Ögödei

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Ögödei
Ogadai Khan.jpg
Retrato de Ögödei
Nome completo ᠣᠭᠡᠳᠡᠢ e Өгөдэй
Nacemento c. 7 de novembro de 1186
Falecemento 11 de decembro de 1241
  Mongolia
Causa doenza
Nacionalidade Imperio Mongol
Etnia Pobo mongol
Relixión Tengrismo
Ocupación
Pai Genghis Khan
Nai Börte
Cónxuxe Borakchin Khatun, Alqui Khatun, Hutieni e Töregene Khatun
Fillos Güyük, Godan Khan, Khochu, Khorachar, Khashi, Khadan, Mieli e Sürkhakhan
Irmáns Checheyikhen, Alahaibieji, Tümelün, Aletalun, Huochenbieji, Yeli'andun, Jochi, Djaghatai Khan, Wuluchi, Kuoliejian, Chawuer, Shuerche e Tolui
editar datos en Wikidata ]

Ögödei, tamén chamado Ugedei, Ogedei ou Ogotai, nado en 1186 e finado no 1241, foi o sucesor e terceiro fillo de Genghis Khan. Con el o Imperio Mongol coñeceu a máxima expansión como unidade política.

De personalidade carismática, intelixente e estable de carácter, foi o fillo predilecto de Genghis Khan. Pragmático e consciente de que carecía da xenialidade do seu pai, soubo concitar a fidelidade de familiares, xenerais e conselleiros capaces de continuar a obra daquel. Foi elixido khan en 1229, polo kuriltai, que non fixo outra cousa que adherirse á designación feita por Genghis Khan.

Campañas[editar | editar a fonte]

Tras a toma de Kaifeng e a execución de todos os homes chin, destruíu o Imperio Chin en 1234, ameazando o Imperio Song. En 1235 iniciouse unha longa guerra, onde concentraría especialmente o súa presenza máis directa e que foi poñendo nas súas mans a case a totalidade da actual China. Lanzou tres campañas contra Corea, que atoparon unha feroz resistencia civil. Acabou facendo deste país un estado vasalo.

En 1230, enviou a un dos grandes xenerais do seu pai Chormaqan a completar a conquista de Persia. O fillo do sha de Samarcanda, Jala al Din, tentaba reconstruír en Irán o imperio do seu pai (Corasmia). Un exército mongol de preto de 50.000 homes saíu de Bukhara, cruzou o río Amu Dayra e derrotou a Jala al Din. Seguidamente fíxose con Acerbaixán, boa parte de Xeorxia e Armenia e, tras tomar Kabul, puxo a Afganistán baixo o seu dominio.

En 1235, enviou a un exército de 150.000 homes cara occidente. O fillo do seu irmán maior Batu Kan co mítico xeneral mongol Subedei avanzou cara o Volga esmagando a búlgaros e polovtsi. En 1237 cruzaba o gran río e avanzaba polas estepas rusas derrotando ao Gran Duque Vladimir, facendo vasala a cidade de Novgodod e internándose vitorioso en Europa; Ucraína (toma de Kiev) Lituania e Polonia (destrución de Cracovia) caían vencidas ante un exército descoñecido capaz de facer 650 quilómetros nun mes ata o río Oder, xa ás portas do Sacro Imperio Romano Xermánico. O duque Henrique o Piadoso reuniu un poderoso exército con alemáns, checos e grandes ordes militares (templarios, hospitalarios e teutóns) que foi literalmente aniquilado. A cabeza do duque foi paseada ante as murallas de Leignitz que deu nome á batalla. O rei Wenceslao de Chequia retirouse detrás dos Cárpatos.

En Hungría, o rei Bela IV, a súa vez, agardaba o ataque organizando o seu exército en Pest. En tres días, as primeiros destacamentos mongois atravesaban os Cárpatos tomando dirección cara o Danubio. Bela IV, un día despois da derrota xermano-polaca de Leignitz, caía na trampa de Mohi onde morrerían decenas de miles de guerreiros europeos, incluídos catro bispos e tres arcebispos. Ögödei sería coñecedor de que os seus exércitos arrasaban Pest, acadaban o Adriático entrementres o seu seu fillo Güyuk campaba a través de Transilvania.

A facilidade con que caíron os primeiros reinos e principados centroeuropeos animouno a ordenar a invasión de Europa Occidental ata o Gran Océano (o Atlántico). Cando os seus exércitos estaban preto dunha inerme Viena, a morte sobreveulle de xeito providencial e salvou occidente de converterse nunha provincia mongola.

Goberno[editar | editar a fonte]

Aconsellado polo sabio Ieh-lü Chu-tsai, moderou o xenocidio do norte de China, mantendo á masa campesiña con vida co fin de facer dela unha clase produtora a cal cobrarlle impostos. Suplantou a autoridade militar pola civil, dividindo o país en dez distritos. As cidades e os sacerdotes taoístas tamén foron suxeitos de exancións impositivas. Rescatou da catividade a varios sabios e creou un centro de formación para oficiais chineses e mongois

En Europa estableceu unha rudimentaria administración onde se chegou a acuñar moeda, pero as matanzas foron a tónica xeral.

En Persia puxéronse as bases dun novo estado mongol que afiaba as súas gadoupas sobre o califato de Bagdad.

Afeccionado ao alcohol, foi minando a súa saúde. Morreu dunha borracheira tras unha cacería.

O seu Imperio de dimensión planetaria restableceu a Rota da Seda, eixe comercial e cultural primordial entre o Leste e o Oeste.

Sucedeulle o seu fillo Güyük, tras cinco anos de rexencia dunha das súas viúvas Töregene Khatun, quen soubo concitar o consenso suficiente ao seu redor, malia os expresos desexos do propio Ögëdei, que designara o fillo doutra súa muller. Güyuk khan non foi recoñecido por Batu que creou o Khanato Kipchak en Rusia.