Bienio Progresista

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Bienio Progresista é o nome co que se coñece o breve período da Historia de España transcorrido entre xullo de 1854 e xullo de 1856, durante o cal o Partido Progresista pretendeu reformar o sistema político do reinado de Isabel II, dominado polo Partido Moderado dende 1844, afondando nas características propias do réxime liberal, tras o fracaso dos gobernos moderados da década anterior.

Historia[editar | editar a fonte]

Ao final da Década moderada apreciábase que había corrupción entre os políticos, pois sempre eran os mesmos os que dirixían a política e a economía do país. Por outra parte, ao cabo de dez anos de moderantismo, os que non tiñan rendas altas non tiñan dereito ao voto e por suposto non tiñan dereito a ser elixidos para formar parte das Cortes, pois a Constitución de 1845 impedíallo, xa que o sufraxio censatario limitaba o dereito de voto para os máis ricos.

Esta situación provocou protestas e movementos subversivos en resposta a estas inxustizas. Estes movementos eran liderados polos propios liberais que non estaban de acordo coa forma de actuar do goberno; a maioría destes grupos liberais eran progresistas, pero tamén había grupos de moderados descontentos pola situación política, como é o caso do moderado xeneral Leopoldo O'Donnell.

Decadencia[editar | editar a fonte]

A partir da dimisión de Bravo Murillo a finais do ano 1852 xa comezara a decadencia gobernamental con disposicións por decreto que vulneraban o ordenamento constitucional. As principais figuras moderadas, descontentas co gabinete, foran apartadas pola nai da raíña, María Cristina de Borbón, que exercía o control sobre as filas moderadas. Así Francisco Martínez de la Rosa, Alejandro Mon y Menéndez e Leopoldo O'Donnell, homes de gran peso e que desexaban formar parte dun gabinete que restaurase a confianza na Coroa sen deixar en mans do Partido Progresista o Goberno, quedando excluídos de calquera iniciativa política.

Primeiras protestas[editar | editar a fonte]

En febreiro de 1854 producíronse as primeiras protestas na rúa en Zaragoza, que até xullo estendérense por toda España. O 28 de xuño de 1854, o xeneral Leopoldo O'Donnell, que se ocultara en Madrid durante as persecucións contra liberais e diferentes sectores moderados de toda España, uniuse a diversas forzas e enfrontouse as tropas leais ao goberno en Vicálvaro esixindo un goberno novo e que se acabase coa corrupción. Respectan á Raíña pero denuncian o mal goberno. Este pronunciamento militar recibe o nome de "La Vicalvarada", sen que resultara un vencedor claro. Ao largo de xuño e xullo uníronse ao alzamento outras tropas en Barcelona. O 17 de xullo, en Madrid, pero tamén en Alzira, Cuenca, Logroño, Valencia e Zaragoza, civís e militares saíron á rúa nunha sucesión de actos violentos, poñendo en perigo a vida da mesma nai da Raíña, que debeu de buscar refuxio.

Manifesto[editar | editar a fonte]

Ante esta situación o xeneral O'Donell e as súas tropas retiráronse cara ao sur, onde conectaron co xeneral progresista Serrano e xuntos lanzaron o 7 de xullo de 1854 o Manifesto de Manzanares ao país para mobilizar a poboación civil:

"Españoles: La entusiasta acogida que va encontrando en los pueblos el Ejército liberal; el esfuerzo de los soldados que la componen, tan heroicamente mostrado en los campos de Vicálvaro; el aplauso con que en todas partes ha sido recibida la noticia de nuestro patriótico alzamiento, aseguran desde ahora el triunfo de la libertad y de las leyes que hemos jurado defender.

Dentro de pocos días, la mayor parte de las provincias habrá sacudido el yugo de los tiranos; el Ejército entero habrá venido a ponerse bajo nuestras banderas, que son las leales; la nación disfrutará los beneficios del régimen representativo, por el cual ha derramado hasta ahora tanta sangre inútil y ha soportado tan costosos sacrificios. Día es, pues, de decir lo que estamos resueltos a hacer en el de la victoria.

