Psila africana

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Psila africana
Clasificación científica
Reino: Animalia
Filo: Arthropoda
Clase: Insectos
Orde: Hemípteros
Suborde: Sternorrhyncha
Superfamilia: Psylloidea
Familia: Triozidae
Xénero: Trioza
Especie: T. erytreae
Nome binomial
'Trioza erytreae'
Del Guercio, 1918

A psila africana ou psílido africano dos cítricos[1], Trioza erytreae, é un insecto hemiptero da familia Triozidae. É unha importante praga do xénero Citrus (os cítricos) sendo coa especie Diaphorina citri os únicos vectores coñecidos da grave doenza producida por Candidatus Liberibacter coñecida como Huanglongbing, HLB ou "Citrus Greening". Trátase dun insecto chuchador amplamente distribuído por África onde frecuentemente é portador da enfermidade HLB.[2] Recentemente, este insecto foi detectado por vez primeira en Europa tras a súa aparición en Galicia e no Norte de Portugal malia non se teren aínda detectado casos de HLB neste país.[3]

Distribución[editar | editar a fonte]

O psílido dos cítricos atópase no Camerún, as Illas Comores, Etiopía, Kenya, Madagascar, Malawi, Mauricio, Reunión, Ruanda, Suráfrica, Santa Helena, o Sudán, Swazilandia, Tanzania, Uganda, Zaire, Zambia e Zimbabwe. Tamén se atopa en Arabia Saudita, Iemen e nos arquipélagos da Macaronesia de Madeira e as illas Canarias.[2][4] Recentemente introduciuse en Galicia e no Norte de Portugal. Con todo, o "Citrus Greening" aínda non se detectou.[3]

Descrición[editar | editar a fonte]

Morfoloxía[editar | editar a fonte]

As posturas de ovos localízanse nas marxes das follas novas. Estes ecloden pasados uns 10 días e as ninfas comezan a se alimentar no revés da folla, producindo bugallos e a deformación das follas.[5] Os adultos son alados e comezan sendo pálidos mais escurécense co tempo até tomar unha cor acastañada. A femia é máis grande ca o macho, aínda que a característica máis distintiva é que cando se alimentan forman un ángulo duns 35 graos coa superficie vexetal.[2]

Desenvolvemento[editar | editar a fonte]

Unha femia de psila pode pór até 2000 ovos ao longo da súa vida (a cal dura entre 4 e 7 semanas).[2] O clima seco e cálido é moi negativo para o seu desenvolvemento preferindo climas lenes e húmidos coma o galego. En Suráfrica poden chegar a ter 8 xeracións ao ano.

Localización na planta[editar | editar a fonte]

T. erytreae vive excusivamente sobre plantas da familia Rutaceae, tanto cultivadas como espontáneas. Prefiren os gomos novos e tenros para se alimentar e desenvolver o seu ciclo de vida.

Galicia e Norte de Portugal[editar | editar a fonte]

Afecta a laranxeiras, limoeiros e mandarineiros do país. Apareceu por vez primeira en Galicia na provincia de Pontevedra a finais de 2014. Antes disto, a presenza da psila africana só fora detectada no espazo administrativo europeo na illa de Madeira (en 1994 na Illa de Porto Santo) e, despois, en 2002, nas Canarias. Entrou en Galicia dende a comarca arousana e, en 2015, detectouse en árbores de Vilagarcía de Arousa, Cambados, A Illa de Arousa, O Grove, Sanxenxo, Poio, Pontevedra e Cangas. Tamén ten xa presenza no Norte de Portugal. A Consellería do Medio Rural puxo en marcha un dispositivo especial para saber onde se atopa o insecto e proceder ao seu control e evolución. No Norte de Portugal os primeiros síntomas desta praga foron observados nos concellos do Porto e Matosinhos, en xaneiro de 2015. É a División de Protección e Control Fitosanitario da Estación de Avisos de Entre Douro e Miño quen leva o control (Direção Regional de Agricultura e Pescas do Norte). En novembro de 2015 foi detectada na rexión Centro de Portugal, en Esmoriz.

Gravidade e control[editar | editar a fonte]

Os técnicos galegos fan chamamentos á calma e explican que, polo de agora, só é preciso tratar e dar aviso. O primeiro é notificar por teléfono a situación ao Servizo de Explotacións da Consellería do Medio Rural aportando os datos persoais, a localización da leira afectada e o número de árbores que sofren a praga. Se a infección é leve pódese queimar, senón aplicar un produto fitosanitario autorizado para o tratamento da psila. Cómpre facer tratamientos continuos nun prazo de dúas ou tres semanas. Polo de agora non é preciso cortar as árbores nas que se atope o insecto, porque a bacteria que causa a doenza non ten sido detectada en Galicia.[6]. En Portugal recomendan comprar as árbores en lugares de venda autorizados polos servizos oficiais do Miniterio da Agricultura; nunca adquirir plantas cos síntomas falados, non enxertar con garfos provenientes de árbores infestadas. Ademais cómpre observar atentamente as árbores e cortar e queimar de inmediato as pólas con síntomas da praga en lugares devidamente autorizados; e contactar os servizos da División de Protección e Control Fitosanitario da Estación de Avisos de Entre Douro e Miño para informar da peste.

Danos nos cultivos[editar | editar a fonte]

Os danos directos producidos por esta praga caracterízanse pola deformación dos gomos tenros e a formación de numerosos bugallos que depauperan a planta.

Con todo, os danos máis importantes que causa esta peste son indirectos ao ser o principal axente transmisor da bacteria Candidatus Liberibacter africanus que causa a doenza do "Citrus Greening" ou "Huanglongbing" nos países onde a bacteria está presente.[7]

Control[editar | editar a fonte]

Control biolóxico[editar | editar a fonte]

En Rodesia foron detectados os parasitoides Terrastichus radiatus, Psyllaephagus pulvinatus.[8] . En Runión e Mauricio introduciuse con éxito o parasitoide Tamarixia Dryi.

Control químico[editar | editar a fonte]

Entre os productos máis utilizados actualmente atópanse o dimetoato e os piretroides.

Notas[editar | editar a fonte]