Villaviciosa de Odón

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Villaviciosa de Odón
Flag of Villaviciosa de Odón Spain.svg Escudo de Villaviciosa de Odon.svg
Situación xeográfica
Villaviciosa de Odón (Madrid) mapa.svg
País Flag of Spain.svg España
Comunidade Autónoma Flag of the Community of Madrid.svg Comunidade de Madrid
Provincia Madrid
Xeografía
Altitude 650 msnm
Superficie 68,17 km²
Poboación
Poboación 26.475 hab. (INE 2006)
Densidade 388,37 hab./km²
Xentilicio Villaodonense
Información
Código postal 28670-28679
Alcalde José Jover (PP)
Páxina web www.aytovillaviciosadeodon.es

Villaviciosa de Odón é un municipio español da provincia e Comunidade de Madrid, situado ao oeste da área metropolitana da capital. Limita cos termos municipais de Móstoles, Alcorcón, Boadilla del Monte, Brunete, Villanueva de la Cañada e Sevilla la Nueva. A poboación supera os 26.000 habitantes (2006).

Villaviciosa de Odón é ademas a localidade onde se sitúa o campus principal da prestixiosa Universidad Europea de Madrid.

Historia[editar | editar a fonte]

Sábese que o primeiro núcleo de poboación das terras que agora ocupa Villaviciosa de Odón era a antiga Calatalifa ou Castelo do Califa, poboado árabe citado polo cronista Ibn Hayyan no ano 939, aínda que probablemente a súa fundación sería anterior.

Como tantos outros pobos da Comunidade de Madrid, Calatalifa foi ocupado polas tropas Castelán-Leonesas durante a Reconquista, no avance cristián que, despois de conquistar Mayrit (Madrid), concluíu coa conquista de Toledo polo rei Alfonso VI. Con habitantes do tres culturas, cristiáns, árabes e xudeus, foi subsistindo até desaparecer cara a finais do século XIII.

A poboación volve aparecer a mediados do século XV xa co nome de Odón, posto que un documento manuscrito datado en 1459 que dá fe dunha compra-venda de terreos e consérvase no Concello sérvenos de fonte fidedigna. Con todo, descoñécese a orixe do devandito nome, aínda que Sebastián de Covarrubias di que ?Odón é nome hebreo e vale tanto como o louro, o colorado?.

É xa a principios do século XVIII cando aparece o nome de Villaviciosa de Odón en documentos oficiais, e mesmo alterna os dous nomes, como podemos comprobar nun decreto de Felipe V que converte a zona en Bosque Real: "Vin en declarar que o novo Bosque da vila de Odón ou Villaviciosa, que é propio do Ynfante don Felipe, o meu fillo, e os seus límites, cos seus aumentos ou extensións que en diante tiver, son e han de ser Bosque Real, con todos os seus privilexios e liberdades".

O de 'vila' é título que levan moitas poboacións, aínda que non o expliciten no nome, e o de 'viciosa', do latín 'viti?os seus', é pola bonanza do lugar, segundo a cuarta acepción de 'vicioso' do DRAE: 'abundante, provisto, deleitoso'.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Situado na conca media do río Guadarrama, o municipio ocupa 6.810 hectáreas. Este río, xunto cos seus afluentes, os arroios de la Vega e da Nai, define o territorio. Ao municipio accédese desde a estrada (antiga) M-501, km 6-9. Villaviciosa de Odón atópase situada nas coordenadas 40°21′30″N 3°54′12″O / 40.35833, -3.90333.

Cultura[editar | editar a fonte]

Festas locais[editar | editar a fonte]

Igrexa de San Sebastián
  • 20 de xaneiro: San Sebastián, Patrón de Villaviciosa de Odón, a festa consiste en celebrar a Misa e despois a procesión do Santo polas rúas do pobo, unha vez terminada sortéase o ramo de loureiro de Villaviciosa que leva o Santo, adornado con laranxas e rosquillas entre os Irmáns da Irmandade, a continuación vaise á praza do Concello, onde se celebran as "poxas" (son lotes con produtos de caza, rosquillas, froitas e demais obsequios) que se poxan entre os asistentes e cando se terminan é tradición ofrecer a todos os asistentes un vaso de limonada, que se toma acompañada de bocadillos ou pratos preparados que adoitan levar cada familia para comer na praza. Unha vez terminada a comida, báilase facendo a roda ao redor da praza o tradicional "Rondón" que adoita durar ao redor dunhas 2 ó 3 horas.
  • Terceiro domingo de setembro: festas patronais en honra do Santísimo Cristo do Milagre e da nosa Señora da Soidade. O comezo das festas empeza o terceiro domingo á medianoite cunha gran pólvora, e o domingo celébrase a procesión do Santísimo Cristo do Milagre, na que é tradición a ofrenda dos nenos nados no ano. Durante a semana hai peches, corridas de touros, vaquillas, bailes e atraccións, terminándose o domingo seguinte, coa Festa en honra da nosa Señora da Soidade, a súa procesión e pólvora de fin de festas.

Monumentos[editar | editar a fonte]

Castelo de Villaviciosa de Odón.

