Karl Christian Friedrich Krause

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Karl Christian Friedrich Krause.

Karl Christian Friedrich Krause nado en Eisenberg o 6 de maio de 1781 e finado o 27 de setembro de 1832, en Múnic, foi un autor e filósofo alemán. É principalmente coñecido por ser o creador do panenteísmo.

Dá nome ó krausismo, doutrina acuñada en España, que tanta importancia tivo neste país e en Hispanoamérica no século XIX debido especialmente ó seu discípulo Francisco Giner de los Ríos.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Fillo dun ministro protestante, ingresou na Universidade de Jena, onde oíu a Fichte e Schelling, dos que se proclamou discípulo seguindo o proxecto idealista por estes deseñado. Foi docente privado nas Universidades de Jena, Berlín e, finalmente, na de Gotinga, sen lograr nunca unha cátedra, a causa do seu carácter difícil, con grave prexuízo para a súa numerosa familia. En 1817 realizou unha viaxe por Alemaña e Francia e estivo así mesmo en Italia. En 1830 a súa posición política valeulle un proceso ante o tribunal de Gotinga.

As súas obras fundamentais son as Vorlesungen über dás System der Philosophie (1828), que conteñen a metafísica, e o Urbild der Menschheit (1811), ademais de escritos masónicos.

A idea pola que é máis coñecido é a do panenteísmo, termo que inventou para eludir as acusacións de panteísmo que se lle facían ao seu pensamento na Universidade de Gotinga. O panenteísmo consiste nunha estrutura metafísica que pretende conxugar a inmanencia e a transcendencia de Deus sobre o mundo. En teoría social destaca por defender a autonomía das distintas esferas do humano, como a ciencia e a educación, e foi pioneiro en reivindicar a igualdade de dereitos entre o home e a muller, os dereitos dos nenos así como os dereitos da natureza, isto é, o ecoloxismo. Segundo este panenteísmo, Deus acaba por reabsorber os "tres termos do mundo", ou sexa, a natureza, o espírito e a humanidade, que unifica nun todo orgánico. O seu historicismo culmina así mesmo nun retorno do xénero humano a Deus, como meta última de todo progreso; segundo el, chégase ao Ser Supremo non a través do común proceso crítico e indutivo, que o filósofo denomina "analítico" e "subxectivo", senón por medio doutro superior, que chama "sintético" ou "obxectivo", que parte de Deus mesmo e dá lugar ao mundo. O filósofo deixou moitas obras inéditas, que só en parte viron a luz: Proxecto dun sistema de filosofía, A idea da humanidade (que lle valeu o citado proceso), Sistema de ética e Leccións acerca das verdades fundamentais da ciencia.

Exerceu unha gran influencia no mundo hispanofalante, tanto en España como en Hispanoamérica, a través da divulgación das súas doutrinas que na primeira fixo Julián Sanz del Río e a aplicación que fixo delas o seu fiel discípulo Francisco Giner de los Ríos, quen as utilizou na moi prestixiosa e renovadora Institución Libre de Ensino; na propia Alemaña fíxoo, sobre todo, por medio do pedagogo Friedrich Fröbel.

Obras[editar | editar a fonte]

  • Ensaio de fundamentación da ética (Leipzig, 1810).
  • Diario da vida humana (Dresde, 1811).
  • Ideal da humanidade (íd., 1811).
  • Compendio do sistema da Filosofía (íd., 1825).
  • Apuntamentos do sistema da Lóxica (íd., 1828).
  • Leccións acerca do sistema da Filosofía (ide., 1828).
  • Leccións acerca das verdades fundamentais da ciencia, consideradas con relación á vida (íd., 1829).

Os traballos de Krause sobre o Dereito son:

  • Fundamento do dereito natural, ou ensaio filosófico sobre o ideal do Dereito (Jena, 1803).
  • Apuntamentos acerca do sistema da Filosofía do dereito ou dereito natural (Gotinga, 1828).

Ademais se lle deben outros moitos escritos sobre a masonaría, a música e a linguaxe, dos que merecen citarse:

  • Espiritualización dos símbolos fundamentais da Francmasonaría (Fraigberg, 1810).
  • Os tres máis antigos monumentos fundamentais da Francmasonaría e a súa historia (Dresde, 1813).
  • Compendio da historia da Música con instrucións preparatorias á teoría desta arte (Gotinga, 1827).
  • Da dignidade da lingua alemá (Dresde, 1816).
  • Introdución a un novo vocabulario completo da lingua usual alemá (íd., íd.).

Escritos póstumos[editar | editar a fonte]

Karl Christian Friedrich Krause no seu leito de morte.
  • Leccións da lóxica analítica e da enciclopedia da Filosofía (Gotinga: 1836).
  • Filosofía absoluta da relixión(Gotinga, 1835-1836, 2 vol. en 8º)
  • Ensaios estéticos ou da filosofía do belo e das Belas Artes (íd., 1837, en 8º)

Traducións ó castelán[editar | editar a fonte]

Entre as obras de Krause traducidas ó castelán cóntanse:

  • Sistema da Filosofía. Primeira parte, análise, traducido por Sanz del Río (Madrid, 1860, en 4º)
  • Ideal da humanidade para a vida, con introdución e comentarios por Sanz del Río (Madrid, 1860, en 4º)
  • Compendio de Estética, vertido do alemán e anotado por Francisco Giner. A segunda edición (en 8º maior) comprende ademais a Teoría da Música do mesmo autor.
  • As habilitacións filosóficas de Krause (1996)

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Rafael V. Orde Jiménez: O Sistema da Filosofía de Krause. Xénese e desenvolvemento do panenteísmo(1998).
  • Rafael V. Orde Jiménez: As habilitacións filosóficas de Krause. Con Estudo preliminar e notas (1996).
  • Enrique M. Ureña: Krause, Educador da Humanidade: unha biografía (1991)