Lao Xe

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Lao Xe (chinés: 老舍, pinxín: Lǎo Shě, Wade-Giles: Lao She) foi un dos máximos representantes da literatura chinesa do século XX. Naceu en Beixín, China, o 3 de febreiro de 1899 e morreu na mesma cidade o 24 de agosto de 1966), en estrañas circunstancias. As súas obras máis importantes son a novela "O camelo Xian-si" e a peza de teatro "O salón de té".

Biografía[editar | editar a fonte]

Nacido no seo dunha humilde familia beixinesa de etnia manchúa, o seu nome real era Shū Qìngchūn (chinés tradicional: 舒慶春, chinés simplificado: 舒庆春). O pai morreulle durante a rebelión dos bóxeres cando el tiña só un ano e medio, e a súa familia vivía en condicións de penuria económica. Non puido asistir á escola ata os nove anos, cando logrou unha bolsa para estudar nunha escola primaria privada. En 1913 ingresou nunha escola secundaria de Beixín, pero debido ás dificultades económicas da familia, tivo que abandonar os estudos. Algúns meses despois aprobou o exame de ingreso nunha escola subvencionada, de educación gratuíta, onde se graduou en 1918. A súa brillantez nos estudos permitiulle nese momento, con só 19 anos, obter unha praza como director dunha escola primaria. Durante os seguintes anos dedicarase ao ensino en diversas institucións de Beixín e Tianxín.

A Lao Xe influíulle fortemente o Movemento do Catro de maio de 1919. De feito chegou a afirmar que "o 4 de maio me deu unha alma nova e unha linguaxe literaria nova. [...] Grazas ao 4 de maio convertinme en escritor".

En 1921 asistía a clases nocturnas de inglés nunha igrexa protestante, onde comezou a asistir ás cerimonias relixiosas. Fíxose cristián, e bautizouse en 1922, por influencia do seu amigo e escritor Xu Dixan.

Entre 1924 e 1929 foi profesor de chinés na Escola de Estudos Orientais e Africanos (SOAS) da Universidade de Londres. Na biblioteca da prestixiosa escola londiniense leu a Dickens e a Conrad, e escribiu as súas tres primeiras novelas, "A filosofía do vello Xan", "Xao Xiue" e "Ma e o fillo". No verán de 1929 foise definitivamente de Londres, aportando en Singapur, onde impartiría tamén clases de chinés durante varios meses. Na primavera de 1930 volveu a China.

Entre 1930 e 1937, residiu na cidade norteña de Xinán, capital da provincia de Xandón, onde impartiu clases na Universidade de Chilú e na Universidade de Xandón. Durante esta época, escribiu o ensaio satírico "A cidade dos gatos", así como as súas famosas novelas O camelo Xian-si e Divorcio. En 1931 casa con Hu Xiequin, coa que terá catro fillos.

Tras a invasión xaponesa en 1937, Lao Xe formou parte de asociacións patrióticas de intelectuais que apoiaban desde o mundo da cultura a loita contra a invasión xaponesa, e de feito presidiu a Asociación de Escritores contra a Agresión. Durante a ocupación nipoa, Lao Xe instalouse en Chon-quin, a capital de guerra do goberno nacionalista do Cuomintán, aliado co Partido Comunista Chinés nunha fronte común contra a invasión xaponesa. O tema da loita contra os xaponeses abordaríao Lao Xe na súa triloxía Catro xeracións baixo un mesmo teito, que empezou a escribir neste tempo, así como tamén poemas populares e teatro de masas e a novela propagandística, Cremación.

Logo do final da II Guerra Mundial coa derrota de Xapón, Lao Xe aceptou o convite para ocupar un posto de profesor nos Estados Unidos, para onde marcha en marzo de 1946.

Tras a proclamación da República Popular Chinesa en 1949, o primeiro ministro Xou Enlai convidou a Lao Xe a volver ao país. Regresa pois a China, onde se converteu nun dos escritores enxalzados polo réxime comunista, que o consideraba un "artista do pobo". xa antes apoiara e difundira o baihua, variedade da lingua mandarina máis achegada aos falares da xente. Viviu comodamente en Beixín ocupando diversos cargos institucionais no mundo cultural e político da República Popular (deputado, vicepresidente da Asociación de Escritores, concelleiro de Beixin), a produción destes anos céntrase en obras de teatro como O salón de té louvando a nova sociedade chinesa. No ano 1966, como moitos outros intelectuais, será albo das críticas brutais dos gardas vermellos da Revolución Cultural maoísta.

O 23 de agosto de 1966, en plena Revolución Cultural, Lao Xe foi citado no Templo de Confucio da capital chinesa a canda outros intelectuais acusados de "dereitismo". Aldraxárono, asoballárono e bateron nel os gardas vermellos, primeiro no propio templo, e despois nunha comisaría. Ao final do día permitíuselle volver á casa onde a muller, e ordenáronlle volver ao día seguinte para continuar as súas sesións de autocrítica. Ao día seguinte, Lao Xe foi ao lago Tai Pin (o lago da Gran Paz) en Beixín. Ao parecer, e conforme a versión oficial dos feitos, pasou alí longas horas ata que, á noite, se suicidou mergullando e afogando no lago. Os seus parentes foron tamén acusados de complicidade cos 'crimes' de Lao Xe, especialmente o de vivir en antigo tempo en Inglaterra e nos Estados Unidos.

En 1978, trala subida ao poder de Den Xiaopín, a figura de Lao Xe foi rehabilitada a título póstumo, e volveron editarse os seus libros na República Popular Chinesa. Na actualidade está considerado un dos grandes nomes da literatura chinesa do século XX.

Obra[editar | editar a fonte]

A maior parte das historias de Lao Xe desenvólvense en Beixín, e os diálogos caracterízanse pola profusión de expresións coloquiais beixinesas. Nas súas obras relátanse os sufrimentos dos máis desfavorecidos, no marco urbano da capital, onde se mesturaban as culturas manchúa, hana e musulmana.

Ningunha das súas obras está polo de agora traducida ao galego.

Novelas[editar | editar a fonte]

Obras de teatro[editar | editar a fonte]

  • O salón de té, 1956 (茶館 / 茶馆 cháguǎn)