Leonor de Aquitania

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Leonor de Aquitania
Condesa de Poitiers
Duquesa de Aquitania e Güiena
Duquesa de Gascuña
Raíña consorte de Francia
Raíña consorte de Inglaterra
Eleanor-of-Aquitaine-Poitiers-Cathedral-Window.jpg
Leonor de Aquitania nunha vidreira da catedral de Poitiers, única representación dela feita en vida
Duquesa de Aquitania e Condesa de Poitiers
9 de abril de 11371 de abril de 1204
Predecesor Guillerme X de Aquitania
Sucesor Xoán I de Inglaterra
Raíña consorte de Francia
Con Luís VII
1 de agosto de 113721 de marzo de 1152
Coroación 25 de decembro de 1137
Predecesor Adelaida de Savoia
Sucesor Constanza de Castela

Nome completo Aliénor d'Aquitaine
Nacemento Ca. 1122 ou 1124
Belin ou Bordeos, Ducado de Aquitania
Falecemento 31 de marzo ou 1 de abril de 1204
Poitiers, Ducado de Aquitania
Sepultura Abadía de Fontevrault
Cónxuxe/s Luís VII de Francia
(1137-1152)
Henrique II de Inglaterra
(1152-1189)
Descendencia Véxase Matrimonios e descendencia
Casa real Casa de Poitiers
Proxenitores Guillerme X de Poitiers
Leonor de Châtellerault

Escudo de Leonor de Aquitania
Armas de Leonor de Aquitania
Leonor de Aquitania.

Leonor de Aquitania (en francés Aliénor d’Aquitaine ou Éléonore de Guyenne; en inglés Eleanor of Aquitaine), nada contra 1122 ou 1124 en Belin ou en Bordeos,[1] [2] Ducado de Aquitania, e finada o 31 de marzo ou o 1 de abril de 1204,[3] en Poitiers,[4] [5] e non na Abadía de Fontevraud, como se cita en moitos textos,[6] [7] foi condesa de Poitiers, duquesa de Aquitania e Güiena, duquesa de Gascuña por dereito propio, así como raíña consorte de Francia e raíña consorte de Inglaterra.

Foi a nai de Ricardo Corazón de León e de Xoán sen Terra.

Casou co rei de Francia Luís VII co que tivo dúas fillas, e máis tarde casaría con Henrique II de Inglaterra.

Durante o seu primeiro matrimonio participou na Segunda Cruzada e, á súa volta da Terra Santa, Leonor desempeñou un importante papel na política da Europa Occidental.

Traxectoria[editar | editar a fonte]

Primeiros anos[editar | editar a fonte]

Nada no 1122, Leonor foi descendente dos nobres gobernantes do gran territorio de Aquitania, situado ó sur de Francia. A pequena Leonor, creceu baixo o amparo de titores que a dotaron do amor polas belas artes e de inmediato mostrou dotes para a música e as linguas[8].

Os quince anos, finou o seu pai Guillerme X de Poitiers e Leonor herdou o ducado de Aquitania, moi ansiado por Francia. A causa disto, a solución máis razoable foi a de ligar ambas as liñaxes e quedou deste xeito ligado o futuro de Leonor ó do futuro Luís VII de Francia. A voda tivo lugar o 25 de xullo de 1137 en Bordeos e como era de costume na época, as celebracións duraron varios días. A parella estivo no palacio de l'Ombrière, preto de Burdeos ata a súa partida á París. A noite de vodas, os noivos foron coroados duques de Aquitania na catedral de Saint Pierre de Poitiers.[9]. Nese mesmo ano ascenderon ó trono francés, tras a morte do rei Luís VI.

Raíña de Francia[editar | editar a fonte]

No ano 1145, Leonor de Aquitania tivo a súa primeira filla, María, futura condesa de Champaña. As tensións entre a parella comezaron moi cedo, cando a raíña apoiou o matrimonio ilexítimo da súa irmá Petronila co conde Raúl I de Vermandois, mentres que o rei enviaba o seu irmán Roberto a invadir o condado como castigo pola bigamia do conde.

Leonor convenceu o seu marido de participar na Segunda Cruzada (1147-1149). Antes da partida promoveu torneos para recadar recursos, recolleu doazóns e foi a todas as abadías a pedir a bendición. Acompañou o seu marido na expedición, así como outras damas da nobreza, máis ela, contaba co título de líder feudal do exército de Aquitania en pé de igualdade con outros dirixentes.

Durante a expedición, as diferenzas entre Leonor e Luís creceron pois mentres que Leonor desexaba a loita para reconquistar o condado de Edessa, que pertencía ó seu irmán Raimundo de Toulouse, Luís consideraba máis importante acadar Xerusalén. A discusión rematou cunha rebelión por parte dos cabaleiros de Aquitania, e o exército quedou dividido.

