Os yavapai son unha tribo de nativos americanos de Arizona. Historicamente, os yavapai – literalmente “xente do sol” (de enyaeva “sol” + pai “xente ou pobo”)[1] – estaban divididos en catro bandas separadas xeograficamente, os Ɖo:lkabaya, ou yavapai occidentais; os Yavbe', ou yavapai do noroeste; os Guwevkabaya, ou yavapai do sueste; e os Wi:pukba, ou yavapai do nordeste. Outra banda yavapai, que xa non existe, era a Mađqwadabaya ou "xente do deserto".
Crese que os yavapai xurdiron dunha mestura de pobos mohave e quechan. Lingüisticamente, os yavapai teñen moitos trazos en común cos seus veciños do norte, os havasupai e os hualapai.[2] A miúdo, os yavapai foron confundidos con apaches polos colonos estadounidenses, chamándoos "mohave-apache," "yuma-apache" ou "tonto-apache".[3]
Antes da década de 1860, cando os colonos comezaron a explorar o seu territorio na busca de ouro, os yavapai ocupaban unha área de arredor de 51800km², limitando coa Serra de San Francisco polo norte, coas Montañas Pinaleño e Mazatzal polo sueste, co río Colorado polo oeste, e co río Gila e o río Salt polo sur.[4]
Gifford, Edward (1936). Northeastern and Western Yavapai. Berkeley, California: University of California Press.
Hoxie, Frederick E. (1996). Encyclopedia of North American Indians, Houghton Mifflin Books, ISBN0-395-66921-9.
Salzmann, Zdenek and Salzmann, Joy M. (1997). Native Americans of the Southwest: The Serious Traveler's Introduction to Peoples and Places. Boulder, Colorado: Westview Press. ISBN0-8133-2279-0
Utley, Robert Marshall (1981). Frontiersmen in Blue: The United States Army and the Indian, 1848-1865, University of Nebraska Press, ISBN0-8032-9550-2.
