Tiocianato

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Modelo tridimensional do tiocianato.

O tiocianato [1][2] (tamén chamado sulfocianato, sulfocianuro ou rodanuro[3]) é o anión [SCN]. É a base conxugada do ácido tiociánico. Entre os seus derivados comúns están os sales incoloros tiocianato de potasio e tiocianato de sodio. Os compostos orgánicos que conteñen o grupo funcional SCN tamén se chaman tiocianatos. Antes utilizábase en pirotecnia o tiocianato de mercurio(II).

O tiocianato é análogo ao ión cianato, [OCN], no cal o oxíxeno se substituíu por xofre. O [SCN] é un dos pseudohaluros, debido á similitude das súas reaccións coas dos ións haluro. O tiocianato coñecíase tamén como rodanuro (da palabra grega que significa rosa) debido á cor vermella dos complexos que forma co ferro. O tiocianato prodúcese por reacción de xofre elemental ou tiosulfato co cianuro:

8 CN + S8 → 8 SCN
CN + S2O32− → SCN + SO32−

A segunda reacción é catalizada polo encima sulfotransferase coñecido como rodanese (sic)[4] e pode ser importante para a detoxificación do cianuro no corpo.

Estrutura, enlaces e coordinación[editar | editar a fonte]

Estruturas de resonancia do ión tiocianato.

O tiocianato comparte a súa carga negativa aproximadamente por igual entre o xofre e o o nitróxeno. Como consecuencia, o tiocianato pode actuar como nucleófilo tanto no xofre coma no nitróxeno, polo que é un ligando ambidentado. O [SCN] pode tamén funcionar como ponte entre dous metais (M−SCN−M) ou entre tres (>SCN− ou −SCN<). As evidencias experimentais levan á conclusión xeral de que os metais de clase A (ácidos duros) tenden a formar complexos de tiocinato unidos polo nitróxeno, mentres que os metais de clase B (ácidos brandos) tenden a formar complexos de tiocianato unidos polo xofre. Ás veces están implicados outros factores, por exemplo, cinética e solubilidade, e pode darse isomería de enlace, por exemplo [Co(NH3)5(NCS)]Cl2 e [Co(NH3)5(SCN)]Cl2.[5]

Tiocianatos orgánicos[editar | editar a fonte]

Os derivados orgánicos e con metais de transición do ión tiocianato poden existir como "isómeros de enlace." Nos tiocianatos, o grupo orgánico (ou ión metálico) está unido ao xofre: o R−S−C≡N ten un enlace simple S-C e un triplo enlace C-N.[6] Nos isotiocianatos, o substituínte está unido ao nitróxeno: o R−N=C=S ten un dobre enlace S-C e un dobre enlace C-N:

O feniltiocianato e o fenilisotiocianato son isómeros de enlace e están enlazados de forma diferente.

Os tiocianatos orgánicos son hidrolizados a tiocarbamatos na síntese de tiocarbamatos de Riemschneider.

Ensaio para o ferro (III)[editar | editar a fonte]

Se engadimos [SCN] a unha solución que contén ións de ferro (III) (Fe3+), foórmase unha solución da cor do sangue debido á formación do [Fe(NCS)(H2O)5]2+.

Bioquímica do tiocianato en medicina[editar | editar a fonte]

O tiocianato [7] ten un importante papel na biosíntese de hipotiocianito pola lactoperoxidase. [8][9][10] Así a completa ausencia de tiocianato [11] ou de tiocianato reducido [12] no corpo humano (por exemplo, na fibrose quística) produce un dano ao sistema de defensa humano.[13][14] O tiocianato é un potente inhibidor competitivo do simporter sodio-ioduro da tiroide.[15]

O tiocianato é un metabolito do nitroprusiato de sodio (un potente vasodialtador)[16].

