durante a rexencia de María Cristina e o reinado de Sabela II a policía foi organizándose seguindo o modelo francés, aínda que o protagonismo da seguridade en tódolos ámbitos civís estivo a cargo da Garda civil, excepto en Madrid e Barcelona, onde a seguridade cidadá estaba a cargao da policía urbana. En 1829 creou o Corpo de Carabineiros, encargada da vixianza de costas e fronteiras e a cargo do Ministerio de facenda. E1833 o estatuo real creou a Milicia urbana mentres o resto do territorio era vixiado pola Micilia nacional, un dos precedentes da policía, formada por voluntarios do lugar e armados polo estado en tarefas de vixiancia(sobre todo contra partidas carlistas e bandoleiros) vixiancia e mantemento da orde.

A finais da rexencia de Baldomero Espartero fundouse o "Cuerpo de Protección y Seguridad" en 1844, un corpo civil de policía e no meso ano creouse a Garda civil que herdou a sresponsabilidades da Milicia nacional.En 1887 determinouse que a policía comprendía dous servizos: o de Vixiancia e o de Seguridade, dependentes ambos do Ministerio da Gobernación o que hoxe é o Ministerio de Interior. Mentres a garda civil se deixaba para a vixiancia do campo e vilas a policía reservouse para vilas e cidades En 1889 déuselle carcater militar aos Carabineiros(ao mesmo tempo que a garda civil) ,a principios do século XX creábase na colonia da Guinea Española a garda colonial, un corpo de seguridade estatal que tiña entre as súas obrigas o mantemento da orde,a protección do territorio e aduanas.

Un dos piares da ditadura de Miguel Primo de Rivera foi o somatén nacional, un corpo parapolicial cos privilexios legais dunha policía sen selo converténdose nunha banda armada de persoas de oficios liberais(empresarios, comerciantes, avogados, médicos, enxeñeiros). En 1928 créase a Policía Foral de Navarra Un dos últimos actos da Dictablanda foi o Real decreto do 25 de novembro de 1930, onde se aporba un novo reglamento da policía gubernativa, que se puña baixo o mando directo do Director Xeneral de Seguridade (dependiente do Ministro de Gobernación)formada por dous corpos: o Corpo de Vixiancia e o Corpo de Seguridade, atribuíndo a ambos carácter civil. Porén, o Corpo de Seguridade rexíase por normas militares, estando seus compoñentes suxeitos ó Código de Xustiza Militar.

Trala caída do sistema monárquico da restauración en 1931 e organización da IIªRepública española os seus fundadores decidiron eliminar o somatén nacional e crear un corpo de policía adepto ós ideais republicanos , creando así a Garda de Asalto co persoal do Corpo de Seguridade da policía anterior. Este corpo policial mantívose na súa maioría fiel ante a rebelión de 1936 defendendo á República, durante a Guerra civil españolaa Garda de Asalto segi existindo no territorio no territorio controlado pola República(no territorio franquista foron depurados e os adeptos fusionados coa garda civil)mentres o goberno do País Vasco disolveu os corpos de seguridade e creo a Etzaña(o antecedente da actual Ertzaintza)a Garda de asalto foi convertius ena policía republicana por antonomasia, sendo fusionada logo coa Garda civil e dando lugar ao Corpo de Seguridade Interior que foi disolto polo exército franquista e seus membros depurados e os que aprobaban o expediente pasaron á Policía Armada.

A finais da guerra a seguridade civil quedou a cargo do exército que coordinaba á Garda civil e Falange na seguridade e represión. A Ertzaña, Mossos d'Esquadra e garad de Asalto foron abolidas. Nos anos 40 o goberno reorganizou o organigrama quedando os seguintes corpos de seguridade civil do estado baixo a coordinación da DGS (Dirección general de Seguridad) dependente do Ministerio de Interior:

  • (CGP)Cuerpo General de Policía:investigaba crimes, asasinatos e represión política, deste corpo destaca a Brigada Político -Social polas súas torturas a opositores ao réxime.
  • Policía Armada e de Tráfico:os chamados "grises" que logo nos 80 foron os "maderos",serviron de mantemento da orde pública e represión cando fixera falla.
  • Somatén Armado:colabora coa Garda civil e tivo maior peso nos lugares onde había Maquis.

Os carabineiros foron fusionados coa Garda civil en 1940.

Durante os anos da transición houbo dúas policías que eran descendentes das anteriores pero con outra organización:

  • A "secreta" o Cuerpo superior de policía, dependía do Ministerio de Interior e controlada pola DGS.
  • Os "maderos" ou Cuerpo de Policía Nacional.

Estos dous corpos foron fusionados na actual CNP(Cuerpo Nacional de Policía).

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Policía Modificar a ligazón no Wikidata