Lingua bosníaca

Lingua bosníaca
bosanski jezik
Instancia de variedade estándar variante lingüística pluricéntrica  Subclase de hercegovino oriental lingua serbocroata  Nome orixinal bosanski jezik bosanski  Alfabeto alfabeto de Gaj Arebica alfabeto cirílico bosníaco alfabeto glagolítico alfabeto cirílico serbio
Propiedades
Número de falantes 3500000 (2008)
Alfabeto alfabeto de Gaj Arebica alfabeto cirílico bosníaco alfabeto glagolítico alfabeto cirílico serbio
Tipoloxía lingüística suxeito verbo obxecto lingua acentuada lingua nominativo-acusativa lingua de orde libre lingua flexiva
Estado de lingua da UNESCO segura
Clasificación lingüística
linguaxe humana ↳ linguas indoeuropeas ↳ linguas baltoeslavas ↳ linguas eslavas ↳ linguas eslavas meridionais ↳ lingua eslavas suroccidentais ↳ lingua serbocroata ↳ shtokaviano ↳ hercegovino oriental
Localización  Orixinario de Bosnia e Hercegovina  País Bosnia e Hercegovina Montenegro Croacia Turquía
Identificadores Freebase /m/01841n ISO 639-1 bs ISO 639-2 bos ISO 639-3 bos ISO 639-5 bos IETF bs OpenAlex C2777914927
Fontes e ligazóns
Wikidata C:Commons

O bosníaco (en alfabeto latino: bosanski, en alfabeto cirílico: босански) ou bosnio é unha variante do antes chamado serbocroata. Baséase na variante occidental do dialecto štokavian e usa tanto o alfabeto latino como o alfabeto cirílico. Actualmente considérase unha lingua diferenciada do serbio, do montenegrino e do croata, formando un continuo dialectal. Fálano gran parte dos habitantes de Bosnia e Hercegovina. Tras a independencia do país decidiuse substituír o serbocroata como lingua oficial, cambiándoo polo serbio, o croata e o bosníaco, que son tres variedades do mencionado serbocroata.

Nome do idioma

O nome da lingua é controvertido. Os croatas e serbios de Bosnia e Hercegovina chámano croata e serbio respectivamente. A Constitución da República Srpska, onde este idioma é tamén lingua oficial, refírese ao idioma como "Lingua falada polos bosníacos" ("Jezik kojim govore Bošnjaci"), do mesmo xeito que o fai o goberno de Serbia. O nome de lingua bosníaca é o máis comunmente aceptado entre os lingüistas bosníacos, ademais de ser usado no estándar ISO 639.

Recoñecemento Oficial

O Tratado de Dayton, recoñece ao bosníaco como unha lingua diferenciada falada en Bosnia e Hercegovina polos bosníacos e figura como tal na constitución dese país.

Historia

A moderna lingua bosníaca usa o alfabeto latino, aínda que os escritos máis antigos utilizaban un tipo de cirílico bosníaco denominado bosančica dende o séculos X ou XI. O documento máis antigo das linguas Bosníaca, Croata e Serbia é a táboa Humac, que está escrita nesta tipografía. A carta bosníaca foi escrita en cirílico en 1189 polo dirixente bosníaco Kulin Ban. O 3 de xullo de 1436 na rexión de Kotor, un duque mercou unha moza dicindo: Muller bosníaca, herética e de lingua bosníaca chamada Djevena. O primeiro dicionario bosníaco data de 1631.

Gramática

A súa base fundamental é a variante occidental do dialecto štokavo.

Estandarización

A pesar de que os bosníacos falaban unha lingua moito máis homoxénea que os croatas ou os serbios, o idioma bosníaco non logrou estandarizarse no século XIX.

Vogais

O vogalismo da lingua bosníaca baséase en cinco vogais.

Escritura latina	Escritura Cirílica	IPA
i	и	[i]
e	е	[ɛ]
a	а	[a]
o	о	[ɔ]
u	у	[ou]

A letra "R" pode representar tanto unha vogal como unha consoante. É considerada unha vogal cando está rodeada por dúas consoantes, como en brzo (rápido).

Consonantismo

O sistema consonántico do bosníaco ten como características unhas series de consoantes africadas e palatais, non presentando aspiración. Nos bloques de consoantes denominados "clústers" (que son grupos de consoantes sen vogais), todas son sonoras ou xordas. A regra non se aplica ás aproximantes, que poden ser sonoras ou xordas ou para palabras estranxeiras, como Washington (VašinGton/ВашинГтон), nomes propios ou cando as consoantes non forman parte dunha mesma sílaba. As R poden ser silábica, realizando unha función de vogal en certas palabras e mesmo ser acentuada, como en serbio, croata, macedonio, esloveno, checo e eslovaco.Raramente pode ser silábica, por exemplo, no nome do río "Vltava", a 'l' é silábica, igual que os grupos lj, m, n e nj en xerga.

Grafía latina	Grafía cirílica	IPA
vibrantes
r	р	[r]
aproximantes
v	в	[ʋ]
j	ј	[j]
laterais
l	л	[l]
lj	љ	[ʎ]
nasais
m	м	[m]
n	н	[n]
nj	њ	[ɲ]
fricativas
f	ф	[f]
s	с	[s]
z	з	[z]
š	ш	[ʃ]
ž	ж	[ʒ]
h	х	[x]
africadas
c	ц	[ʦ]
dž	џ	[ʤ]
č	ч	[ʧ]
đ	ђ	[ɟj]
ć	ћ	[cç]
explosivas
b	б	[b]
p	п	[p]
d	д	[d]
t	т	[t]
g	г	[g]
k	к	[k]

Véxase tamén

Outros artigos

• Wikipedia en bosníaco
• Lingua serbocroata
• Lingua croata
• Lingua serbia

Ligazóns externas

• Páxina de Ethnologue para a lingua bosníaca Arquivado 02 de outubro de 2012 en Wayback Machine.
• Páxina sobre a lingua bosníaca
• Curso de Bosníaco (en inglés)
• The Oslo Corpus of Bosnian Texts

---

Este artigo sobre lingüística é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.  Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.

---