Lingua kiribatiana

Lingua kiribatiana
Taetae ni Kiribati
Instancia de lingua lingua viva  Subclase de linguas micronesias  Nome orixinal Taetae ni Kiribati (gil)
Propiedades
Número de falantes 116280 (2010)
Institución de normalización Mesa da Lingua Kiribatiana
Tipoloxía lingüística verbo obxecto suxeito lingua moraica lingua flexiva
Estado de lingua da UNESCO segura
Clasificación lingüística
linguaxe humana ↳ linguas austro-tai ↳ linguas austronesias ↳ linguas malaio-polinesias ↳ linguas malaio-polinesias nucleares ↳ linguas malaio-polinesias centro-orientais ↳ linguas malaio-polinesias orientais ↳ linguas oceánicas ↳ linguas oceánicas centro-orientais ↳ linguas micronesias
Localización  Orixinario de Kiribati  País Kiribati
Códigos e identificadores Freebase /m/0361y8 ISO 639-2 gil ISO 639-3 gil ISO 639-5 gil IETF gil
Wikidata

O kiribatiano (kiribati na propia lingua) é un idioma da familia austronesia.

Aproximadamente 105.000 persoas falan kiribatiano, das que 98.000 viven en Kiribati, un 97.2% da poboación. O resto dos falantes son habitantes de Nui (Tuvalu), Rabi (Fiji), Mili (Illas Marshall) e algunhas outras illas onde existen colonias de antigos habitantes de Kiribati (Illas Salomón, Vanuatu, Nova Zelandia ou Hawai).

Ao contrario que outros idiomas da rexión do Pacífico, o idioma non se atopa en perigo de extinción, e case todos os falantes utilízano a diario. Só o 30% dos falantes son completamente bilingües co inglés, polo que o kiribatiano non corre o risco de ser absorbido por este.

Pescadores, mariñeiros, granxeiros e xente involucrada na produción de copra conforman a maior parte de falantes desta lingua.

Dialectos

O kiribatiano ten dous dialectos principais: o do norte e o do sur. A principal diferenza entre ambos está na pronuncia dalgunhas palabras. As illas de Butaritari e Makin tamén teñen o seu propio dialecto, que difire tanto en vocabulario como en pronuncia do kiribatiano estándar.

Escritura

Para a escritura emprégase o alfabeto latino desde o século XIX, cando o misioneiro Hiram Bingham Jr. traduciu a Biblia. Anteriormente a linguaxe carecía de forma escrita. Unha das dificultades coas que se atopou Bingham ao traducir a Biblia foron referencias a palabras por exemplo montaña, un fenómeno xeográfico descoñecido para os habitantes de Kiribati daquela época e do que só oíran falar en lendas samoanas.

Alfabeto

Alfabeto kiribatiano

A	B	E	I	K	M	N	NG	Ou	R	T	Ou	W
ah	bee	eh	i	ki	mm	nn	ngg	oh	ri	se	ú	wi

Exemplos

• Ola - Mauri
• Ola [singular]- Ko na mauri
• Ola [plural] - Kam na mauri
• Como estás? - Ko uara?
• Como estades? - Kam uara?
• Grazas - Ko rabwa
• Grazas [a varias persoas] - Kam rabwa
• Adeus - Ti a bo (verémonos)

Véxase tamén

Bibliografía

• Blevins, Juliette; Harrison, Sheldon P. (1999). "Trimoraic Feet in Gilbertese". Oceanic Linguistics 38 (2): 203–230. doi:10.1353/ol.1999.0012. 
• Cowell, Reid (1951). The Structure of Gilbertese. Rongorongo Press. 
• Lee, Seunghun J.; Timee, Tekonnang (2019). "Aspects of the Kiribati grammar". International Christian University Repository: 23–31. *
• Trussel, Stephen; Gordon W Groves (1978). A Combined Kiribati-English Dictionary based on the works of Hiram Bingham, D.D. and Father Ernest Sabatier, M.S.C. (translated by Sr. M. Oliva) with additional scientific material from Luomala, Goo & Banner. University of Hawaii. Consultado o 2014-04-23.