Minerais na alimentación

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
A roda dos alimentos

Entre tódolos minerais presentes na natureza, só 26 son considerados minerais esencias na alimentación humana, necesarios para un desenvolvemento normal e un nivel de saúde conmpleta. Estes minerais deben inxerirse cos alimentos dos que forman parte, e unha dieta suficiente e equilibrada cubre satisfactoriamente tódalas nosas necesidades nestes elementos, de modo que só en casos de desnutrición ou de necesidades aumentadas ha de suplementarse esa inxesta.

Desde o punto de vista da nutrición, os minerais clasifícanse en macroelementos (aqueles que están presentes en cantidades importantes, e polo tanto necesarios en doses maiores) e oligoelementos (presentes, e necesarios, en cantidades mínimas. Os coñecementos actuais das necesidades nutritivas humanas de minerais aínda non permiten coñecer exactamente a función dalgúns deles nin, por conseguinte, cuantifica-los seus requerementos mínimos en tódolos casos.

Outros autores engaden tamén, como minerais esenciais, o estaño (Sn), silicio (Si), níquel (Ni) e vanadio (Va).

Outros minerais, como o chumbo, cadmio, mercurio, bario, aluminio, arsénico, etc. non se poden considerar neste grupo porque non só non son necesarios na alimentación senón que resultan tóxicos. Algúns deles poden estar presentes nos alimentos, como o mercurio, chumbo ou cadmio, que adoitan aparecer en especies de peixes predadoras e lonxevas (por exemplo, túnidos ou peixe espada), e son obxecto de controis analíticos para garanti-la súa ausencia ó ser considerados como contaminación por metais pesados.

Función nutritiva dos minerais[editar | editar a fonte]

Os minerais necesarios na alimentación cumpren, fundamentalmente, funcións estruturiais (na constitución de estruturas orgánicas, como ósos, dentes, parede celular, etc.) e reguladoras (interveñen na transmisión do impulso nervioso, na contractibilidade muscular, na permeabilidade das paredes celulares, regulan o equilibrio ácido-básico, etc.). A carencia dun ou doutro mineral produce transtornos funcionais, malformacións e outras patoloxías de distinta gravidade, en función do elemento de que se trate.

Están presentes en tódolos alimentos, en maior ou menor proporción. Absórbense a través da mucosa intestinal e elimínanse coa urina ou coas feces. A disponibilidade dos minerais (a fracción do mineral que é realmente aproveitable na dixestión) é moi variable segundo o alimento, a súa forma de preparación e conservación, a presenza ou ausencia doutros elementos inxeridos, a idade, o estado de saúde, etc. Nalgúns casos, como no sodio, potasio ou cloro, hai que chegar a niveis de desnutrición moi severos para que se manifesten síntomas de déficit alimentario.

Os minerais representan un 4-5% do peso corporal medio (na especie humana). A metade aproximadamente está constituída polo calcio, un terzo é fósforo e o 15-20% restante por tódolos outros minerais.

Macroelementos[editar | editar a fonte]

As vísceras adoitan ser fonte de elementos minerais
  • Calcio (Ca): necesario para a formación de ósos e dentes (o 99% do calcio do corpo está depositado nos ósos e nos dentes), para a contracción muscular e para a normal coagulación do sangue. Presente, fundamentalmente, nos produtos lácteos.
  • Fósforo (P): necesario para a formación de ósos e dentes (o 80% do fósforo está depositado nos ósos e nos dentes), e en numerosos procesos metabólicos produtores de enerxía. Presente en produtos lácteos, ovos, carne, cereais e legumes.
  • Magnesio (MG): necesario na formación dos ósos (o 60% do magnesio está combinado co calcio e o fósforo dos ósos), e no equilibrio osmótico do espazo intracelular, así como na formación de diversas enzimas. Presente nos cereais integrais, froitos secos, vexetais verdes ou legumes.
  • Sodio (Na): regula o volume sanguíneo, equilibrio ácido-básico e o paso de substancias a través da parede celular. Xunto co cloro e o potasio resulta fundamental no equilibrio hídrico das células. Presente no sal común, mariscos, produtos lácteos, conservas e embutidos.
  • Cloro (Cl): regula o equilibrio ácido-básico e a formación e acción do zume gástrico. Presente no sal (que é a principal fonte de cloro), mariscos, leite, carne e ovos.
  • Potasio (K): regula o equilibrio ácido-básico e a concentración intracelular. Presente nas froitas e verduras, así como nos cereais e legumes.
  • Xofre (S): forma parte da molécula dalgúns aminoácidos esenciais e dalgunhas vitaminas, e tamén intervén na secreción da bile. Presente en legumes, espárragos, allos, peixes ou xema de ovos.

Oligoelementos[editar | editar a fonte]

O brócoli, como outras verduras, é fonte de minerais
  • Ferro (Fe): compoñente fundamental da hemoglobina, a mioglobina e certas enzimas. Está presente nas carnes vermellas (especialmente nas vísceras). A biodisponibilidade (aproveitamento) do ferro dos alimentos vexetais é moi reducida.
  • Zinc (Zn): compoñente de enzimas e necesario para o crecemento celular, a fertilidade, a resposta inmune, etc. Presente nalgúns mariscos, na carne, ovos ou leite.
  • Cobre (Cu): compoñente de enzimas, necesario na oxidación do ferro e na produción de glóbulos vermellos, síntese de coláxeno, queratina, etc. Presente en moluscos, vísceras e froitos secos.
  • Iodo (I): imprescindible na síntese de hormonas tiroideas. Presente nalgúns animais mariños e no sal iodado.
  • Manganeso (Mn): necesario para a formación dos ósos, a reprodución e o metabolismo lipídico e dos carbohidratos. Presente nos cereais integrais, legumes, noces.
  • Flúor (Fl): intervén na formación de dentes e ósos e no mantemento das súas estruturas. Presente na auga.
  • Molibdeno (Mb): forma parte dalgunhas enzimas e intervén en certas reaccións metabólicas. Presente nos legumes, cereais integrais e lácteos.
  • Cobalto (Co): elemento fundamental na estrutura da vitamina B12. Presente na carne e vísceras.
  • Selenio (Se): necesario no metabolismo lipídico e na síntese e función da vitamina E. Presente nos mariscos, carne e vísceras.
  • Cromo (Cr): intervén no metabolismo de carbohidratos e lípidos e é base do factor de tolerancia á glicosa. Presente no fígado, ostras e patacas.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • VÁZQUEZ, C., DE COS, A. I. e LÓPEZ NOMDEDEU, C.: Alimentación y nutrición. Manual teórico-práctico. Díaz de Santos, Madrid 2005.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]