Bearne

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Saltar ata a navegación Saltar á procura

Coordenadas: 43°18′00″N 0°22′00″O / 43.30000, -0.36667

Béarn (en francés)
Bearn - Biarn
(en occitano)

Bearne
Século IX–1790
Bandeira Escudo
Localización do Bearn en Europa
Capital Beneharnum (até 840)
Morlaàs (840-1242)
Orthez (1242-1464)
Pau (desde 1464)
Lingua bearnés, francés
Relixión Igrexa Católica
Goberno n/d
Historia
 • Establecido Século IX
 • Viscondado século IX-1347
 • Estado soberano 1347-1620
 • Provincia francesa 1620-1790
 • Revolución Francesa 1790
Situación do Bearne no departamento de Pireneos Atlánticos.
Situación do Bearne (en amarelo).
A liña vermella sinala a área do dominio linguístico occitano.

O Bearne,[1] [2] [3] en francés Béarn, en gascón, variedade bearnesa, que é variedade máis occidental da lingua occitana, Bearn [beˈar] ou Biarn ['bjar], en aragonés, Biarn; en éuscaro: Bearno, é unha rexión natural e histórica de Francia, situada na vertente norte dos Pireneos.

Forma parte, coa Baixa Navarra, Lapurdi e Zuberoa, que compoñen o País Vasco francés (Iparralde), o departamento dos Pireneos Atlánticos, do cal ocupa o 60 % do territrio.

Xeografía[editar | editar a fonte]

Ocupa unha superficie de 4 672 km2 e a súa poboación en 2013 era de 365 393 habitantes.

A súa capital é a cidade de Pau.

O seu xentilicio é bearnés.

Desde a Revolución Francesa, Bearne constitúe a parte oriental do departamento dos Pireneos Atlánticos, do que ocupa os 3/5 do seu territorio. Está atravesado en diagonal polas gaves de Pau e de Olorón, cuxos vales paralelos son a parte máis viva do país.

A economía bearnesa sempre dependeu en gran medida da actividade agrícola e gandeira, e aínda mantén unha importante tradición nestes campos, pero na actualidade o Bearne tamén está orientado cara ás industrias de alta tecnoloxía, como a aeronaútica e as xeociencias (impulsadas polo descubrimento do xacemento de gas de Lacq en 1951).

Historia[editar | editar a fonte]

Foi un antigo Estado soberano e unha antiga provincia francesa xurdida tras a unificación coa coroa real en 1620.

A historia do Bearn está unida a figuras ilustres como Gastón Febo, Henrique II de Navarra (Henri d'Albret) e co rei de Francia Henrique IV.

Este pequeno estado foi capaz de manter a súa independencia durante séculos ao lado dos seus poderosos veciños franceses e españois. Nunca deixou de defender a liberdade e a xustiza para todos os bearneses, nunha sabia mestura de aristocracia e democracia,[4] (aínda que fosen elementos anacrónicos na Idade Media).

Os foros de Bearne representan a máis antiga lexislación escrita de Francia,[5] e tratábase tanto duna carta política como dun código de xustiza ao que incluso o soberano de Bearn non podía subtraerse.

Notas[editar | editar a fonte]

Véxase tamén[editar | editar a fonte]

Bibliografia[editar | editar a fonte]

  • Suazo Pascual, Guillermo (2002). Prontuario de ortografía española: Incluye las nuevas reglas. Madrid: Editorial EDAF S. A. ISBN 8441407312. 
  • Saraiva, José H. (1987). Itinerário português: o tempo e a alma. Gradiva. 
  • Vasconcellos, Carolina Michaëlis de (1959). Dispersos: Linguística. Edição da Revista Ocidente. 
  • Tucoo-Chala, Pierre (1961). La Vicomté de Béarn et le problème de sa souveraineté: des origines à 1620. Bordeaux: Bière. 
  • de Marca, Pierre (1640). Histoire de Béarn. Paris: J. Camusat. 
  • Pailhès, Claudine (2007). Gaston Fébus, le prince et le diable. Paris: Broché. 
  • Bayrou, François (1994). Henri IV, le roi libre. Paris: Flammarion. 
  • Bidot-Germa, Dominique (2008). Un notariat mediéval: droits, pouvoirs et société en Béarn. Toulouse: Presses universitaires du Mirail. 

Ligazóns externas[editar | editar a fonte]


Este artigo tan só é un bosquexo
 Este artigo sobre historia é, polo de agora, só un bosquexo. Traballa nel para axudar a contribuír a que a Galipedia mellore e medre.
 Existen igualmente outros artigos relacionados con este tema nos que tamén podes contribuír.