Diferenzas entre revisións de «Donicela»

Saltar ata a navegación Saltar á procura
m
m (arranxiños)
:''a que chaman donezya''
:''os galegos''.<ref>Cantiga 354 das Cantigas de Santa María.</ref>
 
Crese que a trabada da donicela é mortal. Mesmo o seu bafo é daniño.
* ''Se te morde a donicela, busca camisa pra terra''.
* ''Se te roi un alacrán, busca a cera e mais o pan, e se te roi a adelouciña, búscaos aínda máis axiña''.
* ''Donicelas a trabar, campaíñas a tocar''
* ''Se che pica unha doniña, vas dereito para a caixiña; e se che pica un escorpión, vas para o caixón''.
* ''Fonte bebiades de boa gana, se non fora a donicela'' .<ref>[https://portaldaspalabras.gal/lexico/allos-con-bugallos/a-donicela-animal-con-tabu/ Artigo sobre a donicela no Portal das Palabras da [[RAG]].]</ref>
Outras crenzas admiten que se se dá de comer o corazón ou a lingua deste animal a un [[can]], este perderá a voz e non volverá a ladrar. Ou que unha [[cataplasma]] feita coas cinzas da donicela cura a dor de cabeza e as cataratas (segundo cita [[Marcial Valladares]]).
 
A donicela é quen de curarse da picadura dunha [[víbora]]. Para iso busca unha herba chamada ''saramago'', sobre a que se refrega e come algunhas follas, curando completamente.
 
== Nomes en galego ==
A donicela recibe en galego múltiples nomes, donicela e as súas variantes derivan do latín ''domina'' que deu dona en galego e da súa variante ''domnicilla'' que deu doncela, aínda que se perdeu a identificación coa orixe etimolóxica, o que se manifesta na gran cantidade de formas deturpadas.<ref>[http://www.culturaspopulares.org/textos2/articulos/acunagarrosa.pdf Ana Acuña e José Luis Garrosa “Os nomes dos animais, das doenzas e doutros elementos relacionados coas crenzas en Galicia: estudo comparativo”] ''Culturas Populares'' nº 2 (maio-agosto 2006)</ref> Derivadas de dona: '''adelociña''', '''delonciña''', '''delosiña''', '''delunciña''', '''denidela'''<ref>Recollida en Hermisende (Zamora): Luis Cortés Vázquez (1954) ''El dialecto galaico-portugués hablado en Lubián (Zamora). Toponimia, textos y vocabulario'' Universidad de Salamanca</ref>, '''denociña''', '''denosiña''', '''denosiña''', '''denouciña''', '''denuciña''', '''denunciela''', '''denunciña''', '''dernicela''', '''dinicela''', '''dinoncela''', '''dinucela''', '''dinuciña''', '''dolosiña''', '''dona''', '''dona das paredes''', '''dondicella'''<ref name="Boal p. 401">Recollido en Boal: Menédez Pidal ''Orígenes del español'', p. 401</ref>, '''donexina''', '''donicella'''<ref name="Boal p. 401"/>, '''donidela'''<ref>Recollida en Calabor (Zamora) Luis Cortés Vázquez (1954): ''El dialecto galaico-portugués hablado en Lubián (Zamora). Toponimia, textos y vocabulario'' Universidad de Salamanca</ref>, '''doniña''', '''donirla''', '''donisela''', '''donociña''', '''donosiña''', '''donuciña''', '''dunicela''', '''durusiña'''<ref>{{Cita web |url=http://www.anosafala.com/wp-content/uploads/2014/05/TIT-l%C3%A9xico.pdf |título=Arantxa Román Domínguez "Contribución ao léxico do galego exterior. O Val do Río Ellas (Cáceres)" |data-acceso=01 de setembro de 2018 |urlarquivo=https://web.archive.org/web/20140712042940/http://www.anosafala.com/wp-content/uploads/2014/05/TIT-l%C3%A9xico.pdf |dataarquivo=12 de xullo de 2014 |urlmorta=si }}</ref> ou '''gunicela'''. Relacionada coas anteriores está a forma '''dama das paredes'''.<ref>Recollida en Pías (Zamora) Luis Cortés Vázquez (1954) ''El dialecto galaico-portugués hablado en Lubián (Zamora). Toponimia, textos y vocabulario'' Universidad de Salamanca</ref> Mais tamén recibe nomes de orixes diferentes como '''farridiña''', '''feiticeira''', '''galana''', '''galaniña''', '''garridiña''', '''listiña''', '''lusiña das paredes''', '''pombiña''', '''preciosiña''' ou '''ruliña'''.
21.448

edicións

Menú de navegación