República de Cracovia

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Rzeczpospolita Krakowska
República de Cracovia

Protectorado de Rusia, Prusia e Austria

1815 — 1846 Bandeira
Bandeira Escudo
Bandeira Escudo
Situación de Cracovia
Cidade libre, independente e estritamente neutral de Cracovia
Capital Cracovia
Goberno República
Período histórico post-Congreso de Viena
 • Congreso de Viena 3 de maio de 1815
 • Levantamento en Cracovia 1846
Moeda Złoty cracoviano

República de Cracovia, tamén coñecida como Cidade Libre de Cracovia,[1] foi un Estado creado no Congreso de Viena, garantido polos tres países veciños, Rusia, Prusia e Austria, que existiu entre 1815 e 1846.

Foi un remanente do Gran Ducado de Varsovia, que foi repartido entre os tres Estados anteriormente citados en 1815. E tamén foi un centro de axitación a favor dunha Polonia independente. En 1846, a raíz da fracasada sublevación contra os austríacos, foi anexionada polo Imperio austríaco.[2]

Situación inicial[editar | editar a fonte]

A República de Cracovia foi instituida en 1815 por decisión do Congreso de Viena.[3] O paladín desta proposta foi o tsar Alexandre I, que durante as negociacións entre Prusia, Austria e Rusia propuxo a instauración de Cracovia e Toruń como cidades libres.

Finalmente, Toruń quedou en mans de Prusia, mentras que Cracovia e os seus arredores instauráronse nun país "libre, independente e estritamente neutral" baixo a protección do Imperio ruso, o Reino de Prusia e o Imperio austríaco, dotado dunha certa autonomía de acordo cunha constitución, que foi redactada polo duque Adam Jerzy Czartoryski e garantida polos Estados asinantes do acordo, e que foi reformada en 1818.[3]

O novo Estado non tiña, porén, autoridade para ditar a súa propia política internacional, de modo que os seus intereses quedaron representados polos tres poderes garantes.

Deste xeito, ditos Estados aseguraban a situación perdurábel da Cidade Libre e a ausencia de tropas no seu territorio.

En contrapartida, Cracovia acubillaría a espías e desertores que fuxiran ao seu territorio.

Historia[editar | editar a fonte]

Establecemento[editar | editar a fonte]

Acto da concesión da Constitución da Cidade Libre de Cracovia.

A Cidade Libre de Cracovia foi a única parte do napoleónico Gran Ducado de Varsovia que se mantivo máis ou menos independente despois de 1815. O resto foi atribuído principalmente a Rusia (o Reino do Congreso), e secundariamente a Prusia (o Gran Ducado de Posen ou Poznan).

A data oficial de instauración do Estado foi o 3 de maio de 1815 baixo a protección das tres potencias responsábeis dos repartos de Polonia a finais do século XVIII.

Estaba formada pola cidade de Cracovia e os seus arredores.

Constitución de 1818[editar | editar a fonte]

A constitución outorgada en 1815 polo Congreso de Viena foi reformada en 1818. Unha "Comisión de Organización", formada por senadores da Cidade Libre, ocupouse de redactar a nova constitución e organizar a administración da Cidade-Estado. En particular, nomeouse unha "Comisión Campesiña" con vistas a regular o status legal destes.

Esta constitución amosaba unha certa orixinalidade, dentro das normas do Antigo Réxime dos seus Estados veciños, como a abolición da servidume, a liberdade de palabra e de reunión, a prohibición por parte das autoridades de confiscar bens e a prohibición dos arrestos arbitrarios. Garantía a igualdade de todos ante a lei e a inviolabilidade da propiedade privada, e o predominio da lingua polaca. A relixión do Estado era o catolicismo, pero os demais cristiáns tiñan tamén asegurados todos os dereitos civís, e os crentes doutras relixións, a tolerancia e a protección da lei.

O poder lexislativo exercíase por unha Asemblea de representantes da cidade, das vilas, da Universidade, da Igrexa católica e da Xustiza. O poder executivo radicaba nun Senado de trece membros: o presidente e oito senadores escollidos pola Asemblea de representantes, dous senadores nomeados pola Igrexa e outros dous senadores designados pola Universidade.

As leis inspirábanse no Código napoleónico, que estaba en vigor no Gran Ducado de Varsovia desde 1808. A lingua oficial era o polaco. A Cidade Libre podía comerciar sen taxas aduaneiras con Rusia, Prusia e Austria. A Universidade Iguelónica de Cracovia podía admitir estudantes dos territorios polacos baixo do dominio das tres potencias veciñas.

