Teísmo (lingüística)

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

O teísmo é un trazo sintáctico dialectal que difire do estándar da lingua galega en non a facer distinción entre pronome persoal átono de segunda persoa de acusativo te e o de dativo che.

Caso Forma estándar Formas do cheísmo Formas do teísmo
Acusativo te che te
Dativo che che te
Reflexivo te te te

Distribución xeográfica[editar | editar a fonte]

Este fenómeno é un trazo dialectal que se dá en dúas áreas: na microsubárea do Baixo Miño (pertencente ao bloque occidental), onde precisamente é a isoglosa do teísmo a que divide a área tudense; e a subárea da Mezquita-Lubián dentro da Área Zamorana do bloque oriental[1].

Aínda que segundo o punto de vista máis estabelecido entre os lingüistas que estudan o galego se considere un trazo minoritario, os lingüistas reintegracionistas considérano maioritario no sistema lingüístico galego-portugués por ser o normal nos falantes de portugués, co cal o sistema habitual en galego con distinción entre che e te e aínda máis o cheísmo serían considerados a excepción e o teísmo a norma.

Posibles orixes do teísmo dialectolóxico[editar | editar a fonte]

O teísmo detéctase en dúas áreas meridionais sen continuidade espacial: o Baixo Miño pontevedrés e a subárea da Mezquita-Lubián. Tendo en conta que che é un pronome descoñecido tanto en latín coma no galego arcaico, é unha innovación galega que o portugués común rexeitou, do cal se pode concluír que as áreas teístas deben de conservar basicamente o que sería o subsistema propio das orixes do idioma.

Non se deu aínda un estudo diacrónico rigoroso que analice a distribución dos usos de te e che desde os primeiros textos ata os do século XX e que explore os terreos da súa dialectoloxía histórica pero cabe pensar que o teísmo é unha opción conservadora en terreos onde non chegou nunca a haber a irrupción de che para as funcións de obxecto indirecto[2].

Teísmo non dialectolóxico[editar | editar a fonte]

O teísmo cando non é un trazo dialectolóxico pode provir da escolla do propio falante, de maneira voluntaria ou non, da opción de expresar sempre como te as formas pronominais de acusativo e dativo. Isto pode ser debido a unha postura reintegracionista do falante ou a unha falta de pericia do neofalante profundamente influído pola sintaxe da lingua castelá.

Notas[editar | editar a fonte]

  1. Dialectoloxía da lingua galega.Xerais (1990). Fernández Rei, Francisco
  2. Francisco Dubert García (2004) en colaboración con Ramón Mariño:“Áreas marxinais no mapa dialectal galego”, en R. Álvarez et alii (eds.), A lingua galega: Historia e Actualidade

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Outros artigos[editar | editar a fonte]