Ramón Franco

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar para a navegação Saltar para a pesquisa
Ramón Franco
RAMON FRANCO AÑO 1926.JPG
Nacemento 2 de febreiro de 1896
  Ferrol
Falecemento 28 de outubro de 1938
  Mar Mediterráneo
Nacionalidade España
Ocupación político e militar
editar datos en Wikidata ]

Ramón Franco Bahamonde, nado en Ferrol o 2 de febreiro de 1896 e finado en Mallorca en outubro de 1938, foi un político, militar e aviador galego. Pasou á historia pola fazaña do voo do Plus Ultra, feito que o converteu nun heroe da súa época.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Era fillo do capitán da Mariña Nicolás Franco y Salgado de Araújo e de María del Pilar Bahamonde y Pardo de Andrade. Irmán de Nicolás, Pilar e Francisco Franco.[1] Era o fillo que máis se parecía ao seu pai, destacando polo seu carácter extravertido, alegre, despreocupado e rebelde.[2] A súa nai esperaba que se dedicase á vida eclesiástica, aínda que finalmente optou pola carreira militar, como os seus outros irmáns. Ingresou na Academia de Infantería de Toledo en 1911, licenciándose no posto 37.º de entre 413 alumnos.[3]

En 1914 foi destinado como oficial de infantería ao Protectorado de Marrocos, prestando servizo no corpo de Regulares.[4] En 1920 foi destinado á Aeronáutica militar como alumno da escola de pilotos, obtendo o título de aviador e sendo destinado á base de hidroavións de Atalayón (Melilla), actividade en que pronto destacou polo seu apoio ás tropas de terra. As súas actuacións en África convertérono nun dos pilotos máis populares da Aeronáutica militar. En 1924, recibiu a Medalla Militar polas súas actuacións na Guerra de Marrocos.[5]

O hidroavión Plus Ultra no Museo Luján de Buenos Aires.

O 22 de xaneiro de 1926 o hidroavión Dornier Wal Plus Ultra partiu dende a localidade de Palos de la Frontera, comezando unha travesía de 59 horas e 39 minutos. O 10 de febreiro llegaron a Buenos Aires, logo de percorrer 10 270 km con paradas nas Palmas de Gran Canaria, Río de Xaneiro, Recife e Montevideo. Este voo, un dos primeiros voos transatlánticos, pasou á historia como un dos grandes raids da aviación española, e Ramón Franco converteuse nun heroe popular na España dos anos 20.[5]

En decembro de 1930, xunto con outros aviadores como Ignacio Hidalgo de Cisneros, sublevouse contra a monarquía de Afonso XIII no aeródromo militar de Cuatro Vientos. Despois de engalar cun avión e botar proclamas revolucionarias ameazando bombardear o Palacio Real,[6] aínda que ao final só deu proclamas revolucionarias. Tralo fracaso da sublevación, marchou ao exilio xunto con outros aviadores rebeldes, voando até Lisboa.[7]

Coa chegada da Segunda República non só foi rehabilitado e recolocado no seu emprego, senón que o goberno provisional republicano o nomeou director xeral da Aeronáutica Militar, recuperando a súa antiga condición de heroe. A diferenza do seu irmán Francisco, acolleu de bo grado a chegada da República.[8]

Ramón Franco, contra 1934.
Monumento ao Plus Ultra en Ferrol.

A pesar do seu novo posto militar, participou nas eleccións xerais de 1931 presentándose en dúas circunscricións, Sevilla-capital e Barcelona. Na primeira presentouse polo Partido Republicano Revolucionario (PRRev) xunto a outros candidatos como o andalucista Blas Infante, mentres que na segunda o fixo como independente federalista. Nos días previos aos comicios electorais participou nos sucesos coñecidos como o complot de Tablada, aos que ademais se sumou un aparatoso accidente durante un mitin electoral en Lora del Río. Estes incidentes valéronlle ser destituído do seu cargo[9] e finalmente solicitou voluntariamente a súa baixa no exército. O 28 de xuño saíu elixido deputado tanto por Sevilla como por Barcelona (con 91 731 votos), aínda que renunciou á súa acta pola capital andaluza, converténdose en deputado por Barcelona e integrándose no grupo parlamentario de Esquerra Republicana de Catalunya (ERC), partido que o respaldaba. Nun mitin durante a campaña electoral en Barcelona chegara a declararse partidario dunha "Federación de Repúblicas Ibéricas".[10]

