Xesús San Luís Romero

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á busca
Xesús San Luís Romero
Jesús San Luís 1921.jpg
Xesús San Luís, retrato en Vida Gallega, 1921.
Nacemento 9 de setembro de 1872
Lugar Carballo, Galicia Galicia
Falecemento 22 de setembro de 1966 (94 anos)
Lugar Santiago de Compostela, Galicia Galicia
Nacionalidade España
Ocupación poeta
Fillos Dolores
Xéneros Poesía, teatro
editar datos en Wikidata ]

Xesús San Luís Romero, nado en Carballo o 9 de setembro de 1872 e finado en Santiago de Compostela o 22 de setembro de 1966[1], foi un escritor e político galego.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Fillo de Francisco San Luís, que fora presidente do Comité Republicano, síndico e alcalde de Carballo na Primeira República e irmán de Ramón San Luís Romero. Realizou os estudos primarios en Carballo e, despois, púxose a traballar como aprendiz de zapateiro. Aos vinte anos emigrou á Arxentina e colaborou en El Eco de Galicia, para o que escribiu artigos co pseudónimo Un mozo bergantiñán. Alí escribiu os monólogos Para que me namorei? (1897) e No quinteiro, a comedia O xastre aproveitado (estreada no Salón Teatro do Orfeón Español en abril de 1898) e as revistas folclórico-musicais A romaxe de san Campio e Unha noite no muíño (estreada en 1959 en Santiago de Compostela).

Regreso a Galiza[editar | editar a fonte]

En 1902 volveu a Galiza, e estableceuse como zapateiro en Santiago de Compostela. Retomou a escrita e colaborou en varios xornais (como La Defensa, El Látigo ou La Campana) con composicións anticaciquís, cun espírito de loita agraria que, reivindicada por Solidaridad Gallega e outras organizacións agrarias, mobilizaba a sociedade galega do primeiro terzo do século XX.

San Luís Romero compuxo e estreou numerosas obras dramáticas, algunhas das cales atacaban os abusos do poder dos caciques. Esta liña do teatro social xa fora iniciada por Manuel Lugrís Freire. Publicou O fidalgo, estreada no Teatro Principal en xaneiro de 1918 e Rosiña, estreada en febreiro de 1921. Colaborou no suplemento Nós de El Noroeste. En poesía escribiu A volta do bergantiñán (1928).

Xesús San Luís, 1929.

En abril de 1936 intentouse levar ao cine o seu drama anticaciquil O fidalgo.[2] Deixou unha obra inédita Unha noite co'a Compaña.

Actividade política[editar | editar a fonte]

Masón, foi tres veces presidente do Centro Republicano de Santiago entre 1920 e 1930, asistiu a sinatura do pacto de Lestrove. Na República, foi elixido concelleiro, foi presidente do Comité do Partido Radical Socialista de Compostela e formou parte da Comisión organizadora da Asemblea Rexional de Municipios de 1932 que decidiu a redacción do proxecto de Estatuto de Autonomía. Foi candidato a deputado polo partido Radical Socialista nas eleccións de novembro de 1933 pero non resultou elixido. En maio de 1935 anunciou a súa retirada da vida política[3], pero volveu ser concelleiro despois de febreiro de 1936.

Co golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 foi detido e procesado por masón[4], pasando 33 meses na cadea. En 1941 volveu o cárcere condenado a 12 anos e un día en aplicación da lei de Represión da Masonería e do Comunismo, pasou polos penais de Porto de Santa María (Cádiz), Burgos, Toledo e Lugo, de onde saíu en 1944. Ao enviuvar en 1946, pasou tempadas en Turces (Touro) coa súa filla Dolores. Alí escribiu o conto en verso "Unha noite coa compaña" e o drama en tres actos e un cadro Xenreira, que foi prohibido pola censura. En 1950 concedéronlle o premio de poesía do Centro Galego de Buenos Aires e fixéronlle un xantar de homenaxe en Roxos.

Obras literarias[editar | editar a fonte]

Teatro[editar | editar a fonte]

  • O fidalgo, 1918, 1ª ed. con portada de Asorey e 2ª de Camilo Díaz.[5]
  • Rosiña, 1998.
  • Xenreira, 2002.
  • A foliada n-o rueiro. Paso cómico, 2010.

Poesía[editar | editar a fonte]

  • A volta do bergantiñán, 1928, Nós, con portada de Camilo Díaz.[6]
  • Versos escritos en Buenos Aires e outros poemas, 1999, escolma da súa poesía na emigración bonaerense.

Recoñecementos[editar | editar a fonte]

Un colexio de Carballo leva o seu nome.[7]

Galería de imaxes[editar | editar a fonte]

O fidalgo, drama en tres autos, verso galego. 2ª ed. 
A volta do bergantiñán. Verso galego, Nós. 

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Necrolóxica en El Pueblo Gallego, 24-9-1966, p. 16.
  2. "La filmación de O Fidalgo", El Pueblo Gallego, 26-6-1936, p. 14.
  3. "San Luís Romero se retira de la política activa", El Pueblo Gallego, 26-5-1935, p. 11.
  4. Ficha en Nomes e Voces
  5. Reeditado en 1986 en Ediciós do Castro.
  6. Iglesias, Xabier (22/6/2013). "A volta do bergantiñán". Os libros de Ánxel Casal. 
  7. Xunta. Centros. CEIP Xesús San Luís Romero

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]