Nosotros queremos la conservación del trono, pero sin camarilla que lo deshonre; queremos la práctica rigurosa de las leyes fundamentales, mejorándolas, sobre todo la electoral y la de imprenta; queremos la rebaja de los impuestos, fundada en una estricta economía; queremos que se respeten en los empleos militares y civiles la antigüedad y los merecimientos; queremos arrancar los pueblos a la centralización que los devora, dándoles la independencia local necesaria para que conserven y aumenten sus intereses propios, y como garantía de todo esto queremos y plantearemos, bajo sólidas bases, la Milicia Nacional. Tales son nuestros intentos, que expresamos francamente, sin imponerlos por eso a la nación. Las Juntas de gobierno que deben irse constituyendo en las provincias libres; las Cortes generales que luego se reúnan; la misma nación, en fin, fijará las bases definitivas de la regeneración liberal a que aspiramos. Nosotros tenemos consagradas a la voluntad nacional nuestras espadas, y no las envainaremos hasta que ella esté cumplida.

Cuartel general de Manzanares, a 6 de julio de 1854. El general en jefe del Ejército constitucional, Leopoldo O'Donnell, conde de Lucena."

Este manifesto difundiuse entre a poboación invitando ao pobo a levantarse en apoio destas ideas. A reacción popular foi inmediata, pois proliferaron as axitacións e revoltas populares por todo o país apoiando o Manifesto, de modo que se converteu nunha revolución a que se uniron os obreiros cataláns.

A vista dos acontecementos Isabel II tivo que atender e conceder o que o manifesto lle esixía. Comezaba o Bienio Progresista. Este novo período estaba cheo de ilusión e esperanza para grandes sectores do pobo. O novo goberno, liderado por Espartero aplicouse a poñer en práctica o prometido conforme ao Manifesto do Manzanares.

Textos constitucionais[editar | editar a fonte]

Os progresistas querían unha Constitución progresista, polo que anularon a Constitución moderada de 1845 e sobre as bases da Constitución do 37 trataron de elaborar un novo texto constitucional. Ao final non chegou a aprobarse debido ao desacordo entre as forzas políticas. Non obstante outorgáronse dereitos aos cidadáns, tales como a liberdade de expresión, liberdade de imprenta e liberdade de asociación política. Xurdiron outros partidos como o partido demócrata e o partido republicano non que militaban socialistas e federalistas. O panorama político complicouse moito. Aproveitando as liberdades, o movemento obreiro pasou a acción, sobre todo a través das folgas xerais. Os campesiños tamén se uniron as protestas para mellorar a súa situación.

Os concellos xa estaban descentralizados polo que os cargos municipais elixidos polo pobo, exercían presión sobre o goberno. Por outra parte os elementos moderados nas Cortes acusaban constantemente ao goberno, atacándoo a través dos medios de comunicación.

O goberno, en medio de toda esta inestabilidade política, levou a cabo unha reforma económica importante. Por unha parte a desamortización civil de Madoz, pola cal se poñían a venda, despois de ser expropiados, os bens dos municipios , ordes militares, hospitais, hospicios e casas de misericordia, co obxecto de obter beneficios para o Estado. As consecuencias negativas non so as sufriron os axentes destas institucións senón que tamén as sufriron os aldeáns de baixas rendas, xa que empregaban as terras comunais dos municipios para subsistir e ao quedar estas terras en propiedade privada non as poderían empregar. Por outra parte levouse a cabo a Lei de Ferrocarrís, pola que se daban grandes beneficios e privilexios a quen investiran na construción do ferrocarril, posto que o medio de transporte era imprescindible ao proceso de industrialización que se estaba desenvolvendo en España. Con esta lei os inversores estranxeiros, especialmente Francia e Reino Unido, empregaron capitais na construción de vías férreas realzando ademais a actividade dos bancos. Finalmente reguláronse as leis liberalizadoras das Sociedades Anónimas e dos bancos que permitiran a expansión do sistema financeiro para o desenvolvemento industrial.

Golpe de Estado e fracaso[editar | editar a fonte]

A pesar destas medidas, o país estaba sumido no caos, polo que ante esta inestabilidade e conflitividade existente, o Xeneral O'Donell deu un golpe de Estado en xullo de 1856. O Bienio Progresista fracasou.