O castelo de Villaviciosa de Odón atópase na avenida de Madrid s/n. Construíuse a principios do século XV por iniciativa dos primeiros Condes de Chinchón. Sobre a edificación desta fortaleza, no ano 1496 os Marqueses de Moya, Andrés Cabrera e Beatriz Fernández de Bobadilla, construíron o castelo. Durante o levantamento comuneiro, os Capitáns Diego de Heredia e Antonio de Mesa, arrasárono en 1521. En 1583 don Diego Fernández de Cabrera e Bobadilla, terceiro Conde de Chinchón, encargou a súa reconstrución a Juan de Herrera, o arquitecto real, cambiando unha das torres a súa base, por outra de forma cadrada e máis alta, sendo esta distinta ás outras tres que son redondas. Dous séculos máis tarde, en 1738, Felipe V comprou o condado de Chinchón, incluído o seu Castelo. O título de conde de Chinchón foille concedido uns anos despois ao medio irmán de Fernando VI, que se afeccionou a visitar o Castelo. Tanto lle gustou a contorna, que encargou a Ventura Rodríguez a súa rehabilitación e restauración. Mesmo lle deu o seu actual nome á localidade, Villaviciosa de Odón. O 17 de agosto de 1758, morta a súa esposa Bárbara de Barganza, Fernando VI instalouse na fortaleza, até a súa morte. A soada condesa de Chinchón inmortalizada por Goya, tamén tivo relación co Castelo de Odón ao casar con Manuel Godoy, favorito de Carlos IV. En 1808, o mesmo ano en que se separaba da condesa, Godoy caeu en desgraza polo motín de Aranjuez e o destino conduciulle preso á capela do Castelo de Odón, antiga posesión do seu sogro. En 1846, creábase a Escola Especial de Enxeñeiros de Montes, que ocuparía e adaptaría o Castelo e a leira anexa dous anos despois. A fortaleza recuperou o uso militar en 1886, coa instalación do Colexio de Educandos do Corpo de Carabineros, aínda que por pouco tempo. Igual que outros castelos, foi usado como celeiro e casa de labor durante moitos anos. Durante a Guerra Civil foi saqueado e serviu como aloxamento tanto das tropas republicanas como das do bando nacional. Finalmente en 1965 os propietarios, os Condes de Chinchón, entran en negociación co Estado, que o adquiriu e restaurouno en profundidade; desde 1972 acolle o Arquivo Histórico do Exército do Aire.

Concello de Villaviciosa de Odón.

Outros monumentos son: a Fonte do Tres Caños construída por Ventura Rodriguez, a coñecida Casa Huerta do Arroio de Manuel de Godoy reconstruída uns anos antes da Guerra Civi, o Palacio da Candelaria, Palacio dos Duques de Gandía, e a Casa do Concello.

Literatura[editar | editar a fonte]

O pobo aparece retratado mágicamente, mesmo cunha curiosa lenda sobre a súa orixe, no volume de relatos As fadas de Villaviciosa de Odón, de María Luisa Gefaell.

No libro escrito o 27 de marzo de 1910 " Historia dunha árbore" de Gonzalo López-Polín e Morais de Castela. Autobiografía dunha árbore (olmo) que naceu nos Testerales, e relaciona a súa vida coa de Villaviciosa de Odón. Aínda que xa non existe a gran maioría do bosque como el descríbeo, pola súa información detallada pódese saber como era a vida naqueles anos, a riqueza das súas augas, os dereitos e servidumes dos regadores, os legados outorgados ao pobo e que se creou a primeira Escola de Enxeñeiros de Montes en 1848, o castelo, as casas (palacetes, fraguas, muíños, conventos, etc.) que existían, os lugares e recunchos que comentan os maiores do lugar.

Educación[editar | editar a fonte]

En Villaviciosa de Odón hai 5 gardarías (1 pública e 4 privadas), 3 colexios públicos de educación infantil e primaria, 2 institutos de educación secundaria e 5 colexios privados (con e sen concerto) ademais dun campus da Universidade Europea de Madrid (privada).

Transportes[editar | editar a fonte]

A localidade de Villaviciosa está unida polas empresas de autobuses: De Blas y Cía, S.L., Empresa Llorente, CEVESA e Autoperiferia.

Autobuses interurbanos operados por De Blas y Cía.
liña percorrido
510 Alcorcón - Villaviciosa de Odón (El Bosque) [Por Campodón y El Castillo]
510A Alcorcón - Villaviciosa de Odón (El Bosque) [directo]
518 Madrid (Príncipe Pío) - Villaviciosa de Odón
519 Móstoles - Villaviciosa de Odón
538 Villaviciosa de Odón (Universidad Europea de Madrid) - Puerta de Boadilla
N504 Madrid (Príncipe Pío) - Villaviciosa de Odón
Autobuses interurbanos operados por Llorente
567 Majadahonda - Boadilla del Monte - Villaviciosa de Odón [Por urbanizaciones]
567E Majadahonda - Boadilla del Monte - Villaviciosa de Odón [Express]
Autobuses interurbanos e interregionales operados por CEVESA
551 Madrid (Príncipe Pío) - Villaviciosa de Odón - San Martín de Valdeiglesias - El Tiemblo
Madrid (Príncipe Pío) - Villaviciosa de Odón - San Martín de Valdeiglesias - Cebreros
Autobuses interurbanos operados por Auto Periferia
581 Madrid (Príncipe Pío) - Villaviciosa de Odón - Brunete - Quijorna

Arredores[editar | editar a fonte]

Existen varias urbanizacións, "El Castillo", "Campodón" (Esta pertence tanto a Villaviciosa como a Alcorcón), "El Cerro de las Nieves (I y II)" e "El Bosque".

Notas[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Villaviciosa de Odón Modificar a ligazón no Wikidata