No 1149, Luís e Leonor regresan a Europa, pasando por Roma onde Uxío III promoveu a súa reconciliación. A segunda filla do matrimonio, Alicia Capeto, naceu pouco despois, pero a relación xa estaba esgotada. No 1152 o matrimonio é anulado por consanguinidade e Leonor recuperou o control dos seus territorios.

Raíña de Inglaterra[editar | editar a fonte]

Anverso do selo de Leonor no que se le Leonor, pola graza de Deus, Raíña dos Ingleses, Duquesa dos Normandos. No reverso, a lenda di Leonor, Duquesa de Aquitania e Condesa dos Anxevinos.[10].

O 18 de maio de 1152, Leonor casou na catedral de Santo Andrés de Burdeos, co que sería o rei Henrique II de Inglaterra, unindo os seus dominios en Francia cos que xa posuía o seu novo marido (Anjou, Maine e Normandía alén de Inglaterra e Gales). Deste xeito formábase o chamado Imperio Anxevino, no cal os reis de Inglaterra sendo vasalos do rei de Francia, controlaban un territorio oito veces maior ó controlado por Luís VII.

Deste matrimonio naceron oito fillos, cinco homes e tres mulleres. Na súa corte, establecida principalmente en Poitiers, tivo un grande auxe a literatura cabaleiresca, sendo mecenas de moitos trobadores. A existencia dunha amante do seu marido, provocou o enfrontamento entre Leonor e Henrique, a partir de 1173, Leonor promoveu a rebelión de tres dos fillos do rei contra o seu pai. Tras reprimir a rebelión, Henrique encarcerou a Leonor, primeiro en Chinon e máis tarde en Salisbury, onde permaneceu en arresto ata a morte de Henrique en 1189.

Viúva[editar | editar a fonte]

Á morte de Henrique II de Inglaterra o 6 de xullo de 1189, Leonor foi liberada por orde do novo rei, o seu fillo Ricardo Corazón de León. Viaxou por toda Inglaterra e liberou os prisioneiros do antigo rei ós que mandou xurar fidelidade a Ricardo. Ela gobernou no seu nome ata comezos de 1191[11]. Cando Ricardo partiu á Terra Santa durante a Terceira Cruzada, Leonor vai buscar a Berenguela de Navarra e condúcea, en pleno inverno, ata Messine onde Ricardo se dirixía para partir cara a Terra Santa[12]. Acadárono o 30 de marzo e a voda celebrouse o 16 de maio.

Cando Ricardo Corazón de León volvía da cruzada, foi capturado en Austria. Leonor indignada pola falta de reacción por parte do Papa (quen protexía normalmente os cruzados), escríbelle para recriminarlle a súa actitude e pedirlle axuda para rescatar o seu fillo. Ela mesma foi quen entregou o rescate a Henrique VI, fillo de Federico I Barbarroxa no inverno de 1193.[13].

No 1200, con oitenta anos, da mostras dunha gran fortaleza cando decide viaxar cara a Castela, cruzando os Pireneos para escoller entre as súas netas, as infantas de Castela - fillas da súa filla Leonor e de Afonso VIII de Castela- a que sería a esposa do fillo de Filipe II de Francia, o futuro Luís VIII. A escollida foi Branca, unha das máis célebres raíñas de Francia, rexente do reino en tres ocasións e modelo de virtude e habilidade política.

Leonor de Aquitania, finou o 1 de abril de 1204 en Fontevrault ós 82 anos, sendo sepultada alí mesmo co seu esposo Henrique II e co seu fillo Ricardo Corazón de León.

Antepasados de Leonor de Aquitania[editar | editar a fonte]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
16. William V, Duke of Aquitaine
 
 
 
 
 
 
 
8. William VIII, Duke of Aquitaine
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
17. Agnes of Burgundy
 
 
 
 
 
 
 
4. William IX, Duke of Aquitaine
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
18. Robert I, Duke of Burgundy
 
 
 
 
 
 
 
9. Hildegarde of Burgundy
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
19. Ermengarde of Anjou
 
 
 
 
 
 
 
2. William X, Duke of Aquitaine
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
20. Pons, Count of Toulouse
 
 
 
 
 
 
 
10. William IV, Count of Toulouse
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
21. Almodis de la Marche
 
 
 
 
 
 
 
5. Philippa of Toulouse
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
22. Robert, Count of Mortain
 
 
 
 
 
 
 
11. Emma of Mortain
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
23. Matilda de Montgomerie
 
 
 
 
 
 
 
1. Eleanor of Aquitaine
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
24. Hugues I, Viscount of Châtellerault
 
 
 
 
 
 
 
12. Boson II, Viscount of Châtellerault
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
25. Gerberge de La Rochefoucauld
 
 
 
 
 
 
 
6. Aimery I, Viscount of Châtellerault
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
26. Aimery IV, Viscount of Thouars
 
 
 
 
 
