María de Luna

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Para a filla de Álvaro de Luna, véxase María de Luna y Pimentel.
María de Luna
Señora de Segorbe
Condesa de Luna
Condesa de Empúries
Condesa consorte de Barcelona
Raíña consorte de Aragón
Marie Luna 3.jpg

Nacemento1353, 1357 ou 1358 [1]
Pedrola, Reino de Aragón
Falecemento29 de decembro de 1406
Vila-real, Reino de Valencia
SepulturaMosteiro de Poblet
ConsorteMartiño I de Aragón
DescendenciaVéxase #Descendencia
Casa realCasa de Luna (por nacemento)
Casa de Aragón (por matrimonio)
ProxenitoresLope de Luna
Brianda de Aquaviva

Escudo de María de Luna
Escudo de armas de María de Aragón
Escudo de María de Luna no Mosteiro de Poblet.
Armas de María de Luna no Mosteiro de Veruela.

María de Luna, tamén coñecida como Maria López de Luna e María de Aragón, nada en Pedrola, Reino de Aragón, en 1353, 1357 ou 1358, segundo as fontes, e finada na Vila-real, Reino de Valencia,[2] foi unha nobre aragonesa, filla de Lope de Luna, Señor de Luna e primeiro conde de Luna e da súa esposa Brianda d'Agout.[3]

Foi raíña consorte da Coroa de Aragón polo seu matrimonio co infante Martiño, conde de Besalú, máis tarde rei de Aragón (co nome de Martiño I, o Humano.[3]

Traxectoria[editar | editar a fonte]

María era aragonesa de nacemento. A súa familia pertencía á alta aristocracia de Aragón. Foi a filla e herdeira de Lope de Luna, primeiro conde de Luna e señor de Segorbe, e da súa esposa de Brianda de Got. Foi comprometida en matrimonio co infante Martiño, fillo de Pedro IV de Aragón, o Cerimonioso, cando aínda non chegara aos 8 anos. O Cerimonioso buscaba casar ao seu fillo unha persoa da alta nobreza e de gran riqueza, polo que invalidou un primeiro acordo para que casara con Xoana de Xèrica, e decantouse polos Luna.[4] Tan pronto como María cumpriu os 8 anos, foi entregada á raíña Leonor de Sicilia, esposa de Pedro IV, para que fose educada na Corte.

O matrimonio con Martiño celebrouse o 13 de xuño de 1372 na Catedral de Barcelona.[4]

Nos últimos anos da vida do seu pai, Martiño mantivo unha posición de moderación en relación co enfrontamento que tiña co seu irmán maior, Xoán, o primoxénito,[5] dominado pola súa esposa Violante de Bar, que levaba unha política máis ben francófila,[6] contraria á anglófila que levaba a cabo o Cerimonioso e, en termos xerais, a tradicional da Coroa de Aragón.[7] Co ascenso do seu irmán ao trono en 1387 foi nomeado duque de Montblanc e lugartenente seu.

No ano 1396, Martiño e María ascenden ao trono tras a morte sen sucesión de Xoán I de Aragón o Cazador.[8] Martiño daquela estaba en Sicilia, polo que a nova raíña tivo que actuar como Lugartenente Xeneral fronte ás pretensións ao trono do Conde de Foix Mateo I, en nome da súa muller Xoana, filla maior de Xoán I de Aragón, e da súa viúva a raíña Violante. Mateo, aproveitando a ausencia de Martiño, tratou de invadir Aragón nese ano, pero María, coa axuda do conde de Urgel, Pedro II, puido frear o ataque; Mateo I de Foix foi detido e a invasión do reino foi un fracaso. En 1397 Martiño regresou de Sicilia e chamou a Xoán e a Mateo a unha reunión en Barcelona; nela lle foron confiscados todos os dominios ao conde de Foix, é dicir, o Condado de Foix e os viscondados de Bearne e de Castelbon.[8]

Inmediatamente despois da súa chegada, o 13 de outubro de 1397, Martiño xurou os Foros en Zaragoza, como establecera o seu padre, Pedro I V, sendo coroado como rei na Catedral desta cidade o 13 de abril de 1399. As celebracións fixéronse na Aljafería.

En 1401, á morte do conde de Empúries Pedro III, sen descendencia, Martiño reclamou o condado para a coroa de Aragón, ao ano seguinte doullo a María que, mesmo despois do regreso a Aragón do seu marido, seguía a ser politicamente moi activa.[8]

No ano 1403 o antipapa Benedito XIII, Pedro Martínez de Luna (coñecido como o papa Luna), parente de María que fora elixido papa o 28 de setembro de 1394, encontrábase sitiado no seu Palacio de Avignon. Martiño, o esposo de María, coas súas tropas, liberouno e levouno san e salvo ao Palacio dos Luna en Peñíscola (Valencia), onde morreu en 1423.

María foi unha muller nobre, como descendente da Casa de Luna, caritiva e amante da xustiza, de profundas conviccións relixiosas, e amante da música e a lectura. Muller austera e elegante, a pompa e a frivolidade da corte no influíu nela, que superaba ao seu marido en capacidade de goberno. Dona próxima ao pobo, protexeu sempre aos máis desfavorecidos, axudándoos economicamente, mesmo eximíndoos de impostos; defendeu aos campesiños da Remensa, ás alxamas de mouros e xudeus de Calatayud e Daroca; intentou buscar a paz entre os clans familiares que estaban asolando os reinos, incluídos os da súa propia familia; escribiuó varias cartas ao papa Benedito XIII, para conseguir abolir os maos usos cataláns considerados contrarios ás leis humana e divina...

A raíña María tiña unha saúde moi precaria. Morreu dun ataque de apoplexía en 1406 en Vila-real, indo cara ás sús terras de Segorbe, cando ía a reunirse co seu esposo que estaba en Valencia.

No seu testamento, redactado no ano 1404, doaba aos freires do Espírito Santo do convento do mesmo nome que ela promovera para eles (a 10 km de Sagunto e 35 de Valencia), así como unha renda de 5 000 sous valencianos que cobrarían das rendas de Almonacid, aumentadas máis tarde en 1 500 sous máis, que se destinarían para vestiario e manutención, e 500 sous máis a cobrar das rendas de Paterna para as reparacións do edificio.

Os seus restos mortais repousan no Real Mosteiro de Santa María de Poblet.

Descendencia[editar | editar a fonte]

María e Martiño tiveron catro fillos, os cales só un chegou á idade adulta:[8][9]

Predecesor:
Violante de Bar
Aragon arms.svg

Raíña consorte de Aragón e de Valencia
Condesa consorte de Barcelona

1396-1406
Sucesor:
Margarita de Prades

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Segundo as fontes.
  2. Mort de la reina María de Luna a Vila-Real (1406) (en catalán).
  3. 3,0 3,1 ver LOPE de Luna. Señor de Luna en C. LUNA, en ARAGON NOBILITY, en Medieval Lands (en inglés).
  4. 4,0 4,1 Claramunt 2002, p. 222.
  5. Mestre i Campi 1998, p. 658-659.
  6. Vilar & Batlle 1988, p. 188.
  7. Ferrer i Mallol 1978, p. 143.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Reis de Argón en Medieval Lands (en inglés).
  9. Casa de Barcelona - xenealoxía (en inglés)

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]