Linguas nórdicas

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Linguas nórdicas
Azul - Linguas nórdicas continentais
Verde - Linguas nórdicas insulares

Coñécese co nome de linguas nórdicas[1] ás linguas xermánicas setentrionais[2] ou linguas escandinavas.[3] Constitúen unha das tres pólas das linguas xermánicas, unha sub-familia das linguas indoeuropeas, xunto coas linguas xermánicas occidentais e mailas linguas xermánicas orientais.

Derivan do protonórdico e do nórdico antigo, e son faladas en Dinamarca, Noruega, Suecia, as Illas Feroe, Islandia e Groenlandia, así como por unha significativa minoría sueca en Finlandia e por grupos de inmigrantes en América do Norte e Australia.

Aproximadamente 20 millóns de persoas dos países nórdicos teñen unha lingua escandinava como lingua nai,[4] incluíndo unha significativa minoría sueca en Finlandia.

Historia[editar | editar a fonte]

Ao redor do ano 200, os falantes do xermánico setentrional fixéronse perceptiblemente distinguibles doutros falantes xermánicos. Entre o 750 e o 1100, os falantes do xermánico setentrional falaban dialectos que correspondíanse cunha lingua coñecida como dinamarquesa, nome usado para esa lingua ata o século XIII en Suecia.[5] Unha inscrición en escritura rúnica documenta os primeiros desenvolvementos desta lingua.

Os colonos escandinavos levaron a lingua dinamarquesa a Islandia e ás Illas Feroe cara ao 800. Das modernas linguas escandinavas, o islandés escrito é o máis próximo a esta lingua antiga.[5] Esta lingua dinamarquesa estaba moi vencellada co inglés antigo, lingua sobre a que os viquingos dinamarqueses exerceron unha gran influencia durante a súa idade viquinga.

Tralos períodos do protonórdico e do nórdico antigo, as linguas xermánicas setentrionais desenvolvéronse en dúas pólas: unha póla escandinava oriental, que se compoñía do dinamarqués e sueco; e unha póla occidental, composta polo noruegués, feroés e islandés.[6] Unha lingua máis, coñecida como Norn, desenvolveuse nas Órcadas e nas Illas Shetland despois de que os viquingos establecéranse alí cara ao ano 800; no entanto, a lingua extinguiuse cara ao 1700.[4]

Na época medieval, os falantes de todas as linguas escandinavas podían entenderse entre eles. Cara o ano 1600, as pólas oriental e occidental reconfiguráronse dende un punto de vista sintáctico[4] nun grupo insular (islandés e feroés) e un grupo continental (dinamarqués, noruegués e sueco). A división entre escandinavo insular (ö-nordisk/ø-nordisk)[7] e escandinavo continental (Skandinavisk)[8] desenvolveuse, principalmente, debido á distancia xeográfica entre as dúas rexións e está baseada no grao de mutua comprensibilidade entre as linguas dos dous grupos.[9]

Clasificación[editar | editar a fonte]

As linguas xermánicas de Europa están divididas en linguas xermánicas setentrionales e occidentais      Neerlandés (Xermánico occidental)      Alto alemán (Xermánico occidental)      Anglo-frisón insular (Xermánico occidental)      Anglo-frisón continental (Xermánico occidental)      Escandinavo oriental (Xermánico setentrional)      Escandinavo occidental (Xermánico setentrional)      Liña que sinala a división entre as linguas xermánicas setentrionales e occidentais

A lingüística histórica diferenza entre dúas pólas principais: linguas escandinavas occidentais (noruegués, feroés e islandés) e linguas escandinavas orientais (dinamarqués e sueco), todas elas cos seus respectivos dialectos e variedades. As dúas pólas derivan, respectivamente, dos dialectos occidental e oriental do Nórdico antigo. Houbo tamén unha póla denominada Gútnico antigo falada na illa de Gotland. As linguas escandinavas orientais (e o noruegués moderno a través do dinamarqués) foron moi influídas polo medio-baixo alemán durante o período da expansión Hanseática.

