Vianesa

Vianesa
Instancia de raza vacúa
Subclase de gando vacún
Distribución
País de orixe España
Clasificación taxonómica
Reino	Animalia
Filo	Chordata
Subfilo	Vertebrata
Clase	Mammalia
Subclase	Theria
Infraclase	Eutheria
Orde	Artiodactyla
Familia	Bovidae
Subfamilia	Bovinae
Xénero	Bos
Especie	B. taurus
Wikidata C:Commons

A vianesa é unha raza de vacún autóctona de Galicia, cuxo nome se debe á capital da súa comarca de orixe "O Bolo", Viana do Bolo, ao sueste da provincia de Ourense. É unha raza típica da provincia de Ourense. A vianesa segundo Sánchez Belda (1984) é unha raza derivada do tronco Cántabro.

Morfoloxía e datos produtivos

Cun peso medio duns 550-600 quilos, aínda que os touros poden acadar os 850–920 kg, esta raza posúe unha pelaxe marrón escura (capa castaña) e uns característicos cornos longos en espiral. A pelaxe dos touros é máis escura e máis clara ou rubia nos xatos.

Presenta tons máis escuros nos cabos e extremos, aínda que tamén se distribúen con intensidade polas diversas rexións corporais dando lugar a unha presentación de particularidades (caras afumadas, listón, lombardo, alabardo, aldinegro etc.). Son características desta raza as abundantes formacións pilosas caídas sobre a fronte, que dan lugar ao "floco", e sobre o pavillón auricular, "pendentes".

	Machos	Femias
Altura á cruz (cm)	138	132
Peso adulto (kg)	850	560
Número de cornos	2
GMD (g/día) a 6 meses	800

GMD: Ganancia media diaria.

Presentan cornos en forma de gancho curto con media lúa nos machos, e alongados nas femias, nos que nacen por diante da liña de prolongación da testa, diríxense lateralmente e logo cara a adiante e arriba, para continuar describindo unha ampla espiral e acabar coas puntas cara a atrás. Son de cor anacarada pola cepa e pala, coas puntas escurecidas.

Teñen unha cabeza de tamaño pequeno, coa cara alongada que se estreita cara o fociño, onde presenta mucosas escuras e orla abrancazada. O pescozo é proporcionado ao tamaño corporal, máis longo nas femias, e lixeiramente enmorillado nos machos con badal evidente. O tronco é amplo, coa liña dorsolumbar que tende á horizontalidade e a grupa a maior altura, que é lixeiramente derribada. Animais con escasa formación das nádegas. As extremidades son de lonxitude media, ben dirixidas e apromadas, articulacións robustas e pezuños duros e resistentes. O sistema mamario presenta o ubre ben inserido, con tetos simétricos, pel fina e con abundante protección pilosa.

As vacas presentan boas cualidades maternais, principalmente para a produción de leite, que se traduce nun alto ritmo de crecemento nos xatos o que garante unha mellor clasificación das canais.

A cualidade máis apreciada desta raza é a rusticidade e a súa perfecta adaptación ao medio montañoso no que se desenvolve.

Os xatos de Vianesa aportan uns rendementos da canal arredor do 49%, cunhas boas porcentaxes de cuarto traseiro e pezas extra e de primeira categoría comercial, de arredor do 32%. Proporcionándolle unha maduración adecuada obtense unha carne tenra e moi xugosa, cunha textura óptima. Aínda que esta carne non posúe moita graxa (arredor dun 2%) atópase ben distribuída, sendo o perfil de ácidos graxos adecuado e cardiosaudable. Todo isto dá lugar a unha carne diferente e dun sabor e palatibilidade excepcionais.

Orixe

A orixe da raza é bastante antiga, posiblemente xurdiu a partir do cruzamento entre as razas rubias e vermellas autóctonas de Galicia e do gando vacún escuro introducido trala chegada dos árabes no século VIII. Actualmente a poboación é moi reducida, cuns 2 958 exemplares (2022), aínda que dende a década de 1990 benefíciase dun programa de preservación do seu patrimonio xenético e reprodúcese na súa forma pura para manter os seus efectivos.

Usos e sistemas de explotación

De gran poder de tracción,, explotouse antigamente como animal de traballo, críase na actualidade pola súa carne.

Dende época antiga as vacas de raza vianesa empréganse de forma ecléctica para usos de tracción e produción de carne e leite. A vacas son boas nais e producen un leite moi rico e nutritivo para o crecemento dos becerros. Habitualmente pastoréase cun sistema semiextensivo-extensivo, con estabulación no inverno, e pastoreo ó aire libre durante o resto do ano, alimentándose tanto en pastos abertos como en zonas frondosas. A raza está ben adaptada ó rudo clima montañés da súa zona de distribución e resulta adecuada para a produción de carne como outras razas próximas, como a rubia galega.

Evolución da poboación

Ano	Femias	Machos	Total	Ganderías
2009	1 520	345	1 865	75
2010	1 805	421	2 226	78
2011	2 088	479	2 567	77
2012	2 108	455	2 563	79
2013	2 125	361	2 486	78
2014	2 069	332	2 401	78
2015	2 325	380	2 705	84
2016	2 298	447	2 745	85
2017	2 277	411	2 688	78
2018	2 356	402	2 758	79
2019	2 303	422	2 725	71
2020	2 546	483	3 029	64
2021	2 635	462	3 097	66
2022	2 528	430	2 958	56
2023	2610	507	3117	59

Gráfica de evolución demográfica da vaca vianesa entre 2009 e 2022

Datos segundo a aplicación ARCA do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación.

Véxase tamén

Ligazóns externas

• Ficha da raza vianesa en PDF na Conselleria do Medio Rural da Xunta de Galicia
• Ficha da raza vianesa Arquivado 10 de febreiro de 2007 en Wayback Machine. na Sociedad Española para los Recursos Genéticos Animales (SERGA)(en castelán)