A Igrexa, Arca, O Pino

A Igrexa
	; Igrexa neoclásica de Santaia de Arca
Parroquia	Arca
Concello	O Pino
Coordenadas	42°54′06″N 8°21′47″O / 42.901583333333, -8.3631111111111
Poboación	53 hab. (2019)
	[ editar datos en Wikidata ]

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: A Igrexa.

A Igrexa ou A Aldea Grande^[1] é un lugar da parroquia de Arca no concello coruñés do Pino, na comarca de Arzúa. Segundo o IGE^[2], en 2019 tiña 53 habitantes (19 homes e 34 mulleres). Na práctica, O Pedrouzo e A Igrexa atópanse un xunto ao outro, sen solución de continuidade.

Toponimia

A orixe do topónimo é o latín (locus) ecclesiae, o lugar da igrexa.^[3]

Patrimonio

Nesta poboación atópase a igrexa parroquial de Santaia de Arca, construída no século XIX en estilo neoclásico e cunha soa torre-campanario. Conta cunha planta de cruz latina e unha soa nave. Ten a particularidade de que, no interior, a ábsida ten forma de vieira^[4]. Na parte exterior conta cun diminuto e rústico reloxo de sol na parede sur do templo, a uns catro metros de altura.

Apenas a 125 m. ao nordés atópase o Cruceiro de Arca, orixinalmente do século XVII, pero con engadidos e arranxos que chegan ao século XX. O podio ou base é cadrado sobre o que hai un pedestal máis pequeno da mesma forma. Álzase sobre esta estrutura un fuste octogonal. A cruz é lisa, sen figuras, cos extremos lixeiramente potenzados e sobre unha variación de capitel toscano que ten un ábaco moldurado que se apoia sobre un equino e un colariño prismáticos e non cilíndricos^[5].

Entre o retorcido casarío da Igrexa existen outros elementos etnográficos de relevancia. Así conta con varios exemplos de hórreos de tipo O Pino e cun pozo cuberto máis un bebedoiro na parte sur.

O cemiterio municipal encóntrase a uns 400 m ao sur da igrexa. Nas súas proximidades atopábase a chamada Casa de Brey, a da avoa e o resto da familia materna de Luís Seoane, que adoitaba visita o pintor e escritor galego. Desde esta casa víase a mina de Touro^[6].

Por fin, dentro do patrimonio natural, cómpre referirse á carballeira e a área recreativa da Igrexa, que se atopa a poucos metros do Cruceiro de Arca^[7].

Galería de imaxes

Vista frontolateral da igrexa
Vista lateral da igrexa
Reloxo de sol
Vista da ábsida da igrexa
Casarío tradicional
A igrexa cunha casa rehabilitada
A igrexa desde unha leira con ovellas
Hórreo tipo O Pino
Hórreo e muro
Hórreo en leira da rúa do Pedrouzo
Hórreo en leira
Hórreo tipo O Pino
Hórreo tipo O Pino nunha leira ao carón da igrexa
Pozo e bebedoiro no sur da Igrexa
Caldeiros e hórreo tipo O Pino
Hórreo tipo O Pino en ruína no sur de Arca
Hórreo tipo O Pino en ruína
Interior dun hórreo tipo O Pino en ruína
Casa de cachotería no camiño do cemiterio
Outra casa de cachotería no camiño do cemiterio
Cruceiro de Arca, orixinalmente do século XVII
Vista do Pedrouzo desde a praciña fronte á igrexa
Casa tradicional rehabilitada
Edificio de nova planta que une as poboacións de Arca coa do Pedrouzo
Val do rego do Burgo e alturas da mina de Touro
Vista xeral do novo cemiterio parroquial
Porta de acceso ao cemiterio
Nichos do cemiterio

Lugares e parroquias

Lugares de Arca

Lugares da parroquia de Arca no concello do Pino (Provincia da Coruña)
Astrar \| O Burgo \| A Igrexa \| O Lameiro \| O Monte \| O Outeiro \| Pazos \| O Pedrouzo \| O Picón \| A Rúa \| Samil \| Santa Irene \| Santo Antón \| Vilaboa

Parroquias do Pino

Galicia \| Provincia da Coruña \| Parroquias do Pino
Arca (Santaia) \| Budiño (Santa María) \| Castrofeito (Santa María) \| Cebreiro (San Xiao) \| Cerceda (San Miguel) \| Ferreiros (San Breixo) \| Gonzar (Santa María) \| Lardeiros (San Xiao) \| Medín (Santo Estevo) \| Pastor (San Lourenzo) \| Pereira (San Miguel) \| O Pino (San Vicenzo) \| San Mamede de Ferreiros (San Mamede)

Notas

↑ "DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña" (PDF). DOG (59): 3644. 25-3-2003. Consultado o 9-8-2020.
↑ Xunta de Galicia (ed.). "Instituto Galego de Estatística, consulta do nomenclátor" (en galego). Arquivado dende o orixinal o 30 de decembro de 2020. Consultado o 29 de abril de 2021.
↑ Ares Vázquez, Nicandro (2013). Estudos de toponimia galega, tomo II. Real Academia Galega. ISBN 978-84-87987-85-4.
↑ Guía del patrimonio natural y cultural del Ayuntamiento de O Pino (en castelán). Concello do Pino. p. 19.
↑ "Arquitectura Religiosa (Cruceiros). Cruceiro de Arca" (pdf). patrimoniodeopino.es (en castelán). p. 7.
↑ "Persoeiros históricos. Luís Seoane". Web oficial do Concello do Pino. Consultado o 18-8-2020.
↑ "Carballeira y área recreativa da igrexa en Arca" (pdf). Patrimonio de O Pino (en castelán). p. 6. Consultado o 31-8-2020.

[1] "DECRETO 189/2003, do 6 de febreiro, polo que se aproba o nomenclátor correspondente ás entidades de poboación da provincia da Coruña" (PDF). DOG (59): 3644. 25-3-2003. Consultado o 9-8-2020.

[2] Xunta de Galicia (ed.). "Instituto Galego de Estatística, consulta do nomenclátor" (en galego). Arquivado dende o orixinal o 30 de decembro de 2020. Consultado o 29 de abril de 2021.

[3] Ares Vázquez, Nicandro (2013). Estudos de toponimia galega, tomo II. Real Academia Galega. ISBN 978-84-87987-85-4.

[4] Guía del patrimonio natural y cultural del Ayuntamiento de O Pino (en castelán). Concello do Pino. p. 19.

[5] "Arquitectura Religiosa (Cruceiros). Cruceiro de Arca" (pdf). patrimoniodeopino.es (en castelán). p. 7.

[6] "Persoeiros históricos. Luís Seoane". Web oficial do Concello do Pino. Consultado o 18-8-2020.

[7] "Carballeira y área recreativa da igrexa en Arca" (pdf). Patrimonio de O Pino (en castelán). p. 6. Consultado o 31-8-2020.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]