A. S. Neill

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Alexander Sutherland Neill, nado en Forfar o 17 de outubro de 1883 e finado o 23 de setembro de 1973, foi un pedagogo e educador progresista escocés, artífice e fundador da escola non-directiva de Summerhill, sendo sobre todo coñecido como entusiasta defensor da educación en liberdade.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Era fillo dun mestre de primaria. Estudou na Universidade de Edimburgo e obtivo a licenciatura en 1912. En 1914 traballou como mestre dentro do sistema público, pero o seu descontento respecto á pedagoxía propia da escola convencional foille desgustando progresivamente, ata levalo a fundar en Inglaterra a escola de Summerhill en 1927, aínda en funcionamento.

A escola Summerhill é un internado situado no sur de Inglaterra, no que conviven rapaces e rapazas de entre cinco e dezaseis anos. Tras moitos avatares logrou sobrevivir ata ahora cunha fama que acadou o seu cumio nos anos 60 e 70. Legalmente, funciona como escola privada na que os nenos poden escolarizarse, pero en moitas ocasións as súas peculiaridades a expuxeron ó peche tralas inspeccións que leva a cabo o Estado. No 2004 pasou polo seu peor momento, pero continúa aberta.

Principios educativos[editar | editar a fonte]

En Summerhill lévase a cabo unha educación baseada nos seguintes principios pedagóxicos que Neill defendeu nas súas obras:

A partir destes principios que se relacionan co pensamento de Rousseau e Wilhelm Reich, a escola funciona cunhas características especiais que a diferencian das escolas convencionais. Entre elas destacan:

  • Ausencia de exames e cualificacións.
  • Asistencia non obrigatoria ás clases.
  • A asemblea como órgano de xestión.
  • Ausencia de reprimendas e sermóns.
  • Trato igualitario entre nenos e adultos.

A educación de Summerhill entra dentro da pedagoxía antiautoritaria, ou pedagoxía non directiva ou libertaria. Con matices, levouse a cabo en distintos lugares do mundo onde existen escolas similares a Summerhill. Para Neill, a educación en liberdade é posible porque o neno responde positivamente ó amor e á liberdade. A orixe dos problemas de moitos nenos (e adultos) sitúaa na influencia exercida por unha sociedade enferma que reproduce os seus propios medos e a súa violencia. Pola contra, o entorno "san" que representa a escola fundada por Neill é a mellor terapia para curar os problemas dos nenos e, tal vez, de toda a sociedade.

Polo tanto, na súa pedagoxía non se marca de xeito estrito un camiño ou modelo concreto ós nenos. Cómpre procurar que se autodeterminen sen coacción nin medos e que escollan a forma de vida que os faga máis felices. O adulto debe evitar proxectar nos pequenos os seus desexos e frustracións para conseguir este obxectivo.

Tamén, como freudiano, Neill opúñase con forza á represión sexual e á imposición de valores puritanos estritos propios da educación da primeira metade do século XX. Para el, deostar o sexo e a sexualidade era deostar a vida, nunha forma de desexo máis ou menos consciente de morte.

Cría que é máis importante o desenvolvemento adecuado das emocións que o adianto intelectual. Un neno emocionalmente san pode sacar recursos facilmente no futuro para o que queira facer, mesmo poñerse á altura, en coñecementos e recursos intelectuais, dos nenos da escola convencional. Opúñase ao fomento de calquera tipo de competitividade entre os nenos. O fundamental é o equilibrio emocional, como factor clave para que os raparigos se fagan persoas felices, último obxectivo da educación para Neill.

Aínda que se ofrecen clases e obradoiros de todo tipo, Summerhill é sobre todo unha comunidade antes que unha escola. A auténtica aprendizaxe dáse na convivencia de rapaces e rapazas, o autogoberno e o exercicio da responsabilidade. Mercede a unha interacción respetuosa cos demais, a rapazada aprende a vivir en sociedade.

Ademais, destaca a importancia dada ó xogo e ás actividades artísticas e creativas, como o teatro ou a danza. Fronte a isto os libros pasan a un segundo lugar na educación, e hai materias que desaparecerían por completo, como a relixión.

