Vila-real

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Vila-real
Flag of Catalonia.svg Escudo de Vila-Real.svg
Situación xeográfica
Vila-real en España
Vila-real
Vila-real
Vila-real en Provincia de Castelló
Vila-real
Vila-real
País España
Comunidade autónoma País Valenciano
Provincia Castelló
Comarca Plana Baixa
Xeografía
Altitude 42 msnm
Superficie 55,1 km²
Poboación
Poboación 51.357 hab. (2011)
Densidade 928,52 hab./km²
Xentilicio Vilarrealenco/ca
Información
Código postal 12540
Alcalde Juan José Rubert Nebot (PP)
Páxina web Ajuntament de Vila-real

Vila-real é unha cidade e concello da provincia de Castelló, na Comunidade Valenciana, na comarca da Plana Baixa. O censo de 2011 asignáballe 51.357 habitantes. É a decimocuarta poboación valenciana por número de habitantes e a terceira ao norte da Área Metropolitana de Valencia, só superada por Castelló e Sagunt. Durante a primeira metade do século XX adicouse ó cultivo da laranxa. Na actualidade, posúe unha importante industria de azulexos. É tamén coñecida internacionalmente polo Villarreal Club de Fútbol.

Toponimia[editar | editar a fonte]

Representante de Vila-real nos tapices do Palau da Generalitat Valenciana.

A denominación tradicional desta cidade é Vila-real en valenciano/catalán e Villarreal en castelán. Dende a súa fundación (1274) a verba máis utilizada na documentación era a forma latina "Villae Regalis" ou a valenciana, como se aprecia no lenzo da Sala Nova do Palau de la Generalitat Valenciana (1592), onde o topónimo que acompaña o representante local diante o Reino di "Vilareal", alternando dende a castelanización iniciada no século XVI coa forma "Villarreal" como se pode comprobar na abundante documentación conservada no Arquivo Histérico da cidade e noutras. A partir da segunda metade do século XVIII emprégase de xeito oficial a forma castelá, mentres que a forma valenciana mantense intacta popularmente, pronunciada “Vilarrel”, segundo afirma Sanchis Guarner.

No 1938, despois da Guerra Civil a Corporación Municipal acordou la forma pseudoerudita de Villarreal de los Infantes[1], para distinguila doutros topónimos homónimos como Villarreal de Urrechua ou Villarreal de Huerva. Despois da oficialización bilingüe do topónimo no 1983 durante o goberno da UCD, boa parte da poboación recuperou a forma Vila-real, tanto na forma oral coma, sobre todo, na escrita. En febreiro de 2006, o Concello opta de xeito unánime pola forma oficial exclusivamente en valenciano (Vila-real, BOE do 30 de xaneiro de 2007).

Xeografía[editar | editar a fonte]

Situada a 8 km ao sur da capital da provincia. Ten unha elevación de 42 m sobre o nivel do mar, 49.045 habitantes (INE 2007), a grande maioría no núcleo urbano, que ocupa un 10,72% dos 55,4 km² do seu termo municipal. Por cantidade de habitantes, é a segunda poboación da provincia (logo da capital), e a decimocuarta do País Valenciano.

Ocupa unha boa parte da beira dereita da cunca baixa do río Millars, isto é, a parte máis característica da plana, rampla da chaira, entre os últimos outeiros de Onda e Betxí e as terras máis baixas do litoral holocénico de Borriana.

O termo é un plano inclinado cara a levante e as augas son drenadas cara ao mar directamente en sentido NON-SW polo río Millars e os cantís do Hospital, de Ratils e do Espaser; polo sector meridional pasa o río de Sonella, procedente das montañas de Onda e Artana.

O clima caracterízase por medias invernais elevadas (10 °C en xaneiro) e veráns templados. As choivas non exceden xeralmente os 400 mm anuais. A vexetación é a propia do dominio Querco-Lentiscetum (màquia de carrasca e margalló), con restos de piñeiras practicamente desaparecidas.

Accédese a esta poboación, dende Castelló de la Plana, a través da N-340.

Núcleos[editar | editar a fonte]

O termo municipal de Vila-real está formado polas seguintes zonas rurais:

  • Carinyena.
  • Pinella.
  • Solades.
  • Madrigal.
  • Pla Redó.

Localidades limítrofes[editar | editar a fonte]

Vila-real limita coas localidades de Almassora, Onda, Betxí, Nules, Les Alqueries e Borriana, todas elas da provincia de Castelló.

Demografía[editar | editar a fonte]

Vila-real conta con 50.626 habitantes (INE 2008).

Nos últimos años creceu demográficamente en parte debido á inmigración; un 12,90% da súa poboación era inmigrante segundo o censo de 2007.

Evolución demográfica de Vila-real
1857 1887 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991¹ 1996 2001 2006 2007
10.208 13.750 16.068 17.554 16.770 18.982 20.025 20.703 24.516 33.218 38.385 37.660 39.550 42.442 48.055 49.045

1 Entre o censo de 1991 e o anterior, mingua a poboación porque se independizan Les alqueires (3.625 hab. en 1991).

Economía[editar | editar a fonte]

Dende a súa fundación até a primeira metade do século XX, o municipio baseou todo o seu potencial económico nunha agricultura mixta de secan extensivo e de horta intensiva. A laranxeira transformou, directa e indirectamente, os alicerces da idiosincrasia da cidade. En función do seu interese, entre 1880-1960 convertéronse 3.500 Ha. de secan a regadío, desenvolveuse unha incipiente e apreciable industria de transformación de críticos. Con todo, a política de fomento da vivenda e do turismo que caracterizan os anos 60 do pasado século determinou que se optase por investir nunha industria tradicional da comarca: a azulexeira. De aí, que a industria do azulexo e revestimento cerámico sexa o principal motor económico da cidade na actualidade.

Os pavimentos e revestimentos foron conformando un ciclo produtivo, pechado e integrado na cidade, que a converteu no centro azulexeiro máis importante de España e nun dos punteiros de Europa. Hoxe a vida económica da cidade, sen dúbida, aínda que non dun xeito exclusivo, móvese a partir do motor da cerámica que impulsa ao resto de sectores produtivos e institucionais. Esta especialización azulexeira, reflectida no feito de que a poboación activa do sector secundario sexa a maioritaria, non foi inconveniente para que o propio sector cerámico e outros continúen apostando por investimentos e modernizacións en citricultura.

Deportes[editar | editar a fonte]

O Villarreal Club de Fútbol, xoga no estadio El Madrigal.

O trinquet municipal leva o nome de Trinquet Salvador Sagols en homenaxe ao pilotari Salvador Sagols Gavarri. Outro destacado xogador de pelota valenciana foi Mezquita (José Jorge Mezquita García).

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: Vila-real