Lexema

Unidade mínima da primeira articulación do sistema lingüístico (para Martinet, monema léxico) que porta o significado léxico.

A unidade mínima que porta o significado gramatical é o morfema

Lexema e raíz das palabras

Non debe ser confundido o lexema coa raíz das palabras: O lexema de "casa" é "casa". "Casa" ten unha raíz "cas", un sufixo flexivo de xénero "a" e un sufixo flexivo de número "cero" (singular).

A diferenza entre estas dúas terminoloxías áchase na diferente perspectiva coa que se xeran. No concepto de raíz prevalece a forma, o significante. No concepto de lexema aténdese ó significado. De aí que haxa diferenza entre:

• Familias léxicas regulares: Aquelas compostas por palabras que posúen o mesmo lexema e a mesma raíz: reloxo, reloxería, reloxeiro,...

• Familias léxicas irregulares: Aquelas compostas por palabras que presentan o mesmo lexema, pero dúas ou máis raíces: noite, noitiña, noctámbulo, pernoctar,... Obsérvese que "noit" e "noct" son o mesmo lexema -ambas as dúas pertencen á mesma familia léxica-, pero son dúas raíces diferentes: unha patrimonial e outra culta.