Búlgaros

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Os búlgaros, habitantes da actual Bulgaria, levan un nome herdado de pobos de Asia Central hoxe designados co nome de protobúlgaros.

Entran na historia na Antigüidade tardía, con outros pobos migratorios, establecéndose entre o Danubio e os montes Haemus, no territorio dun Imperio romano de Oriente xa feble por outras invasións, a finais do século V.

Liberados sobre o ano 630, crean daquela a Antiga Gran Bulgaria (Η παλαιά μεγάλη Βουλγαρία en crónicas bizantinas) baixo o khan Kubrat.

Os protobúlgaros[editar | editar a fonte]

A patria antiga dos búlgaros nos montes de Imeon (Pamir), segundo o mapa de Asia Central do atlas xeográfico armenio ‘Asxarhacoyc’ (séculos V-VII), reconstruída polo académico S.T. Eremian.

Os protobúlgaros migran das estepas do norte do Cáucaso e do mar de Azov. Propuxéronse moitas teorías sobre as súas orixes: as máis recentes líganos aos pobos que habitaban a Asia Central e de lingua irania, todos cuxos soberanos portaban nomes iranios. Con todo, algúns elementos turcófonos se foron xuntando a ele sen diversas épocas.

Crese que os protobúlgaros estableceron un imperio na beira do mar Caspio no século II. Este disgregouse, ao que parece, en razón do poderío dos kházaros no século VII. Os búlgaros dispérsanse entón cara a Europa Central. Así, a partir desta “Gran Bulgaria” das orixes, por ondas migratorias, constituíronse estados búlgaros máis ou menos duradeiros:

  • no alto Volga (chaira do Oka) que durou cinco séculos.
  • na actual Macedonia, pois unha parte dos búlgaros seguiu o khan dos ávaros (en realidade falsos ávaros e próximos aos búlgaros, que non deben ser confundidos cos ávaros do Cáucaso falantes do ávaro moderno) na actual chaira húngara.
  • e finalmente, na chaira ao sur do Danubio ondeo seu estado deu en converterse na actual Bulgaria.

Os búlgaros do Danubio[editar | editar a fonte]

Na chaira ao sur do Danubio, onde os protoeslavos deran entrado grazas ás invasións dos ávaros no século VI, os búlgaros fundan un primeiro reino no século VII, baixo o reinado do khan Asparukh. Este fai recoñecer a súa autoridade aos eslavos, moito máis numerosos, a cambio da súa axuda contra o emperador Constantino IV. Tras a súa vitoria, en 681, Asparukh atópase á cabeza das tribos protoeslavas.

Ao principio a aristocracia guerreira búlgara goberna apoiándose nos xefes (knias) destas última se pon en marcha as estruturas dun poder central do cal se ignora case todo. Con todo, os búlgaros do Danubio acaban por se asimilaren aos eslavos no plano cultural.

A fusión completa entre os dous elementos étnicos é especialmente froito da conversión deste primeiro reino búlgaro ao cristianismo, no século IX, coa instigación de Boris I (852888).

Así, se Bulgaria e os búlgaros actuais deben o seu nome a este pobo, na lingua búlgara actual, unha lingua eslava, un número relativamente pequeno de palabras provén da lingua dos primeiros khans búlgaros.

Os búlgaros do Volga[editar | editar a fonte]

Curiosamente, a historia dos búlgaros do alto Volga, malia seguiren constituíndo probabelmente durante varios séculos unha poboación dominante, é pouco coñecida.

Reunidos baixo a autoridade dun tsar, constitúen un segundo imperio búlgaro: o khanato búlgaro do Volga, na actual república autónoma do Tatarstán. Dótanse dunha capital, chamada Bolgar ou Bulgar e teñen un “Estado” independente ata 12361238, data na que a súa capital resulta destruída pola horda de Ouro.

Ata esa data, os búlgaros do Volga permanecen unidos, sen dúbida mesturados con poboacións eslavos e finougrias. Teñen contactos con algunhas tribos turcas e co califato omeia. Algúns deles podían daquel aseren cristiáns, musulmáns ou pagáns.

En 922 o seu tsar Almuch (ou Almos) converteuse ao islam e toma o nome de Jaffar. Nesta ocasión, ten lugar unha embaixada árabe: un dos seus membros, Ahmad ibn Fadlan, deixou no seu relato Viaxe onda os búlgaros do Volga un dos raros testemuños escritos sobre os búlgaros do Volga. Durante a embaixada árabe, atópanse e descríbense un certo número de pobos turcos, pero en ningún momento Ibn Fadlan os relaciona cos búlgaros nin fai tan sequera alusión a lazos de parentesco, nin remarca similitude de lingua ningunha.

Convertidos nos controladores deste eixo comercial norte - sur e entre oriente e occidente, os búlgaros parece que se volveron ricos comerciantes.

En 969 enfróntanse aos rusos: o príncipe Svyatoslav saquea a súa capital. finalmente, no século XIII, integráronse probabelmente no Khanato da Horda de Ouro: non subsiste traza posterior ningunha dos eu imperio.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Ahmad Ibn Fadlân (1988). Voyage chez les Bulgares de la Volga. Trad. par Marius Canard. Paris. (ISBN 2727401582) (en francés).
  • Shirakatsi, Anania (1992). The Geography of Ananias of Sirak (Asxarhacoyc): The Long and the Short Recensions. Introdución, trad. e comentario por Robert H. Hewsen. Wiesbaden: Reichert Verlag. (ISBN 9783882264852) (en inglés).
  • Johanson, Lars & Éva Agnes Csató (ed.). 1998. The Turkic languages. London: Routledge. (en inglés).
  • Johanson, Lars. 1998. "The history of Turkic." In: Johanson & Csató, pp. 81-125.[1] (en inglés).
  • Johanson, Lars. 1998. "Turkic languages." In: Encyclopaedia Britannica. CD 98. Encyclopaedia Britannica Online, 5 sept. 2007.[2] (en inglés).
  • Johanson, Lars. 2000. "Linguistic convergence in the Volga area." In: Gilbers, Dicky & Nerbonne, John & Jos Schaeken (ed.). Languages in contact. Amsterdam & Atlanta: Rodopi. (Studies in Slavic and General linguistics 28.), pp. 165-178.[3] (en inglés).
  • Rashev, Rasho. 1992. "On the origin of the Proto-Bulgarians." In: Studia protobulgarica et mediaevalia europensia. In honour of Prof. V. Beshevliev. Veliko Tarnovo, pp. 23-33.[4] (en inglés).

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]