Paz

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter.
A pomba co ramo da oliveira simboliza a paz.
Pomba de Picasso, A Coruña.

A paz[1] (do latín pax = Absentia Belli) é xeralmente definida como un estado de calma ou tranquilidade, unha ausencia de perturbacións ou axitación, violencia, liorta ou guerra. Pode entenderse no sentido individual (paz interior, tranquilidade) ou tamén mundial (ausencia de conflitos bélicos).

Pode ser clasificada segundo varios criterios, por exemplo paz positiva e negativa.[Cómpre referencia]

  • Paz positiva - Estado de non-violencia e xustiza.
  • Paz negativa - Estado ausente de violencia pero tamén de xustiza.

O concepto de paz está na orixe etimolóxica dos saúdos: shalom en hebreo e salam en árabe significan «paz» ou «a paz estea contigo ou convosco», e tamén se empregan como despedida, significando entón vai (ou ide) en paz; salve, o saúdo latino, é un desexo de saúde, concepto tamén moi relacionado. O saúdo da paz ou bico da paz é unha parte da misa na que os asistentes "se dan a paz". Wolfgang Dietrich no seu proxecto de investigación que levou ao libro The Palgrave International Handbook of Peace Studies (2011) analizou os significados de paz en diferentes linguas e diferentres rexións arredor do mundo. Máis tarde, en Interpretations of Peace in History and Culture (2012), agrupou os diferentes significados de paz en cinco familias: enerxética/harmonía, moral/xustiza, moderna/seguridade, postmoderna/verdade e transracional, síntese das faces positivas das catro familias previas.

No dereito internacional, o estado de paz é aquel no que os conflitos internacionais se resolven de forma non violenta, e particularmente denomínase "paz" o convenio ou tratado que pon fin á guerra. Existe unha rama do estudo das Relacións Internacionais denominada irenoloxía ou estudos da paz e dos conflitos.

A antropoloxía tradicional (xa desbotada) consideraba que unicamente o estado civilizado da evolución cultural consideraba a paz dunha forma positiva e que os estados de salvajismo e barbarie supuñan unha preferencia cultural pola guerra, considerando unha forma honrosa de vida saquear outros pobos, exaltando as virtudes guerreiras e en casos extremos ritualizando a antropofaxia. Deste xeito describíanse os costumes dalgúns pobos chamados primitivos, xustificando así a súa colonización, e mantíñanse a memoria historiográfica dalgúns pobos históricos como os viquingos ou os hunos e dalgunhas épocas históricas consideradas "escuras" como a alta idade media. De xeito oposto deseñouse o mito do "bo salvaxe", que en ausencia de desenvolvemento cultural mostraría unha total ausencia de violencia.

Conceptos de paz para diversos autores[editar | editar a fonte]

O logotipo da campaña para o desarmamento nuclear converteuse nun símbolo de paz recoñecido internacionalmente

No I Ching, o opuesto á paz é o estancamento. Simbolicamente isto significa que a paz non é un absoluto, senón unha busca permanente. Ademais, indica que o conflito non é o oposto á paz. Convén nun trámite cara á paz, transformar o conflito, non suprimilo. As xestións non violentas encarnan este trámite de transformación pacífica do conflito.

Kant escribiu o tratado Zum ewigen Frieden ("Sobre a paz perpetua").

A. J. Muste (1885-1967) dixo: «Non hai un camiño cara á paz, a paz é o camiño».[2]

Martin Luther King escribiu na súa Carta de Birmingham, escrita en prisión: «A verdadeira paz non é simplemente a ausencia de tensión: é a presenza de xustiza».[3]

Benito Juárez, presidente mexicano, dixo «o respecto ao dereito alleo é a paz».

Jonathan Larson, compositor do musical Rent dixo «o contrario da guerra non é a paz, senón a creación».

Longos períodos de paz[editar | editar a fonte]

O período máis longo continuado de paz entre os estados existente na actualidade foi rexistrado en Suecia, que está en paz dende 1814 (se non se considera a participación de Suecia nas guerras de Afganistán e Libia) tras a perda de grandes partes do seu territorio nas guerras napoleónicas. A paz sueca pode ser parcialmente explicada pola súa posición xeográfica, a non participación en alianzas militares que supuxo un certo nivel de neutralidade en tempos de guerra e polos períodos de relativa paz en Europa e no mundo coñecidos como Pax Britannica (1815-1914) e Pax Europaea/Pax Americana (dende a década de 1950).

Outros exemplos de períodos longos de paz son:

A medición da paz[editar | editar a fonte]

Alegoría da Paz e da felicidade do Estado. A Paz era a consecuencia lóxica da xustiza e o bo goberno, ligábase co concepto de florecer e frutificar unha nación. Obra atribuída ao taller de Rubens (Biblioteca Museo Víctor Balaguer)

As dificultades que se presentan ao tratar de definir o concepto de paz pode explicar por que son tan poucos os intentos de medir o estado de paz nas diferentes nacións do mundo. O índice de paz global é un intento de medir os niveis de paz nos países do mundo e de identificar algunhas das forzas que impulsan a paz. O índice mide a paz definida como a ausencia de violencia. O proxecto aborda a tarefa de medir a paz dende dúas bandas; o primeiro obxectivo é crear un modelo de puntuación e un índice de paz mundial que ordene 149 nacións polos seus estados d epaz relativos empregando 23 indicadores que van dende o nivel de gastos militares da nación ás súas relacións cos países veciños e o nivel de respecto aos dereitos humanos. Os indicadores foron seleccionador por procederen de fontes confiables.

O segundo obxectivo é empregar os datos obtidos do índice de paz global para comezar investigacións da importancia relativa dunha serie de determinantes ou forzas posibles (incluíndo niveis de democracia e transparencia, educación e benestar nacional) que poden influír na creación e mantemento de sociedades pacíficas, tanto interna como externamente.

Estudos da paz e conflitos[editar | editar a fonte]

Os estudos da paz e conflitos son un campo académico que identifica e analiza comportamentos violentos e non violentos, así como os mecanismos estruturais presentes en conflitos sociais violentos e non violentos. Isto é para entender mellor os processos que levan a unha condición humana máis desexable.[4] Unha variación, os estudos para a paz (polemoloxía), é un esforzo interdisciplinar que trata sobre a prevención, redución e solución de conflitos. Isto contrasta cos estudos da guerra, dirixidos á consecución eficiente da vitoria en conflitos. Disciplinas envolvidas nestes estudos poden incluír a ciencia política, a xeografía, a economía, a psicoloxía, a socioloxía, as relacións internacionais, a historia, a arqueoloxía, a antropoloxía, os estudos relixiosos e os estudos de xénero, entre outras.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para paz.
  2. [1]The New York Times, «Debasing Dissent» Nov 16, 1967. p. 46.
  3. Carta de Birmingham escrita en la prisión (en inglés)
  4. Dugan, 1989: 74

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]