Caldelá

A caldelá é unha raza de vacún autóctona de Galicia. Actualmente a poboación é moi reducida, con 1 636 exemplares (2022). A raza caldelá ten un temperamento tranquilo e polo tanto é boa para a súa utilización para o traballo. É unha raza típica da provincia de Ourense e o seu nome provén de Castro Caldelas, concello que é centro xeográfico da raza.

Morfoloxía e datos produtivos

Agrupa animais de perfil recto, eumétricos e mediolíneos, de cabeza proporcionada con fronte plana e ancha, cornos xeralmente en gancho, pescozo curto, cruz elevada e liña dorsolumbar algo cóncava, peito amplo, tórax profundo e costelares estendidos. As extremidades son finas, con articulacións rectas e nádegas escasamente desenvolvidas. Os tetos son grandes e simétricos. O talle á cruz oscila entre os 125 e os 155 cm e o peso medio é de 500 kg para as femias e de 700 kg para os machos.

	Machos	Femias
Altura á cruz (cm)	132	128
Peso adulto (kg)	650	450

Os animais de raza Caldelá teñen un temperamento tranquilo que conduce a unha grande docilidade, e polo tanto, a un bo manexo e a súa consecuente utilización para o traballo. Trátase de animais rústicos, de grande aptitude maternal e temperamento tranquilo, características que conducen a unha grande docilidade e a un excelente manexo.

As canais teñen boa conformación e son moi compactas, proporcionando uns rendementos arredor do 49%. Esta carne presenta uns niveis adecuados de proteína de alta calidade, con elevados contidos de aminoácidos esenciais como treonina, valina, lisina e fenilalanina.

A carne non é excesivamente graxa, pero a súa distribución é adecuada, con valores de graxa intramuscular que superan o 2%. Proporcionándolle previamente unha maduración apropiada obtéñense unhas características organolépticas excelentes, dando lugar a unha carne saborosa, xugosa e tenra.

Usos e sistemas de explotación

O uso principal é para produción de carne. Non se trata dunha raza produtora de carne cuantitativamente, senón cualitativamente. Os xatos teñen unha grande calidade natural e poden alcanzar ata os 150 kg/canal ao destete ou, se se comercializan máis tarde, pódense obter rendementos superiores ao 50%.

Explótase habitualmente en sistemas mixtos de estabulación e pastoreo. A alimentación oscila en función da época do ano, que pode ser herba do prado, feo e algunhas raíces subministradas nos períodos de estabulación, así como pastos naturais cando o gando permanece continuamente en extensivo.

Esta raza resulta idónea para explotacións en réxime extensivo, xa que son capaces de facer un bo aproveitamento dos recursos pastables de alta montaña na súa maioría.

Evolución da poboación

Boi de raza caldelá

Ano	Femias	Machos	Total	Ganderías
2009	1 076	298	1 374	59
2010	1 210	305	1 515	58
2011	1 315	272	1 587	55
2012	1 226	234	1 460	50
2013	1 110	209	1 319	51
2014	1 136	168	1 304	48
2015	1 269	209	1 478	50
2016	1 291	229	1 520	50
2017	1 286	166	1 452	45
2018	1 233	171	1 404	47
2019	1 288	176	1 464	46
2020	1 338	225	1 563	45
2021	1 331	186	1 517	43
2022	1 405	221	1 636	38
2023	1499	210	1709	42

Gráfica de evolución demográfica da vaca caldelá entre 2009 e 2022

Datos segundo a aplicación ARCA do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación.

Véxase tamén

Ligazóns externas

• Ficha da raza caldelá en PDF (Consellería de Medio Rural)