Metonimia

A metonimía é un tropo que consiste en nomear o todo por unha parte, unha parte por outra ou unha parte polo todo. Desde unha perspectiva diacrónica, a metonimia tivo importancia á hora de provocar cambios semánticos, de significado, nas palabras. O proceso consiste en que o significado dunha palabra pasa a ser substituído por outro contiguo a el:

Exemplos

• latín BUCCA 'mandíbula, meixela' → boca.
• latín MAXILLA 'queixo' → meixela.
• latín *VERANUS 'tempo primaveral' → med. 'final da primavera' → 'estío'.
• latín CENA 'comida principal que se tomaba sobre as 15h.' → cea.
• latín PORTU 'entrada ó porto' → porto.

• Cando xurdiron as marcas comerciais, normalmente con produtos exclusivos (debido a razóns de patente), na lingua comezaron a modificarse os significados dos nomes propios ata facelos xenéricos coma nos nomes comúns:

• formica é calquera placa de madeira aglomerada forrada con melamina;
• uralita é calquera cemento asbestado;
• cola cao é calquera cacao en po;
• quinqué tamén procede do nome da primeira empresa que o comercializou;
• en Vigo, utilizábase Vitrasa tanto para os autobuses de Viguesa de Transportes, S.A. coma para os doutras compañías (noutros lados aconteceu con Castromil) e Faro de Vigo para calquera xornal (así dábase o caso de quen avisaba ó saír de casa "vou mercar o Faro!" e volvía co ABC). Este uso aínda subsiste na xente maior.

• En "Un repoludo gaiteiro" (Cantares Gallegos, de Rosalía de Castro)

Todas, todas, namoradas

déranlle o seu pensamento

Déranlle o seu pensamento en realidade é unha metonimia (tómase unha parte das mulleres, un anaco imposible de dar, o pensamento, para indicar que se entregaron ó gaiteiro por enteiro a causa do amor que lle profesaban. Agora ben, o resultado final da metonimia aseméllase a un oxímoro (unión de conceptos incompatibles) e tamén pode ser un caso de ambigüidade (se se interpreta o pensamento como a flor do mesmo nome).

Véxase tamén

Outros artigos

• Figuras estilísticas