Lingua kiribatiana

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
(Redirixido desde "Lingua xilbertense")
Kiribatiano
Taetae ni Kiribati
Falado en: Kiribati, Fidxi, Illas Marshall, Nauru, Illas Salomón, Tuvalu e Vanuatu
Rexións: Polinesia
Total de falantes: 105.000
Familia: Austronesia
 Malaio-polinesias
  Kiribatiano
Códigos de lingua
ISO 639-1: --
ISO 639-2: gil
ISO 639-3: gil

O kiribatiano (kiribati na propia lingua) é un idioma da familia austronesia.

Aproximadamente 105.000 persoas falan gilbertense, das que 98.000 viven en Kiribati, un 97.2% da poboación. O resto dos falantes son habitantes de Nui (Tuvalu), Rabi (Fidxi), Mili (Illas Marshall) e algunhas outras illas onde existen colonias de antigos habitantes de Kiribati (Illas Salomón, Vanuatu, Nova Zelandia ou Hawaii).

Ao contrario que outros idiomas da rexión do Pacífico, o idioma non se atopa en perigo de extinción, e case todos os falantes utilízano a diario. Só o 30% dos falantes son completamente bilingües co inglés, polo que o xilbertense non corre o risco de ser absorbido por este.

Pescadores, mariñeiros, granxeiros e xente involucrada na produción de copra conforman a maior parte de falantes desta lingua.

Dialectos[editar | editar a fonte]

O kiribatiano ten dous dialectos principais: o do norte e o do sur. A principal diferenza entre ambos está na pronuncia dalgunhas palabras. As illas de Butaritari e Makin tamén teñen o seu propio dialecto, que difire tanto en vocabulario como en pronuncia do gilbertense estándar.

Escritura[editar | editar a fonte]

Para a escritura emprégase o alfabeto latino desde o século XIX, cando o misioneiro Hiram Bingham Jr. traduciu a Biblia. Anteriormente a linguaxe carecía de forma escrita. Unha das dificultades coas que se atopou Bingham ao traducir a Biblia foron referencias a palabras por exemplo montaña, un fenómeno xeográfico descoñecido para os habitantes de Kiribati daquela época e do que só oíran falar en lendas samoanas.

Alfabeto[editar | editar a fonte]

Alfabeto kiribatiano
A B E I K M N NG Ou R T Ou W
ah bee eh i ki mm nn ngg oh ri se ú wi

Frases útiles[editar | editar a fonte]

  • Ola - Mauri
  • Ola [singular]- Ko na mauri
  • Ola [plural] - Kam na mauri
  • Como estás? - Ko uara?
  • Como estades? - Kam uara?
  • Grazas - Ko rabwa
  • Grazas [a varias persoas] - Kam rabwa
  • Adeus - Ti a bo (verémonos)