Carpintaría de ribeira

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

A carpintaría de ribeira é a industria de construción artesanal de barcos de madeira.[1] De gran tradición nas nosas costas, durante o século XX viu relegada a súa actuación en toda Europa á construción de pequenas embarcacións, diminuíndo moito o seu volume de traballo[2], de xeito que en 2019 en asturias existe un único estaleiro de ribeira, sito na ría de Ribadeo.[3] En países sen grandes estaleiros, a súa actividade continúa puxante.

A construción de embarcacións de cabotaxe deu o seu nome a estas carpintarías, que cubriron dende antigo a construción de pequenas barcas, pero tamén ata finais do século XIX outras embarcacións de máis calado como corvetas, goletas ou bergantíns.

Esta técnica nace coa navegación, sendo dos exipcios dos que primeiro se ten noticia da existiencia de carpintaría de ribeira, practicada dende o ano 3000 a.C.[4]

Astaleiro de buques de madeira. Taller de carpintaría de ribeira na Lieira, Castropol, sobre a ría de Ribadeo.

Técnica de construción[editar | editar a fonte]

Previo[editar | editar a fonte]

Selección da madeira[editar | editar a fonte]

Para as pezas máis importantes da estrutura (roda, codaste, cadernas) madeira con dureza e curvatura ideais: por exemplo, carballo. As piezas longas, quilla e sobrequilla, madeira de troncos longos e rectos, como eucalipto ou ciprés.

Almacenamento ó ár libre[editar | editar a fonte]

Para ter un grao ideal de humidade, a madeira almacénase ó ár por un tempo longo abondo.

Debuxo de planos[editar | editar a fonte]

Antes de comezar a construción, fanse os debuxos na mesa de gálibo.

Desenvolvemento da construción[editar | editar a fonte]

Quilla, roda e codaste[editar | editar a fonte]

A construción comeza coa quilla, na que se va unir roda (que constitúe a armazón da proa) e codaste (da popa). Estas tres pezas afírmanse con durmintes, para dar rixidez ó conxunto.

Cadernas[editar | editar a fonte]

Ó conxunto anterior únenselle as cadernas. As primeiras en ser colocadas son as chamadas tercio de proa e tercio de popa, que se sitúan no tercio anterior e posterior da medida total da quilla. Logo van incorporándose o resto, en cantidade varialbe segundo o tamaño da embarcación. En barcos de maior porte, as cadernas afírmanse sobre a quilla sobrepoñendo a esta a sobrequilla.

Baos[editar | editar a fonte]

Ás cadernas únenselle, de costado a costado a nivel de cuberta, os baos que a van soportar. O conxunto ata aquí constitúe a obra morta.

Forro do casco[editar | editar a fonte]

O casco entáblase a partir da obra morta: dende o alto até a liña de flotación, para seguir dende a quilla até rematar coa obra morta xa entablada, tendo así a obra viva.

Calafateo[editar | editar a fonte]

Cartel da ruta costeira Castropol-As Figueiras con información sobre a carpintaría de ribeira na zona da Lieira, na ría de Ribadeo.
Cartel da ruta costeira Castropol-As Figueiras con información sobre a carpintaría de ribeira na zona da Lieira, na ría de Ribadeo.

Sélanse as aberturas entre as táboas do casco colocando pabilo de algodón trenzado, cun mazo e ferramenta de calafateo (semellante a unha cuña metálica).

Notas[editar | editar a fonte]

  1. "construcción y reparación de embarcaciones de madera". web.archive.org. 2012-07-12. Consultado o 2019-01-20. 
  2. Cartel explicativo da senda consteira peonil entre Castropol e As Figueiras, en Asturias
  3. "El último astillero de ribera de Asturias pervive en la ría ribadense". La Voz de Galicia (en castelán). 2019-03-18. Consultado o 2019-03-18. 
  4. "World's Oldest Planked Boats - Archaeology Magazine Archive". archive.archaeology.org. Consultado o 2019-01-20. 

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]