Herba becerra

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á busca
Herba becerra
Planta nun muro de cachotes en Thasos, Grecia
Planta nun muro de cachotes en Thasos, Grecia
Clasificación científica
Reino: Plantae
División: Magnoliophyta
Clase: Magnoliopsida
Orde: Lamiales
Familia: Plantaginaceae[1]
Subfamilia: Antirrhinoideae
Tribo: Antirrhineae
Xénero: Antirrhinum
Especie: Antirrhinum majus

A herba becerra ou herba do can[2] Antirrhinum majus é unha especie de planta da familia das plantaxináceas de talo ergueito, con follas simples, opostas na base do talo e alternas máis arriba e flores en acios de distintas cores, de forma característica,[3] nativa do Mediterráneo, desde Marrocos, Portugal e sur de Francia, até o leste de Turquía e Siria.[4][5]

Descrición[editar | editar a fonte]

Planta bienal até perenne, de 1,5–2 m de altura, coa base algo leñosa, máis ou menos ramificada, ascendente até recta, desigualmente vilosa e glandulosa. Follas inferiores opostas, as superiores alternas, lineares, de 1–7 cm de longo e 1–25 mm de ancho, sésiles, de marxes enteiras, de base acuñada. Inflorescencias en acios terminais. Cáliz de até 8 mm de longo, con sépalos de igual lonxitude, oblongos até largos. Corola vermello púrpura, de até case 5 cm de longo, cun labio superior bilobado e un inferior dividido en tres partes. Tubo corolino pechado por 2 prominencias avultadas. 4 estames no tubo corolino. Cápsula de até 14 mm de longo, gladulosa até glabra, oblonga, con tres poros.

Hábitat[editar | editar a fonte]

Pedregueiras, rochedos, paredes, pendentes pedrentas.

Distribución[editar | editar a fonte]

Mediterráneo de España até Turquía e Siria. Cultivada e moi estendida.

Antirrhinum majus subsp. linkianum.
Ilustración
Detalle da flor
Nun selo postal de Rusia
Inflorescencia
Cultivar

Cultivo e usos[editar | editar a fonte]

As diversas especies son plantadas en xardíns polas súas flores. É tratada como planta anual, especialmente en zonas frías onde non sobrevive ao inverno. Numerosos cultivares están dispoñíbeis, incluíndo plantas con flores de cor lavanda, laranxa, rosa, amarela, ou brancas, e tamén cunha floración simétrica.[6]

Propiedades[editar | editar a fonte]

Principios activos: contén mucilaxes, ácido gálico, resinas, pectina, rinantina, amargos.[7]

Indicacións: é emoliente tópico. Antifloxístico, resolvente. Adstrinxente, detersivo, antiescorbútico, hepático, diurético. É eficaz contra as inflamacións, úsase para as almorrás. Utilizouse en gargarexos contra ulceraciones da cavidade bucal. Internamente en colite e pirose. Externamente, como cataplasmas, sobre os eritemas.[7]

Estudos no desenvolvemento da simetría bilateral[editar | editar a fonte]

O desenvolvemento da monosimetría floral foi investigado mediante o uso de xenética molecular e un dos modelos máis usados neste eido foi a herba becerra (xénero Antirrhinum). Como primeiro modelo foi usada a especie Antirrhinum majus. En termos adaptativos a monosimetría semella evoluír varias veces de forma independente a partir da simetría radial debido a que é un sistema exitoso en relación ao gran potencial para a precisión dos mecanismos de polinización por animais.[8]

Taxonomía[editar | editar a fonte]

Antirrhinum majus foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 2: 617. 1753.[9]

Etimoloxía

Antirrhinum: nome xenérico que deriva do grego anti = "como," e rhinon = "nariz," por mor de que as flores semellan teren un nariz.[10]

majus: epíteto latino que significa "maior".[11]

Subespecies

Hai 5 subespecies:[4][5]

  • Antirrhinum majus subsp. majus. Sur de Francia, nordés de España
  • Antirrhinum majus subsp. cirrhigerum (Ficalho) Franco. Sur de Portugal, suroeste de España
  • Antirrhinum majus subsp. linkianum (Boiss. & Reut.) Rothm. Oeste de Portugal (endémica)
  • Antirrhinum majus subsp. litigiosum (Pau) Rothm. Sueste de España aínda que tamén se atoparon no oeste do mesmo país.
  • Antirrhinum majus subsp. tortuosum (Bosc) Rouy
Sinonimia
  • Antirrhinum grandiflorum Stokes
  • Antirrhinum hispanorum Bordère ex Rothm.
  • Antirrhinum latifolium var. purpurascens Benth.
  • Antirrhinum majus var. ongipedunculatum Regel
  • Antirrhinum majus var. peloria Migout
  • Antirrhinum majus var. pseudoma jus.
  • Antirrhinum murale Salisb.
  • Antirrhinum vulgare Bubani[12]

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Oyama, R. K., & Baum, D. A. (2004). Phylogenetic relationships of North American Antirrhinum (Veronicaceae). American Journal of Botany 91: 918-925
  2. Nomenclatura vernácula da flora vascular galega. Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 1991; Vocabulario de ciencias naturais, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 1991; Gran dicionario Xerais da lingua galega, Vigo, Xerais, 2009
  3. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para herba.
  4. 4,0 4,1 Flora Europaea: Antirrhinum majus
  5. 5,0 5,1 Germplasm Resources Information Network: Antirrhinum majus
  6. Huxley, A, ed. (1992).
  7. 7,0 7,1 "Antirrhinum majus". Plantas útiles: Linné. Consultado o 27 de outubro de 2009. 
  8. ALMEIDA & GALEGO, 2005
  9. "Herba becerra". Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. Consultado o 29 de decembro de 2012. 
  10. En Nomes botánicos
  11. En Epítetos Botánicos
  12. Plant List

Véxase tamén[editar | editar a fonte]