Na súa primeira comparecencia no parlamento mantivo un agre debate con Miguel Maura sobre os "sucesos de Tablada", durante o que quedaron claras os seus escasos dotes parlamentarios e como orador. Durante esta primeira intervención pública perdeu gran parte da súa popularidade e credibilidade[10] e non se volveu presentar ás eleccións de 1933. Pola contra, solicitou e foille concedido o reingreso na Aeronáutica Militar. O novo goberno radical de Alejandro Lerroux, buscando mantelo afastado, nomeouno agregado aéreo na embaixada española en Washington (Estados Unidos).[11]

Guerra civil[editar | editar a fonte]

En 1936, tralo Alzamento Nacional no que tomou parte o seu irmán, continuaba como agregado aéreo na embaixada española en Washington, D.C.. En vista da situación existente en España, púxose en contacto cun antigo amigo de seu, preguntándoo sobre unha hipotética volta á zona republicana e poñerse ás ordes do goberno. Este consultouno co presidente Manuel Azaña, que comentou «que non veña; pasaríao moi mal».[12] Despois dalgunhas dúbidas, no mes de outubro, Ramón Franco trasladouse a Portugal e pasou á zona dominada polos sublevados, uníndose a eles. Téñense sinalado os lazos familiares como unha das razóns polas que se uniu ao bando rebelde, facendo prevalecer a lealdade familiar ás ideas políticas. Porén, hai quen defende que se uniu aos sublevados tralo asasinato do seu amigo Julio Ruiz de Alda na prisión Modelo de Madrid.

Foi destinado ás illas Baleares e nomeado xefe de Aviación polo seu irmán,[11] o que provocou unha protesta escrita do xefe da Aviación Nacional, Alfredo Kindelán, xa que o nomeamento fora levado a cabo sen consultalo, pois era evidente que se oporía.[13]

Morte[editar | editar a fonte]

Franco faleceu en outubro de 1938 durante un dende a base de hidroavións do porto de Pollença ao estrelarse o hidroavión de fabricación italiana CANT Z.506 Airone que pilotaba. Partiu da base con moi malas condicións atmosféricas e co avión cargado con case mil quilos de bombas, e ao internarse nunha tormenta e non ser quen de dominar o aparato, caeu en barrena sobre o mar.[14]

A súa morte deu lugar a rumores sobre unha posible sabotaxe, ben procedente de quintacolumnistas republicanos ou de elementos próximos ao bando sublevado, que verían nel un personaxe molesto debido ao seu pasado, o seu prestixio na aviación e o seu parentesco co líder dos sublevados. Segundo a súa irmá, foi asasinado pola masonería porque quería publicar un libro antimasónico chamado La burla del grado 33.[15]

Obras[editar | editar a fonte]

  • De Palos al Plata (1926).
  • Madrid bajo las bombas (1931).

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Stanley G. Payne (1987), páx. 68
  2. Andrés Rueda (2013), páx. 31
  3. Stanley G. Payne (1987), páx. 70
  4. Leandro Álvarez Rey (2010), páx. 101
  5. 5,0 5,1 Leandro Álvarez Rey (2010), páx. 101
  6. Joaquín Bardavío e Justino Siniva: Todo Franco, Plaza & Janés, Barcelona 2000. ISBN 84-01-37719-6 Páx.277.
  7. Hugh Thomas (1976), páx. 52
  8. Stanley G. Payne (1987), páx. 77
  9. Leandro Álvarez Rey (2010), pág. 102
  10. 10,0 10,1 Leandro Álvarez Rey (2010), páx. 103
  11. 11,0 11,1 Leandro Álvarez Rey (2010), páx. 106
  12. Andrés Rueda (2013), páx. 39
  13. Francisco Franco Salgado-Araujo (2005), páx. 441
  14. Stanley G. Payne (1987), páx. 195
  15. Entrevista á irmá de Ramón Franco en Canal Sur (en castelán).

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]