Acorus calamus

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Cálamo aromático
Illustration Acorus calamus0.jpg
Acorus calamus
Clasificación científica
Reino: Plantae
Subreino: Tracheobionta
División: Magnoliophyta
Clase: Liliopsida
Subclase: Arecidae
Orde: Acorales
Familia: Acoraceae
Xénero: Acorus
Especie: ''Acorus calamus''

Acorus calamus, o ácoro,[1] é unha das dúas especies do xénero Acorus da familia das acoráceas. É coñecido vulgarmente como "cálamo aromático”, e atópase amplamente distribuído pola zona temperada do hemisferio norte, sendo orixinaria do sueste asiático.[2]

Vista da planta no seu hábitat

Descrición[editar | editar a fonte]

Aseméllase aos xuncos e posúe follas longas lineares de bordos afiados, moi apuntadas, duns 25 mm de anchura. As flores, pequenas e de cor verde amarelada, preséntanse en forma de espiral sobre un espádice espido, envolto cunha espata que sobresae por encima. O talo prolóngase baixo terra en forma de rizomas de longas raíces adventicias, carnosas e fortemente aromáticas.

É unha planta alta, perennifolia con follas aromáticas e raíces rizomatosas. As follas, de arredor dun centímetro de largo, alcanzan os 10 de longo, e son lanceoladas e de bordos serrados ou ondulados. A vea central da folla, prominente e facilmente distinguible das apenas relevantes veas secundarias, permite distinguila facilmente de A. americanus. As flores alcanzan os 4 mm, e son estériles, reproducíndose rizomaticamente; o ovario é vestixial.

Distribución e hábitat[editar | editar a fonte]

Crece nas rexións boreais de todo o globo, aínda que é nativa de Europa. Prefire as terras húmidas e as costas de augas lentas ou estancadas. O seu talo semileñoso utilizouse na Antigüidade clásica para fabricar cálamos para a escritura.

Usos[editar | editar a fonte]

A raíz do cálamo, confitada, úsase en Europa en repostaría. Dela tamén se extrae unha droga estimulante e carminativa, chamada cálamo.

Vista da planta
Ilustración
Detalle

Usos na herboristaría[editar | editar a fonte]

A maceración da raíz do cálamo aromático emprégase como tonificante nos casos de debilidade xeral do aparello dixestivo, gases do estómago e dos intestinos, e tamén como un remedio para combater as enfermidades das glándulas así como a gota. Esta tisana contribúe quentando o estómago e os intestinos lentos e fomenta a secreción de mucosa. Recoméndase contra o metabolismo lento, as dixestións lentas, o mesmo que contra a clorose e a hidropisía.[3]

Propiedades[editar | editar a fonte]

Utilizouse pola súa fragrancia e como droga psicotrópica. A súa raíz empregábase como anestésico e estimulante contra a fatiga pola asarona que contén; en doses maiores, produce efectos alucinóxenos. Walt Whitman empregou esta ou a raíz do estreitamente emparentado Acorus americanus. Figuraba nas pocións psicotrópicas preparadas polas meigas europeas durante a Idade Media.

Principios activos[editar | editar a fonte]

Contén escasos taninos, aceite esencial (1,5-3,5%), rico en asarona e compostos sesquiterpénicos, entre os que destaca a acalamona. Nas follas hai trazas de alcaloides. Outras fontes: Acorina, tanino, colina, esencia con asarona, eugenol, pineno. Ácido cetílico e acedo palmítico, vitamina B1. A esencia faise viscosa chegando a densidade do 0,36%, o rendemento está entre 1 e 4%.