Notas[editar | editar a fonte]

  1. ChemSpider Thiocyanate
  2. CHEBI Thiocyanate
  3. PubChem compound Thiocyanate
  4. Cipollone R, Ascenzi P, Tomao P, Imperi F, Visca P (2008). "Enzymatic detoxification of cyanide: clues from Pseudomonas aeruginosa Rhodanese". J. Mol. Microbiol. Biotechnol. 15 (2-3): 199–211. DOI:10.1159/000121331. PMID 18685272. 
  5. Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements (2nd ed.). Butterworth–Heinemann. p. 326. ISBN 0080379419.
  6. Guy, R. G. (1977). "Syntheses and Preparative Applications of Thiocyanates". Chemistry of Cyanates and Their Derivatives. 2. New York: Patai, S.. 
  7. Pedemonte, N.; Caci, E.; Sondo, E.; Caputo, A.; Rhoden, K.; Pfeffer, U.; di Candia, M.; Bandettini, R.; Ravazzolo, R.; Zegarra-Moran, O.; Galietta, L. J. (2007). "Thiocyanate Transport in Resting and IL-4-Stimulated Human Bronchial Epithelial Cells: Role of Pendrin and Anion Channels" (pdf). Journal of Immunology 178 (8): 5144–5153. PMID 17404297. http://www.jimmunol.org/content/178/8/5144.full.pdf. 
  8. Conner, G. E.; Wijkstrom-Frei, C.; Randell, S. H.; Fernandez, V. E.; Salathe, M. (2007). "The Lactoperoxidase System Links Anion Transport to Host Defense in Cystic Fibrosis" (pdf). FEBS Letters 581 (2): 271–278. DOI:10.1016/j.febslet.2006.12.025. PMC 1851694. PMID 17204267. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1851694/pdf/nihms16911.pdf. 
  9. White, W. E.; Pruitt, K. M.; Mansson-Rahemtulla, B. (1983). "Peroxidase-Thiocyanate-Peroxide Antibacterial System Does not Damage DNA" (pdf). Antimicrobial Agents and Chemotherapy 23 (2): 267–272. PMC 186035. PMID 6340603. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC186035/pdf/aac00203-0085.pdf. 
  10. Thomas, E. L.; Aune, T. M. (1978). "Lactoperoxidase, Peroxide, Thiocyanate Antimicrobial System: Correlation of Sulfhydryl Oxidation with Antimicrobial Action" (pdf). Infection and Immunity 20 (2): 456–463. PMC 421877. PMID 352945. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC421877/pdf/iai00197-0132.pdf. 
  11. Childers, M.; Eckel, G.; Himmel, A.; Caldwell, J. (2007). "A new Model of Cystic Fibrosis Pathology: Lack of Transport of Glutathione and its Thiocyanate Conjugates". Medical Hypotheses 68 (1): 101–112. DOI:10.1016/j.mehy.2006.06.020. PMID 16934416. 
  12. Minarowski, Ł.; Sands, D.; Minarowska, A.; Karwowska, A.; Sulewska, A.; Gacko, M.; Chyczewska, E. (2008). "Thiocyanate concentration in saliva of cystic fibrosis patients" (pdf). Folia Histochemica et Cytobiologica 46 (2): 245–246. DOI:10.2478/v10042-008-0037-0. PMID 18519245. http://versita.metapress.com/content/12805r021413m867/fulltext.pdf. 
  13. Moskwa, P.; Lorentzen, D.; Excoffon, K. J.; Zabner, J.; McCray, P. B. Jr.; Nauseef, W. M.; Dupuy, C.; Bánfi, B. (2007). "A Novel Host Defense System of Airways is Defective in Cystic Fibrosis" (pdf). American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine 175 (2): 174–183. DOI:10.1164/rccm.200607-1029OC. PMC 2720149. PMID 17082494. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2720149/pdf/AJRCCM1752174.pdf. 
  14. Xu, Y.; Szép, S.; Lu, Z. (2009). "The antioxidant role of thiocyanate in the pathogenesis of cystic fibrosis and other inflammation-related diseases" (pdf). Proceedings of the National Academy of Science U.S.A. 106 (48): 20515–20519. Bibcode 2009PNAS..10620515X. DOI:10.1073/pnas.0911412106. PMC 2777967. PMID 19918082. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2777967/pdf/zpq20515.pdf. 
  15. Braverman LE; He X; Pino S; et. al (2005). "The effect of perchlorate, thiocyanate, and nitrate on thyroid function in workers exposed to perchlorate long-term". J Clin Endocrinol Metab. 90 (2): 700-706. PMID 15572417. http://jcem.endojournals.org/content/90/2/700.long. 
  16. Nitropress (Nitroprusside Sodium) Drug Information: User Reviews, Side Effects, Drug Interactions and Dosage at RxList. Rxlist.com. Retrieved on 20-11-2012.