Erupción volcánica

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Erupción hawaiana.

Unha erupción volcánica é unha emisión máis ou menos violenta na superficie terrestre ou doutro planeta, de materias procedentes do interior do globo. Exceptuando os géiseres, que emiten auga quente, e os volcáns de lodo, cuxa materia, en gran parte orgánica, provén de xacementos de hidrocarburos relativamente preto da superficie, as erupcións terrestres débense ós volcáns, rexistrándose desde o 8000 a.C ata o inicio do século XXI unhas 7900 erupcións[1].

Fases dunha erupción volcánica[editar | editar a fonte]

  • Procesos prevolcánicos: provocados polo ascenso dos magmas cara zonas superficiais da cortiza. Estes fenómenos poden ser percibidos na superficie mediante a manifestación de anomalías gravimétricas, elevacións da temperatura do solo, variacións na intensidade do campo gravitatorio, deformacións do solo, ruídos subterráneos, seísmos de pequena intensidade, emisión de gases e reactivación de fumarolas. Adoita ser unha fase de larga duración.
  • Fase paroxismal: prodúcense os fenómenos máis violentos con gran produción de materiais volcánicos. É de corta duración e a causante das máis frecuentes catástrofes.
  • Fase posvolcánica: o volcán retorna gradualmente ás condicións orixinais de inactividade ou de actividade latente. Prodúcese un progresivo descenso da temperatura do solo acompañado do descenso da intensidade dos ruídos subterráneos e de emisións gaseosas, que poden durar largos períodos de tempo.

A modalidade das erupcións depende da natureza química do magma, da densidade e tensión do vapor da fase gaseosa e da natureza xeolóxica da zona.

Tipos de actividade eruptiva[editar | editar a fonte]

  • Efusiva: prodúcese un lento desprendemento dos gases do magma e unha saída pacífica das lavas sen produciren grandes explosións. Frecuentan ser volcáns alimentados por magmas básicos.
  • Explosiva: prodúcese unha liberación violenta dos gases que provoca frecuentes e potentes explosións debidas ao atoamento da cheminea volcánica. Adoitan ser volcáns alimentados por magmas ácidos.

Materiais expulsados[editar | editar a fonte]

Nunha erupción volcánica despréndense os seguintes produtos:

  • Gasosos: son os primeiros en acadar a superficie, o gas máis abundante é o vapor de auga. Os gases teñen moita importancia no tipo de erupción que se produce así coma na maior ou menor viscosidade.
  • Líquidos ou lavas: son materiais magmáticos rochosos fundidos. Polo seu aspecto diferéncianse tres tipos de lavas:
1·Lavas en bloque: son viscosas e tenden a solidificar rapidamente.
2·Lavas cordadas: son lavas fluídas que solidifican lentamente e recorren grandes distancias.
3·Lavas almofadas: son típicas das erupcións submarinas. Tenden a solidificarse rapidamente ao entrar en contacto coa auga.

Nalgunhas ocasións cando as capas de lava son de gran espesor, ao arrefriaren provocan fracturas perpendiculares á superficie de arrefriamento, producidas pola contracción térmica, que dan como resultado a disxunción columnar do basalto en prismas, como a "calzada do xigantes" en Irlanda.

  • Sólidos: son materiais parcialmente solidificados que ascenden arrastrados polos gases que escapan violentamente do volcán e se acumulan nas súas proximidades. Reciben tamén o nome de piroclastos. Atendendo ó seu tamaño temos:
1·Bombas volcánicas: son bloques de lava en forma arredondada, fusiformes, cun volume dende algúns decímetros cúbicos ata varios metros cúbicos, que é lanzado polos aires desde o cráter e chega consolidado ao solo.
2·Lapilli: son grosas gotas de lava que se arrefrían ao seren expulsadas mentres ascenden polo aire.
3·Cinzas e po volcánico: teñen un tamaño microscópico, son como arxilas. Debido ao seu pouco peso poden ser dispersadas a grandes extensións e o seu depósito produce rochas brandas que por alteración dan solos fértiles.

Tipos de erupcións[editar | editar a fonte]

Algúns indicadores do tipo de erupción e do índice de explosividade son: a forma e o tamaño do cono volcánico, a altura acadada pola columna eruptiva e o radio de acción en torno ó volcán.

  • Hawaiana: Presente en volcáns con volcanismo lávico, son nomeadas así polos volcáns das illas Hawai (Mauna Kea, Mauna Loa). As súas lavas son moi fluídas, sen que teñan lugar desprendementos gasosos explosivos; estas lavas desbordan só cando rebasan ó cráter e deslízanse con facilidade polas ladeiras, formando verdadeiras correntes a grandes distancias. Algunhas partículas da lava ao seren arrastradas polo vento, forman fíos cristalinos que os nativos chaman “cabelos da deusa Pelé”. Son os máis comúns no mundo, a súa perigosidade é nula ou escasa.
  • Estromboliana: Caracterízase por frecuentes explosións, aínda que non violentas, e emisións pacíficas de lavas. Propia de estrato-volcáns coma o volcán Stromboli (Mar Tirreno, Italia)
Erupción estromboliana
  • Vulcaniana: Mostra lavas viscosas constantemente fragmentadas por explosións e un cono formado case unicamente por proxección de piroclastos que reciben o nome de tefra. A explosividade é producida ó destaponarse a cheminea volcánica debida ás elevadas presións alcanzadas polos gases do interior, son explosións moi violentas. Hai unha pequena posibilidade de formación dunha nube ardente, presenta erupcións fretomagmáticas frecuentes. Propia do Vulcano (Mar Tirreno, Italia).
  • Vesuviana: Caracterízase por alternar erupcións de piroclastos con erupcións de coadas lávicas, dando lugar a unha superposición en estratos que fai que este tipo de volcáns alcance grandes dimensións. Volcáns de tipo vesuviano son o Vesuvio, o Teide ou o Fuxi.
  • Peleana: Caracterízase polas grandes explosións con formación de nubes ardentes, domos e agullas de lavas moi viscosas como as producidas polo Monte Pelée en Martinica.

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]