Xestela

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
Xestela
Equisetum telmateia stem.jpg
Xestela (Equisetum arvense)
Clasificación científica
Reino: Plantae
División: Sphenophyta
Clase: Equisetopsida
Orde: Equisetales
Familia: Equisetaceae
Xénero: Equisetum
Especie: 'Equisetum arvense'
Nome binomial
'Equisetum arvense'
Linnaeus, 1753

A xestela[1], herba estrañeira[2], ou rabo de cabalo (Equisetum arvense) é unha especie de fento pertencente á familia das equisetáceas. É considerada planta medicinal; é común en Galiza.

Descrición[editar | editar a fonte]

É un arbusto perenne con talo rizomatoso, distribuído no hemisferio norte. Pode contar con talos estériles e fértiles. Os estériles comezan a medrar despois de que os fértiles agromasen; e adoitan ser máis longos e arbustivos. Eses segmentos conteñen un feixe de pólas erectas, até 20 segmentos de 5 a 50 cm de longo. Os fértiles adoitan ser a metade de longos ca os estériles e normalmente máis suculentos.

Distribución e hábitat[editar | editar a fonte]

Atópase xeralmente no hemisferio norte. Necesita de certa humidade edáfica e ambiental, polo que acostuma medrar preto de regueiros ou en solos lamacentos. Espállase por todo o litoral ibérico, incluíndo as Illas Baleares até os 1.800 metros de altitude. Falta no extremo sur da Comunidade Valenciana.

Composición química[editar | editar a fonte]

Propiedades[editar | editar a fonte]

A xestela ten varios compostos químicos, usados coma menciñas. Rico en minerais silicatados (10%), potasio e calcio, con propiedades diuréticas. É prescrita para coidar tecidos conxuntivos (cartilaxes, tendóns, e ósos) e tamén pólipos​, epistaxes, e sangrados. Os rebentos cómense coma vexetais no Xapón pola primavera. Ten un moi alto número diploide - 216 (108 pares de cromosomas) - 5 veces máis grande ca o número humano diploide (46).

Equisetum arvense fertile spore-bearing stem - Keila.jpg
Prêle1.2.JPG

Usos na menciña herborista[editar | editar a fonte]

Na menciña popular a xestela gozaba dende tempos moi remotos de gran prestixio, especialmente polo seu poder hemostático e eficacia contra as graves afeccións dos riles e da vexiga. Actualmente emprégase para combater as hemorraxias, vómitos de sangue, as afeccións renais e vesicais, os cálculos e as pedras. A xestela axuda en casos onde outros diuréticos non adoitan dar resultados, como por exemplo nas hidrocardias, na hidropersía da pleura costal ou en trastornos renais por mor á escarlatina ou outras graves doenzas.[3]

Outros usos[editar | editar a fonte]

Denominación popular[editar | editar a fonte]

A xestela, único nome recollido no dicionario da Real Academia Galega recibe outros nomes populares galegos, como herba estrañeira e rabo de cabalo[4]. Outras denominacións son chifre, cabaliña e herba canuda.

Sinónimos[editar | editar a fonte]

  • Equisetum hiemale L
  • Equisetum maximum L
  • Equisetum telmateia L
  • Equisetum riparium Fr. [1843]
  • Equisetum campestre Schultz [1819]
  • Equisetum boreale Brongn. [1831]
  • Equisetum arcticum Rupr. [1845]
  • Presla arvensis (L.) Dulac [1867, Fl. Hautes-Pyr. : 26]
  • Allostelites arvense (L.) Börner
Variedades
  • Equisetum arvense var. serotinum G.Mey. [1836]
  • Equisetum arvense var. nemorosum A.Br. in Döll [1859]
  • Equisetum arvense var. irriguum Milde [1851]
  • Equisetum arvense var. duffortianum Hy [1898]
  • Equisetum arvense var. alpestre Wahlenb. [1812]
  • Equisetum arvense subsp. riparium (Fr.) Nyman [1884]
  • Equisetum arvense subsp. alpestre (Wahlenb.) Arcang. [1882]
  • [1]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Nome común galego preferido no dicionario da Real Academia Galega - http://www.realacademiagalega.org/dicionario#searchNoun.do?nounTitle=xestela Arquivado 22 de xullo de 2013 en Wayback Machine.
  2. Nome común galego preferido en Termos Esenciais de Botánica, entrada 383 da Comisión de Normalización Lingüística da Escola Politécnica Superior de Lugo - Universidade de Santiago de Compostela, 2002
  3. 6.Treben, Maria, (aut.). Salud de la Botica del Señor. Ennsthaler. 5ª ed.(1999). 108 páxinas
  4. Rabo de cabalo e xunto a xestela o termo máis recollido nos distintos dicionarios galegos - http://sli.uvigo.es/ddd/ddd_pescuda.php?pescuda=Xestela&tipo_busca=lema

Vésaxe tamén[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]