Os estudos arqueolóxicos sinalan unha densa ocupación prehistórica dos outeiros que bordean a cidade actual e dos situados no seu termo municipal, polo menos desde a Idade de Bronce. Durante a Idade de Ferro apréciase un continuado proceso de concentración da poboación, que desembocará na aparición de poboados máis complexos compostos por vivendas rectangulares parcialmente escavadas na roca, construídas con armazóns de madeira e adobes (Cerro Molino). Estes poboados celtibéricos que atopan, e ás veces destrúen, os conquistadores romanos correspóndense aos poboadores berones que citan as fontes clásicas.
Durante o período romano, a Nájera actual forma parte de Tritium Magallum (Tricio), localidade situada a dous quilómetros.
Baixo dominio musulmán levántase un castelo-refuxio no cumio do cerro que domina Nájera, praza que será fundamental no control da Rioxa Alta e da fronteira cristiá.
Desde principios do século X menciónase Nájera nas narracións sobre as continuas loitas entre mouros e cristiáns. Á poboación déronlle os árabes o nome de Náxara ("Lugar entre penas" ou "Lugar ao mediodía") e ó seu río Nalia chamáronlle Najarilla.
.svg){kind=small}
