Saltar ao contido

Lingua ucraína

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Lingua ucraína
українська мова Editar o valor en Wikidata
 Nome curto
українська (uk)  
украинаг (os)  
украинский (ru)  
ucraniano (es)  
Ukrainian (en)  
ukraynca (az)  
украінская (be)   Editar o valor en Wikidata
 Nome orixinal
   українська мова (uk)   Editar o valor en Wikidata
Imaxe
 Instancia de
 Subclase de
 Estudado por
 Lista do elemento
Características
 Alfabeto
 Xénero gramatical
Implicados
 Estado de lingua da UNESCO
segura
Clasificación lingüística
Cifras e dimensións
 Número de falantes
26.900.000 (2023)
27.300.000 (2019)
34.710.100 (2003) Editar o valor en Wikidata
Localización
 Coordenadas
 Mapas
Mapa de distribución
Mapa de localización
Historia
 Historia
 Precedido por
 Substitúe
Códigos e identificadores
Freebase/m/0cjk9 Editar o valor en Wikidata
Thesaurus do NCIC154186 Editar o valor en Wikidata
ISO 639-1uk Editar o valor en Wikidata
ISO 639-2ukr Editar o valor en Wikidata
ISO 639-3ukr Editar o valor en Wikidata
ISO 639-5ukr Editar o valor en Wikidata
IETFuk Editar o valor en Wikidata
OpenAlexC21931767 Editar o valor en Wikidata
Fontes e ligazóns
Wikidata C:Commons

A lingua ucraína[1] (украї́нська мо́ва, transliteración: ukrayins'ka mova [ukrɑ'jinʲsʲkɑ ˈmɔʋɑ]) é unha lingua eslava oriental, unha das tres deste grupo de linguas, xunto ao ruso e o belaruso. Garda certas similitudes con ámbalas dúas linguas, pero con notables diferenzas.

Unha muller falando a lingua ucraína.

Características

[editar | editar a fonte]

O idioma ucraíno é falado por case cincuenta millóns de persoas en todo o mundo, incluíndo 37,5 millóns en Ucraína (77,8% da poboación ucraína total). Mais só na Ucraína occidental é a lingua que prevalece sobre o ruso. En Kíiv fálanse ambas linguas, un cambio notable dende o pasado recente, cando a cidade era principalmente rusoparlante. O cambio foi causado en gran medida pola influencia da poboación rural e as migracións dende as rexións occidentais de Ucraína. No norte e centro de Ucraína, o ruso é a lingua da poboación urbana, mentres que o ucraíno é moito máis común nas zonas rurais. No sur e leste de Ucraína, o ruso prevalece incluso nas áreas rurais, e en Crimea, onde nunca se falou, o ucraíno está case ausente. En 2019 entrou en vigor unha lei para facer do ucraíno a única lingua estatal de Ucraína.

A aБ б В вГ г Ґ ґД дЕ еЄ єЖ жЗ зИ и
A aB bV vJ jG gD dE eYeZhZ zƗ ɨ
I iЇ їЙ йК кЛ л М мН нО оП пP pС с
I iYiI i K kL lM mN nO oP pR rS s
Т тУ уФ фХ хЦ цЧ чШ шЩ щЮ юЯ яЬ ь ' 
T tU uF fJ jTsCh Sh ShchYuYa

O "Ь ь" non ten son. A súa función é a de palatizar outras letras, como por exemplo, o Л л (L) e o Н н (N). É dicir, нь lese ñ (como en España) e ль lese ll (como en consello). Tamén pode cambiar un pouco o son doutras consoantes.

O Г г en ucraíno ten un son aspirado similar ao do g galego nas zonas dialectais que presentan gheada (fricativa glotal sonora, [ɦ]); tanto no medio de dúas vogais como ao inicio de palabra. O son do g galego nas zonas sen gheada (oclusiva velar sonora, [g]), represéntase coa letra Ґ ґ, pero raramente usan esa letra, usando simplemente a Г г, aínda que teña valor fonético diferente.

O Й й ten o son dun i, pero curto, como en "xeito" ou "Mario"

O  '  simboliza unha pausa curta.

Ao longo da historia existiron varias propostas para un alfabeto latino ucraíno.

Grupos de variantes

[editar | editar a fonte]
Mapa das variantes e subgrupos do ucraíno (2005).      Grupo setentrional     Grupo sur-oriental     Grupo sur-occidental
  • Grupo setentrional
    • Polesio
      • Polesio occidental
      • Polesio central
      • Polesio oriental
  • Grupo sur-oriental
    • Dniéper (poltavo)
    • Slobozhano
    • Estepa
  • Grupo sur-occidental
    • Volinio
    • Nadsiano
    • Galitziano (ou do Dniéster superior)
    • Lemko
    • Boiko
    • Transcarpático
      • Doliniano
    • Hutsúl
    • Bucovino (pocutio ou pocutio-bucovino)
    • Podolio
  1. Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para ucraíno.

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Outros artigos

[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas

[editar | editar a fonte]