 
 
13. Alienor de Thouars
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
27. Aremgarde de Mauléon
 
 
 
 
 
 
 
3. Aenor de Châtellerault
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
28. Archimbaud Borel de Bueil
 
 
 
 
 
 
 
14. Barthelemy, Seigneur de L'Isle Bouchard
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
29. Agnès, Dame de l'Isle Bouchard
 
 
 
 
 
 
 
7. Dangerose de l'Isle Bouchard
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
30. Eon, Seigneur de Blaison
 
 
 
 
 
 
 
15. Gerberge de Blaison
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
31. Tcheletis de Trèves
 
 
 
 
 
 

Notas[editar | editar a fonte]

  1. A data e o lugar exactos do seu nacemento non se coñecen. Varios cronistas sinalan que os señores de Aquitania xuráronlle fidelidade no seun catorce aniversario, en 1136. Algunhas crónicas dan 1120 como a sua data de nacemento, pero é case seguro que os seus pais non casaron até 1121. Finalmente, outras crónicas din que contaba con trece anos cando casou, en 1137.
  2. Jane Martindale sostén que naceu en 1122, en "Eleanor, suo jure duchess of Aquitaine (c. 1122–1204)", no Oxford Dictionary of National Biography, 2004, Oxford University Press. ISBN 978-0-1986-1411-1.
  3. Marie-Aline de Mascureau, en "Chronologie", primeiramente publicada en "Aliénor d'Aquitaine", Revue 303, fóra de serie nº 81, pp. 218-223, Nantes, 2004, en Edmond-René Labande, Pour une image véridique d'Aliénor d'Aquitaine [Véxase "Bibliografía"].
  4. Labande 1952, p. 26.
  5. Flori 2004, pp. 184-185.
  6. Labande, Edmond-René (1973): Histoire de l'Europe occidentale XIe - XIVe s., p. 233.
  7. Segundo Jean Flori e Martin Aurell, a localización da súa morte na Abadía de Fontevraud, tirada da Chronique de Saint-Martial, débese a unha mala lectura de Amy Kelly. Ver a reedición do artigo de Labande, op. cit., p. 26.
  8. Libro: Mis Favoritos. Autor: Juan Antonio Cebrián. Editorial: La esfera de los libros. Páxinas: 69-72. Capítulo: Leonor de Aquitania
  9. Mascureau, in Labande, p 122
  10. Bonnie Wheeler & John Carmi Parsons, eds. (2003): Eleanor of Aquitaine. Lord and Lady. London: Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-1370-5262-9.
  11. Labande,p. 96
  12. Labande, p. 96-98
  13. Labande, p. 100-104

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Bernard, Katy (2015): Aliénor d'Aquitaine. Bordeaux: Éditions Confluences. ISBN 978-2-3552-7147-2.
  • Duby, Georges (1996): Leonor de Aquitania, María Magdalena. Madrid: Alianza Editorial, S. A. Col. Alianza cien, nº 99. ISBN 84-2064-699-7.
  • Flori, Jean (2005): Leonor de Aquitania. La reina rebelde. Barcelona: Edhasa. ISBN 978-84-3502-675-8.
  • Gonzalez-Arnao Conde-Luque, Mariano (2004): "Leonor de Aquitania. Hierro y seda". La aventura de la historia, abril: 76-79.
  • Kaufman, Pamela (2006): Leonor de Aquitania. Montevideo: Editorial Byblos Ltda. ISBN 978-84-6662-946-1.
  • Labande, Edmond-René (1952): "Pour une image véridique d'Aliénor d'Aquitaine", Bulletin de la Société des antiquaires de l'Ouest, pp. 175-234. Reeditado en 2005, cun prefacio de Martin Aurell e unha cronoloxíua de Marie-Aline de Mascureau, pola Société des antiquaires de l'Ouest, Geste éditions. ISBN 2-8456-1224-9.
  • Minella, Alain-Gilles (2007): Leonor de Aquitania. Una figura de leyenda en la época de las Cruzadas y los trovadores. Madrid: La Esfera de los Libros, S. L. ISBN 978-84-9734-650-4.
  • Pernoud, Régine (1969): Leonor de Aquitania. Madrid: Espasa-Calpe, S. A. Col. Austral, nº 1454. ISBN 84-2391-454-2.
  • Piquer Otero, Andrés (1999): Leonor de Aquitania. Madrid: Alderabán Ediciones, S. L. ISBN 978-84-8867-668-9.
  • Segura Graíño, Cristina (2004): "Una reina independiente, Leonor de Aquitania". Historia National Geographic, mayo: 76-80.
  • Serrano i Òssul, Marc (2002): "Leonor de Aquitania". Historia y Vida, nº 416: 12-13.
  • Villar, A. (2006): "Leonor de Aquitania, una reina rebelde". Historia y Vida, nº 463: 68-75.

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]