É moi importante matizar o que Neill entende por liberdade. O feito de que os nenos dispoñan dunha ampla marxe de autonomía e liberdade non implica que na escola reine a libertinaxe. A verdadeira liberdade é a que non supón un abuso dos dereitos alleos. Vai asociada ó respecto e á responsabilidade. O neno libre autocontrólase, sen que isto supoña represión de ningún tipo, xa que o fai pola estima en que ten ós demais debido a un tipo de relacións con eles sen medos nin odio. Nisto baséase a aprendizaxe da liberdade. Respecto e liberdade están intimamente ligados, e se aprenden, basicamente, convivindo. Un neno que toca o tambor ás tres da mañá e desperta ós seus pais non está exercendo a súa liberdade, senón abusando, colocándose en canto a dereitos por riba dos mesmos. A convivencia ideal, segundo a entende Neill, é unha horizontalidade nas relacións entre nenos e adultos na que ningún posea tódolos dereitos e anule os do outro. O autoritarismo tradicional na educación oprimía ós nenos, en canto non respectaba as súas peculiaridades e forma de ser. Pero a solución non é unha libertinaxe na que a tortilla se dea a volta, sen deixar de ser a mesma tortilla (sociedade autoritaria). Isto é algo que Neill repite decotío e que produciu enormes malentendidos en moitos pais que quixeron aplicar as súas teorías nos anos sesenta e setenta.

O ámbito onde a horizontalidade implica un goberno común e compartido da escola é, loxicamente, a asemblea. Esta é o órgano de goberno en Summerhill, con potestade para decidir todo, menos a contratación e soldo dos mestres. Nela adultos e nenos interveñen e votan con total igualdade para resolver conflitos ou decidir leis. O seu funcionamento está tamén regulamentado e existen varios cargos sen poder e rotatorios para escribir as actas das reunións ou moderar os debates, por exemplo. Reúnese unha vez por semana de maneira ordinaria e nas ocasións extraordinarias que o requiran. Ademais, existe un tribunal e un defensor do pobo. Como afirma Neill, a asemblea é a verdadeira lección que aprenden os nenos.

A pedagoxía de Neill foi tan criticada como querida por moitos. Os seus controvertidos principios e o funcionamento da escola que fundara recibiron parabéns e críticas de todo tipo. En especial, cuestionouse o entorno de illamento en que se educa, lonxe dunha sociedade cunhas regras ben diferentes. Porén, Neill sempre defendeu que os nenos se adaptarían a calquera entorno ó saír.

Frases famosas[editar | editar a fonte]

  • -Todo pai ou mestre que inspira medo é perigoso para a vida xuvenil.
  • -O pai é un especialista que nunca estudou a súa especialidade.
  • -O mellor camiño para chegar ó embarazo pasa pola prohibición do sexo.
  • -O mal mestre é o que esqueceu a súa infancia e que polo tanto está totalmente fóra de contacto cos nenos.
  • -Por regra xeral, os mestres son individuos ignorantes. Saben pouco de psicoloxía. Siguen o camiño máis fácil. Desde o seu punto de vista, o castigo arquiva polo menos a responsabilidade de investigar a causa. O castigo asegúralle ó mestre unha vida tranquila. O abominable é que este sistema se aplica en escala universal, nas escolas de tódolos países.
  • -Temo que a produción en masa chegara para quedar, tanto no comercio como na educación. Hai que baleirar a tódolos nenos no mesmo molde; hai que educalos para que xamais discutan nada. E se os pequenos sofren no ínterim, iso é algo que a ninguén lle importa. O único que vale é o sistema, coactivo, a estandarización do carácter para que todos pensen da mesma forma, vistan da mesma forma, falen da mesma forma. ¡A uniformidade ante todo! E miles de pobres nenos indefensos choran e se senten desgraciados nas súas escolas-fábricas.
  • -O humor denota igualdade. Exclúese premeditadamente da aula porque é un elemento nivelador. O humor liquidaría o respecto que esixe o mestre porque a súa risa, mesturada coa dos alumnos, o faría demasiado humano.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Fromm, E. (1994) Prólogo, en Neill, A. S. Summerhill. Un punto de vista radical sobre la educación de los niños. Madrid, Fondo de Cultura Económica.
  • Neill, A. S. (1975) Corazones, no sólo cabezas en la escuela. México D. F., Editores mexicanos unidos
  • Neill, A. S. (1979) Autobiografía. Neill! Neill! Orange peel! Madrid, Fondo de Cultura Económica.
  • Neill, A. S. (1994) Summerhill. Un punto de vista radical sobre la educación de los niños. Madrid, Fondo de Cultura Económica.
  • Neill, A. S. (1999) Hijos en libertad. Barcelona, Altaya

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]