Indicacións[editar | editar a fonte]

Utilízase como aperitivo, eupéptico, polos seus principios amargos; carminativo, diurético, sedante, sudorífico, hipotensor, espasmolítico, anticonvulsivante, antirreumático tópico, polo aceite esencial. Indicado para inapetencia, dispepsias hiposecretoras, gastrites, espasmos gastroduodenais, meteorismo. Ansiedade. Estados nos que se requira un aumento da diurese: afeccións xenitourinarias (cistite, ureterite, uretrite, oliguria, urolitiase), hiperazotemia, hiperuricemia, gota, hipertensión arterial, edemas, sobrepeso acompañado de retención de líquidos. A mastigación da raíz combate a halitose e reafirma as enxivas sanguentas.

O aceite esencial non debe ser empregado durante o embarazo, a lactación, nin en nenos menores de dous anos, é tóxico sobre o sistema nervioso central. Tamén se considera carcinoxénico. Recoméndanse tratamentos descontinuos.[4]

Taxonomía[editar | editar a fonte]

Acorus calamus foi descrita por Carlos Linneo e publicado en Species Plantarum 1: 324. 1753.[5]

Etimoloxía

Acorus: nome xenérico latino que deriva do grego antigo άχόρου (áchórou) de Dioscórides (con diferentes versións do texto que teñen diferentes grafías). A palabra άχόρου en si crese que derivou da palabra κόρη (kori), que significa pupila (do ollo), debido a que o líquido da raíz da planta se empregaba como remedio en enfermidades oculares.

calamus: epíteto latino (que significa "cana") que deriva do grego ΚΆΛΑΜΟΣ (kálamos, que significa "cana"), que é afín ao termo do latín culmus (que significa "axexar") e que se derivan do proto-indoeuropeo kole-mó- (crese que significa "herba" ou "cana"). A palabra árabe قلم (qalam, que significa "pluma") e o sánscrito कलम (kalama, que significa "cana utilizada como unha pluma", e unha especie de arroz) crese que foron tomadas do grego.

Variedades
  • Acorus calamus var. americanus Raf. (1828).
  • Acorus calamus var. angustatus Besser (1834).
  • Acorus calamus var. calamus.
Sinonimia
  • var. angustatus
    • Acorus angustatus Raf.
    • Acorus calamus var. angusta Bess.
    • Acorus triqueter Turcz. ex Schott
  • var. calamus
    • Acorus angustifolius Schott
    • Acorus aromaticus Gilib.
    • Acorus asiaticus Nakai
    • Acorus calamus var. vulgaris L.
    • Acorus calamus-aromaticus Clairv.
    • Acorus casia Bertol.
    • Acorus cochinchinensis (Lour.) Schott
    • Acorus commersonii Schott
    • Acorus commutatus Schott
    • Acorus elatus Salisbury
    • Acorus europaeus Dumort.
    • Acorus flexuosus Raf.
    • Acorus floridanus Raf.
    • Acorus griffithii Schott
    • Acorus nilaghirensis Schott
    • Acorus odoratus Lam. nom. illeg.
    • Acorus spurius Schott
    • Acorus terrestris Spreng.
    • Acorus undulatus Stokes
    • Acorus vulgaris (L.) Simonk.
    • Calamus aromaticus Gueldenst.
    • Orontium cochinchinense Lour.
  • var. vernus
    • Acorus verus (L.) Garsault
    • Acorus verus (L.) Houtt. nom. illeg.
    • Acorus verus (L.) Raf.[6]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "Dicionario de alimentación e restauración" (PDF). p. 63. Consultado o 29 de xullo de 2020. 
  2. Colmeiro, Miguel: «Diccionario de los diversos nombres vulgares de muchas plantas usuales ó notables del antiguo y nuevo mundo», Madrid, 1871.
  3. Treben, Maria, (aut.). Salud de la Botica del Señor. Ennsthaler. 5ª ed.(1999). 108 páginas
  4. "Acorus calamus". Plantas útiles: Linneo. Arquivado dende o orixinal o 01 de decembro de 2009. Consultado o 9 de octubre de 2009. 
  5. "Acorus calamus". Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. Consultado o 15 de outubre de 2012. "Acorus calamus". Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. Consultado o 15 de outubro de 2012. 
  6. Acorus calamus en PlantList

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]