Na actualidade, os empréstamos do inglés están influíndo nestas linguas. Un informe do ano 2005 sobre palabras usadas por falantes das linguas escandinavas amosou que o número de empréstamos do inglés empregados nas linguas escandinavas duplicouse nos derradeiros 30 anos e que agora constitúe o 1'2% do seu léxico. O islandés importou un menor número de palabras inglesas que outras linguas escandinavas, malia ser o país no que máis se emprega o inglés.[10]

Existe outro xeito de clasificar as linguas, centrado máis na mutua intelixibilidade cá no modelo arbóreo, que sitúa ao noruegués, dinamarqués e sueco como membros do escandinavo continental e ao feroés e islandés como escandinavo insular.[9] Como resultado, o dinamarqués e mailo noruegués resultan máis intelixibles entre sí que cada un respecto do sueco. Debido á longa unión política entre Noruega e Dinamarca, o noruegués estándar Bokmål contén moito vocabulario dinamarqués. Porén, debido a que o dinamarqués desenvolveu unha grande diferenza entre as súas versións oral e escrita, os falantes do sueco e do noruegués adoitan consideran ao dinamarqués difícil de entender. O menor grao de intelixibilidade dase entre o dinamarqués oral e mailo sueco. Amais, por mor da pronunciación do dinamarqués, aos suecos resúltalles máis doado entender o noruegués có dinamarqués. Un aserto humorístico sobre o noruegués, que vén sintetizar as semellanzas e diferenzas entre linguas, di que o "noruegués é dinamarqués dito en sueco". Na lingua escrita, o dinamarqués é relativamente próximo a outras linguas escandinavas continentais, mais o desenvolvemento fonético do dinamarqués falado implica redución e asimilación de consoantes e vogais, así como os trazos prosódicos chamados stød en dinamarqués (lit. "push; thrust"), desenvolvementos que non se deron noutras linguas. Os vencellos entre as tres linguas quedan resumidos no diagrama adxunto.

Relación entre o noruegués o sueco e mailo dinamarqués

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Esta expresión é a tradución directa de "nordiske sprog/nordiska språk", que é a máis empregada polos especialistas e xuristas nos países nórdicos.
  2. Expresión empregada na xenética lingüística (Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Language Family Trees Indo-European, Germanic, North. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International).
  3. Termo que aparece en estudos lingüísticos sobre Escandinavia (Traballo sobre a sintaxe do dialecto escandinavo. Consultado o 18 de setembro de 2009), e que, en ocasións, só atinxe ao eido continental, i.e., dinamarqués, sueco e noruegués
  4. 4,0 4,1 4,2 Holmberg, Anders and Christer Platzack (2005). "The Scandinavian languages". En The Comparative Syntax Handbook, eds Guglielmo Cinque and Richard S. Kayne. Oxford and New York: Oxford University Press. Excerpt at Durham University.
  5. 5,0 5,1 Lund, Jørn. Language. Publicación online do Real Ministerio Dinamarqués de Asuntos Exteriores, versión do 1 de novembro de 2003, consultada o 18 de setembro de 2009.
  6. Bandle, Oskar (ed.)(2005). The Nordic Languages: An International Handbook of the History of the North Germanic Languages. Walter de Gruyter, 2005, ISBN 3-11-017149-X.
  7. Jónsson, Jóhannes Gísli and Thórhallur Eythórsson (2004). "Variation in subject case marking in Insular Scandinavian". Nordic Journal of Linguistics (2005), 28: 223-245 Cambridge University Press. Consultado o 18 de setembro de 2009.
  8. Heine, Bernd and Tania Kuteva (2006). The Changing Languages of Europe. Oxford University Press, 2006, ISBN 0-19-929734-7.
  9. 9,0 9,1 Torp, Arne (2004). Nordiske sprog i fortid og nutid. Sproglighed og sprogforskelle, sprogfamilier og sprogslægtskab. Moderne nordiske sprog. In Nordens sprog - med rødder og fødder. Nord 2004:010, ISBN 92-893-1041-3, Nordic Council of Ministers' Secretariat, Copenhagen 2004. (In Danish).
  10. "Urban misunderstandings". In Norden this week - Monday 01.17.2005.The Nordic Council and the Nordic Council of Ministers. Consultado o 18 de setembro de 2009.

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]