K'an Joy Chitam I

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura
K'an Joy Chitam I
Gobernante de Palenque
Glifo maya de K'an Joy Chitam I en el tablero del Templo de la Cruz en Palenque.jpg
Glifo de K'an Joy Chitam I no taboleiro do Templo da Cruz.

Reinado6 de febreiro de 5296 de febreiro de 565
Nacemento3 de maio de 490
Falecemento6 de febreiro de 565 (74 anos)
PredecesorAhkal Mo' Nahb I
SucesorAhkal Mo' Nahb II

K'an Joy Chitam I, nado o 3 de maio de 490 e finado o 6 de febreiro de 565 foi un ahau maia do señorío de B'aakal, cuxa cidade capital era Lakam Ha', hoxe coñecida como a zona arqueolóxica de Palenque. É tamén coñecido como Hok, Kan Xul I ou K'an Hok' Chitam I. As propostas para a tradución do seu nome son Pecarí Amarelo Atado ou Precioso Mozo Pecarí.[1]

Traxectoria[editar | editar a fonte]

De acordo á conta longa do calendario maia naceu o 9.2.15.3.8 12 lamat 6 uo, é dicir, o 3 de maio do ano 490. O 14 de novembro de 496, cando tiña cinco anos e medio de idade, participou nunha cerimonia na cal se lle outorgou un título de nobreza —que lle correspondía por herdanza— nun lugar chamado Toktahn, cuxa localización aínda non foi identificada.[2] Dende a morte do seu antecesor até o seu entronización existe un período de interregno que durou pouco máis de catro anos. K'an Joy Chitam I ascendeu ó poder o 9.4.14.10.4 5 k'an 12 kayab, é dicir, o 6 de febreiro de 529, cando contaba con 39 anos de idade.[3]

No taboleiro oriental do Templo das Inscricións, existen rexistros que sinalan que Joy Chitam I realizou ofrendas ós seus deuses —moi probablemente autosacrificios de sangue— nos anos 534, 554 e 564, que na conta longa corresponden ós rexistros 9.5.0.0.0, 9.6.0.0.0 e 9.6.10.0.0 respectivamente.

Despois de gobernar durante trinta e seis anos, Joy Chitam morreu o 9.6.11.0.16 7 kib 4 kayab, é dicir, o 6 de febreiro de 565. Un retrato de K'an Joy Chitam I atópase tallado en altorrelevo na cara occidental do sartego de Pakal “o Grande”.[4]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Skidmore, 2008; 27
  2. Skidmore, 2008; 26
  3. Florescano, 2009; 235
  4. Skidmore, 2008; 30

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografía[editar | editar a fonte]