A Asemblea tiña competencias lexislativas e de control. Reuníase unha vez ao ano para aprobar os orzamentos, controlar o traballo dos funcionarios estatais e para elixir senadores e outros cargos. Porén, a constitución subordinaba a súa iniciativa á aprobación do Senado, que tiña o dereito, durante o ano seguinte, de suspender a realización das decisións da Asemblea no caso de que esta non obtivese a aprobación de, polo menos, 7/8 dos votos.

O sufraxio activo na República estaba nas mans de profesores da universidade, mestres, artistas, clero secular, directores de fábricas e talleres, comerciantes máis importantes, propietarios de pousadas e de casas que pagasen polo menos 50 zlotys de impostos de propiedade.

Aos candidatos á Asemblea de representantes e ao Senado se lles exixía ter completado estudos nunha universidade polaca. Estaban exentos desta regra os antigos funcionarios do Gran Ducado de Varsovia e os membros nomeados polos países garantes.

A Cidade Libre de Cracovia tivo o primeiro goberno republicano auténtico na historia de Polonia, e tamén foi a primeira república moderna do leste de Europa.[Cómpre referencia]

Decadencia e disolución da Cidade-estado[editar | editar a fonte]

Durante a insurrección de 1830-1831 contra os rusos,[4] Cracovia serve como base aos patriotas do reino de Polonia, que así poden recibir armas. Tras o fracaso desta insurrección, a Cidade Libre perde rapidamente a súa autonomía, cada vez con máis restricións á súa constitución. Desde 1836 a 1841, Cracovia foi ocupada polo exército austríaco.

En 1846 a Cidade sublévase contra os ocupantes austríacos,[5] [6] pero a insurrección foi rapidamente reprimida e Austria anexionou o territorio de Cracovia o 6 de novembro de 1846.[7]

Xeografía[editar | editar a fonte]

Mapa físico da República de Cracovia.

A República de Cracovia creouse a partir da porción suroeste do Gran Ducado de Varsovia, na marxe esquerda do río Vístula. A súa superficie era de 1.234 km² (segundo outras fontes, 1.164) e compartía fronteiras co Imperio ruso, o Reino de Prusia e o Imperio austríaco.

No seu territorio encontrábanse, ademais de Cracovia, 224 vilas, das cales en torno ao 60 % estaban en mans privadas, e tres cidades privadas, Chrzanów, Trzebinia e Nowa Góra.

En 1815 contaba con 95.000 habitantes, e en torno a 1843, 146.000, dos cales máis ou menos o 85 % eran católicos e o resto, na súa maioría, xudeus (14 %).

A familia máis poderosa da República de Cracovia eran os Potocki de Krzeszowice, propietarios de 11 vilas. Porén, a maioría dos membros desta poderosa familia vivían en Cracovia para levar aos nenos á escola e participar activamente na vida política da Cidade-estado.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. O seu nome oficial era
    Cidade libre, independente e estritamente neutral de Cracovia e o seu territorio
    (en polaco: Wolne, Niepodległe i Ściśle Neutralne Miasto Kraków z Okręgiem).
  2. Degan (1997), p. 378.
  3. 3,0 3,1 Hertslet (1875), p. 127.
  4. Prince, Nancy (2011). Universitat de València, ed. Vida y viajes de la señora Nancy Prince. Trducido del original por Sergio Saiz Marín con la contribución de Carme Manuel Cuenca. p. 105. ISBN 8437084695. 
  5. título=La France, terre d'exil 1830-1914 Deuframat. Consultada o 6 de marzo de 2014.
  6. Quelques dates cracoviae.com Consultada o 6 de marzo de 2014.
  7. Blaise Knapp, Le Système préférentiel et les États tiers, Librairie Droz, 1959.

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Commons
Commons ten máis contidos multimedia sobre: República de Cracovia

Bibliografía[editar | editar a fonte]

  • Degan, Vladimir Đuro (1997): Developments in International Law Series. Volume 27. Martinus Nijhoff Publishers. ISBN 978-90-411-0421-2. 378
  • Feuchtwanger, E. J. (1970): Prussia: Myth and Reality. Chicago: Henry Regnery Company ISBN 0-85496-108-9.
  • Hertslet, Edward (1875): The map of Europe by treaty; showing the various political and territorial changes which have taken place since the general peace of 1814. London: Butterworths. 127

Outros artigos[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]

Coordenadas: 50°3′42″N 19°56′14″E / 50.06167°N 19.93722°E / 50.06167; 19.93722